Cabbarov Ə.

 

УHiddət və nifrətФ

 

Terrorizmin və onu doğuran səbəblərin aradan qaldırılması, insanlığa doğru yönəlmiş bu dəhşətli cinayət əməlinə qarşı dünya dövlətlərinin ümumi müqavimətinin təşkil edilməsi müasir qloballaşma əsrində bəşəriyyət qarşısında həlli vacib, aktual məsələlərdən biri olaraq qalır. Müasir dövrdə terrorizm bütövlükdə dinc yaşamağın başlıca təhlükəsinə çevrilməklə insan hüquqları sisteminə və sivilizasiyaya ən ciddi və qlobal təhdiddir. Dağıdıcı və ölçüyəgəlməz xarakteri ilə sərhəd tanımayan, ciddi sosial, siyasi, psixoloji təsirlər doğuran bu dəhşətli terror cinayəti həm də iqtisadi tərəqqi və inkişafın qarşısını alır.

Terrorizmə qarşı mübarizənin səmərəli təşkili baxımından ideoloji-siyasi müstəvidə geniş maarifləndirmə və təbliğat işinin aparılması mühüm aktuallıq kəsb edir. Bu baxımdan son illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, əməkdar elm və texnika xadimi, "Şöhrət" ordenli Kərim Kərimovun yüksək bədii sənətkarlıqla yaratdığı karikaturalar mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Tanınmış alimin bu günlərdə nəfis tərtibatla çapdan çıxmış növbəti albom-kitabı isə "Hiddət və nifrət" adlanır. Bir neçə mötəbər xarici akademiyanın həqiqi üzvü, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, görkəmli alim Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda aparılan mübarizəyə həsr etdiyi yeni kitabına 150-dən çox siyasi karikatura və plakat daxil etmişdir. Bu, Azərbaycan geofizika elminin tanınmış nümayəndəsi Kərim Kərimovun terrorizm, separatizm, narkomaniya və ermənizm kimi bəşəri bəlalara qarşı apardığı mübarizə yolunda ərsəyə gətirdiyi yeddinci kitabdır.

Kərim Kərimovun rəssamlığa olan meyli hələ Azərbaycan Sənaye İnstitutunda (indiki Neft Akademiyasında) oxuduğu illərdə (1952-1957-ci illərdə) özünü göstərmişdir. Belə ki, o, həmin illərdə təhsildəki uğurları ilə yanaşı institutun ictimai işlərində də fəal iştirak edirdi. Eyni zamanda tələbə və müəllimlər bu gülərüz, çevik, ağıllı gənci respublika mətbuatında çıxan karikaturaları, institutdakı bədii tərtibat işləri ilə yetkin rəssam kimi tanıyırdılar. Söz yox ki, həmin zaman kəsiyində və sovetlər ittifaqı hakimiyyətinin sonrakı illərində karikaturaçı rəssamın fəaliyyət dairəsi o qədər də geniş ola bilməzdi.

Bununla belə, Kərim müəllim cəmiyyətdə baş verən eybəcərlikləri, dünya siyasətindəki "kölgəli" məqamları tənqid etməkdən çəkinmirdi. Lakin o, hələ gənc yaşlarından, daha doğrusu, özünü rəssam kimi təsdiq etdiyi zamandan rəssamlıq fəaliyyətinin ana xəttini ermənizmin ifşasına yönəldəcəyinə qərar vermişdi. Çünki o, keçmiş-keçənlərinin ermənilər tərəfindən çəkdikləri müsibətlərin timsalında ermənizmin təkcə türk dünyası üçün deyil, bütün bəşəriyyət üçün böyük bəla olduğunu dərk etmişdi.

Kərim müəllimin atası Məmmədxan Zamanov 1904-cü ildə Qərbi Azərbaycanın Zəngəzur mahalının Şəki kəndində anadan olmuşdur. Məmmədxanın atası Kərim kişi mahalın say-seçmə ziyalılarından idi. Bir müddət (1897-1905-ci illərdə) Zəngəzur mahalında pristav müavini işləmiş Kərim kişi sonralar Şəkinin ətraf kəndlərində yüzbaşılıq etmişdir. Kərim kişi ömrünün sonunadək (1916-cı ildə vəfat etmişdir) ailəsini qoruyub saxlaya bilmişdir. Lakin 1918-ci ildə Zəngəzuru bürüyən ixtişaşlar zamanı böyük müsibətlərə düçar olmuşdur. Məmmədxanın gözləri qarşısında ermənilər iki qardaşını qılıncdan keçirmişlər. Ermənilərin gözündən yayınmış Məmmədxan ailənin salamat qalmış digər üzvləri ilə birlikdə əvvəlcə Laçın rayonunda, sonra isə Füzuli rayonunda məskunlaşmışlar. Burada yetkinlik yaşına çatan Məmmədxan Qarabağ gözəllərindən biri - Afərin xanımla ailə qurmuş və doğma Zəngəzura dönə bilməmiş, daha doğrusu, bunun üçün dövlət tərəfindən şərait yaradılmamışdır. Sonralar Məmmədxan kişi ailəsi ilə Ağdam şəhərinə köçərək burada həmişəlik məskən salmışdır.

Bəli, xalqımızın böyük bir parçası zaman-zaman yurd-yuvasından perik salınmış, ikiqat didərgin həyatı (Qərbi Azərbaycandan Qarabağa, oradan da respublikanın müxtəlif yerlərinə) yaşamağa məhkum olmuşdur. Bütün bunlara görədir ki, dünyanın ən humanist milləti olan Azərbaycan xalqının alim oğlunun qəlbi düşmənə hiddət və nifrət hissi ilə doludur. Rəssam bu hisslərlə ərsəyə gətirdiyi 5 mindən çox karikaturasında terrorizmi, separatizmi, narkomaniyanı və ermənizmi ifşa etməyə müvəffəq olur; insanları bu bəşəri bəlalardan xilas etmək üçün dünya birliyini ayıq-sayıq olmağa, hadisələrə ikili münasibət bəsləməməyə çağırır. Kərim müəllim siyasi karikaturalarının "dili" ilə Qarabağ düyününün açılması üçün aparılan danışıqlar zamanı təcavüzkarla təcavüzə məruz qalan tərəfə eyni gözlə baxmağın yolverilməz olduğunu göstərir. Rəssam problemə belə yanaşmanın əslində təkcə bir dövlətə, bir xalqa yox, bütün dünya sivilizasiyasına sui-qəsd olduğuna eyham vurur.

Professor Kərim Kərimov bütün yaradıcılığı boyu göstərir ki, dünyanı separatizm, narkomaniya və terrorizmin narahat etdiyi bir vaxtda beynəlxalq təşkilatların, super dövlətlərin gözü qarşısında Ermənistanda dövlət səviyyəsində terrorizmə rəvac verilir. Azərbaycanın işğal altında olan ərazilərində narkotik vasitələr hasil edilir, terrorçu dəstələr hazırlanır. Alim-rəssamın fırçasından süzülən rənglərin yaratdığı dəhşətli mənzərələrdən açıq-aydın görürük ki, erməni millətçiləri ötən yüz il ərzində Qərbi Azərbaycandan zaman-zaman 2 milyona yaxın soydaşımızı dədə-baba yurdundan didərgin salmış, 100 mindən artıq azərbaycanlını qətlə yetirmişlər. Bu azmış kimi ən yeni tariximizdə - 1988-ci ildə ermənilər havadarlarına arxalanaraq Azərbaycana genişmiqyaslı təcavüz edərək əzəli torpağımız Qarabağdan bir milyona yaxın soydaşımızı qovaraq didərgin həyatı yaşamağa məhkum etmiş, on minlərlə azəri türkünü qətlə yetirmiş, əsir götürmüşlər. Bütün bunlara görə erməni faşistlərinə "gözün üstdə qaşın var" deyən olmadığından, onlar əsrin ən dəhşətli faciəsini - Xocalı qətliamını törətmişlər.

Ümumiyyətlə, alim-rəssamın istər "Hiddət və nifrət" siyasi karikatura və plakatlar toplumundakı, istərsə də bundan əvvəl çapdan çıxmış albom-kitablarındakı əsərlərini gözdən keçirən hər kəsin nəzərində erməni terrorçularının qaniçən obrazları, "Böyük Ermənistan" xülyasına düşən xəstə təxəyyülü təcavüzkarın xəyanətkar sifəti tam çılpaqlığı ilə canlanır.

Alim-rəssam Kərim Kərimovun son bir neçə ildəki rəssamlıq fəaliyyətinin əsas istiqamətini ermənizmin ifşası təşkil edir. Əlbəttə, bu o deməkdir ki, cəmiyyətdə fəal həyat mövqeyi ilə seçilən sənətkar xalqına, torpağına bütün varlığı ilə bağlı insandır. Əsərlərinin Bakıda, Moskvada, Sankt-Peterburqda və Türkiyənin İstanbul şəhərində 12 fərdi sərgidə nümayişi Kərim müəllimə kamil sənətkar şöhrəti qazandırmışdır. O, həmin sərgilərdə ədalətə təcavüz edən qüvvələrin riyakar, iyrənc sifətlərini, onların ümumbəşəri dəyərlərə sui-qəsd etmək niyyətlərini inandırıcı lövhələrlə ifşa etməyə nail olmuşdur. Professor Kərim Kərimovun siyasi karikatura plakatları toplumları-kitabları mütəmadi olaraq respublikanın ictimaiyyəti, elm adamları, xalqın ən müxtəlif zümrələrindən olan insanlar tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanır və ciddi müzakirə obyektinə çevrilir.

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Mədəniyyət məsələləri üzrə daimi komissiyası və Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının təşəbbüsü ilə "Hiddət və nifrət" kitabının təqdimetmə mərasiminin təşkili məhz alim-rəssam Kərim Kərimovun siyasi karikatura və plakat yaradıcılığına olan diqqət və marağın davamı idi.

Atatürk mərkəzində baş tutan mərasimi açan Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, millət vəkili Nizami Cəfərov dedi ki, günbəgün yeniləşən ölkəmizdə dünyanı düşündürən problemlər həll edilir, xalqımız dünyanın enerji təhlükəsizliyinin təminatında fəal iştirak edir. Bu qlobal problemin çözülməsində Azərbaycanın neftçi alimlərinin, o cümlədən dünya şöhrətli geofizik Kərim müəllimin də payı var. Təkcə bunu demək kifayətdir ki, Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas neft ixrac boru kəməri layihəsinin gerçəkləşməsini əfsanə hesab edən qüvvələrə qarşı qətiyyət göstərən ulu öndərə Azərbaycanda zəngin neftli-qazlı yataqlarının varlığı haqqında ilkin məlumatı Kərim müəllim vermişdir. Söz yox ki, bu məlumat göydəndüşmə deyildi, professorun çoxillik gərgin elmi-tədqiqatlarının, axtarışlarının real nəticəsi idi. Kərim müəllim həm də siyasi karikaturalar müəllifi kimi cəmiyyətdə böyük nüfuz qazanmışdır. Rəssamın sayca yeddinci kitabı olan "Hiddət və nifrət" kamil sənətkarın, düşüncə adamının sənətşünaslıq, insanşünaslıq toplumudur. İkincisi, bu kitabda Azərbaycanın dərdi var, insanlığın dərdi var, böyük vətəndaşın vətəndaşlıq hissi var.
Azərbaycan Neft Akademiyasının prorektoru, professor İmran Cəfərzadə dedi ki, çağdaş Azərbaycanımızda Kərim Kərimov yeganə rəssamdır ki, siyasi karikatura janrında Əzim Əzimzadənin davamçısıdır. O, eyni zamanda ilahinin xalqımıza bəxş etdiyi nadir şəxsiyyətlərdən biridir.
Azərbaycanın xalq rəssamı Arif Hüseynov:

- Dünya şöhrətli neftçi alim Kərim Kərimov siyasi karikatura janrında ortaya qoyduğu çoxsaylı əsərləri ilə peşəkar rəssam olduğunu hələ yaradıcılığının ilk çağlarında təsdiqləmiş və respublikamızın Rəssamlar İttifaqına üzv qəbul edilmişdir. Lakin təəssüflə qeyd etmək istəyirəm ki, bu janrda ardıcıl, məqsədyönlü yaradıcılıqla məşğul olan yeganə rəssamımız Kərim Kərimovun çağdaş dünyamızın problemləri ilə səsləşən əsərləri lazımi səviyyədə təbliğ olunmur.

Təqdimat mərasimində Bakı Dövlət Universitetinin prorektoru, professor İsmayıl Əliyev, akademik Budaq Budaqov, Geologiya və Geofizika İdarəsinin rəisi Vaqif Abdullayev, professor Xanhüseyn Kazımlı, professor Fikrət İsmayılov və başqaları çıxış edərək Kərim müəllimin neft elmində əldə etdiyi dəyərli nəticələrdən, siyasi karikaturalarında böyük sənətkar qabiliyyəti, kamil düşüncəli rəssamlıq duyumu ilə yaratdığı tablolarının hər birinin məna tutumunun dəyərindən söhbət açdılar. Toplantı iştirakçılarının yekdil qərarı belə oldu ki, professor Kərim Kərimovun "Hiddət və nifrət" toplumundakı və bundan əvvəl işıq üzü görmüş albom-kitablarındakı siyasi karikaturalar bütün dünyada, ələlxüsus türk dünyası ölkələrində geniş təbliğ edilməlidir.

Azərbaycan.- 2008.- 6 dekabr.- S. 7.