Həmidqızı S.

 

Nəsimi aktyorluq karyeramda əsas rol oynayıb

 

Rasim Balayev: "Kinomuzun durğunluq illərində 30-a yaxın film itirdim"

 

Azərbaycan tamaşaçısı onu "Nəsimi" filmi ilə tanıdı və sevdi. Sonralar da canlandırdığı bütün obrazlarla bu sevgini yaşatdı. Tarixi filmlərlə yanaşı, məişət filmlərinə çəkilən və müsbət qəhrəman obrazları yaradan xalq artisti Rasim Balayevlə həmsöhbət olduq. Aktyor indiyə qədər çəkildiyi filmlərdən və pərdəarxasında baş verən bəzi hadisələrdən bizə söhbət açdı.- Rasim müəllim, indiyə qədər saysız-hesabsız obrazlar yaratmısınız. Bəs tamaşaçı tərəfindən qəbul olunmayan rolunuz olubmu? - Əgər tamaşaçını qane etməyən rollarım olsa da, çalışıram ki, öhdəmə düşən işi layiqincə görüm. Ola bilsin ki, bu, bəzən məndə alınıb, bəzən isə yox. Bəlkə də bunun səbəbini ssenaridə, rejissor işində və ya elə mənim oyun tərzimdə axtarmaq lazımdır. Amma canlandırdığım filmlər haqqında hələ mənfi fikir eşitməmişəm. Onu da qeyd edim ki, baxmayaraq, yaddaqalan qəhrəman obrazlar oynamışam, şəxsən mənim aktyorluq taleyimi həll edən film "Nəsimi" olub. Bu film mənim üçün bir sınaq idi. Oyunum uğurlu alınsaydı, aktyorluq karyeram davam edəcəkdi. Xoşbəxtlikdən tamaşaçılar bu filmi yaxşı qarşıladılar. Hətta bu filmə başqa ölkələrdə baxıb məni heç bir sınaq çəkilişi olmadan rola təsdiq ediblər. - Ən son çəkildiyiniz filmlərdən olan "Cavid ömrü"nü tamaşaçılar demək olar ki, qəbul etmədi. Hətta bu film verilişlərin birində müzakirə olundu. Orada tamaşaçılar belə bir fikir səsləndirdi ki, Cavid rolunda Rasim Balayevi görmədik. Özünüz bunu necə qiymətləndirirsiniz? - Filmdə üzərimə düşən işin öhdəsindən gəlməyə çalışmışam. Amma tamaşaçıların da fikrinə hörmətlə yanaşıram. Həm də deməzdim ki, burada mənim rolu canlandırmağım zəif alınıb. Sadəcə ola bilsin ki, tamaşaçı o rolda məni görməyib. Bundan əlavə, fimdə daha çox rejissor və ssenari işi bəyənilmədi. Tamaşaçı tərəfindən söylənildi ki, Cavidin həyatı ssenaridə tam açıqlanmayıb. Bu isə rejissorla ssenari müəllifinə aiddir. Yəqin onlar filmi belə görüblər. Bir məqamı da qeyd edim ki, filmdə Cavidin Sibirdə çəkdiyi əzabları da canlandırmaq istəyərdim. Filmdə bu hissə yox idi. Amma bu film Cavidin xatirəsinə gözəl hədiyyədir. Eyni zamanda gənclər üçün dərs rolunu da oynaya bilər. -İndiyə qədər çəkildiyiniz hansı filmi bəyənirsiniz? - Düzünü desəm, öz çəkildiyim filmləri normal tamaşaçı kimi izləyə bilmirəm. Çünki çəkildiyim bütün filmləri izləyən zaman çəkiliş vaxtı baş verən hadisələri, söhbətləri xatırlayıram. Bir də baxıb görürəm ki, film qurtarıb. - Bəs aktyorluq karyeranızda ən yadda qaldan rolunuz hansı olub? - Əlbəttə ki, "Babək". Bu filmin çəkilişləri zamanı başıma qəribə bir əhvalat da gəlib. Naxçıvanda filmin son kadrlarını çəkirdik. Paltarımı dəyişmək üçün böyük bir qayanın arxasına keçdim. Oradan çıxandan sonra ətrafımda heç kimi görə bilmədim. Bütün yaradıcı heyət çıxıb getmişdi. Çəkiliş apardığımız məkan isə avtomobil dayanacağından xeyli uzaq idi. Hava da artıq qaralmağa başlamışdı. Həmin anda çox əsəbiləşdim. Xeyli müddətdən sonra yoldaşlarım mənim yanlarında olmadığımı görüb geri qayıdıblar. Sonralar bu hadisəni xatırlayıb onları tənbeh edirdim. Əslində həyat özü də belədir. İnsan lazımlı olanda onun ətrafına çox adamlar yığılır, sonra isə həmin insanlar gözə dəymir. - Rasim müəllim, sizcə aktyor çəkildiyi filmə və yaxud da tamaşaya öz naxışını necə vurmalıdır? Burada daha çox istedad vacibdir, yoxsa, şans? - Mən həmişə ssenaridən çıxış edərək rejissor yozumuna xidmət etmişəm və aktyor bacarığımla rolları canlandırmışam. Tamaşadan, teatrdan fərqli olaraq kinoda aktyorun sərbəstliyi məhdudlaşdırılır. Teatrda oynadığın rollara öz naxışlarını vura bilirsən. Özüm bir neçə dəfə teatr səhnəsində yer almışam və bunların canlı şahidi olmuşam. Kinoda isə belə deyil. Hər səhnəni bir neçə dubla çəkirlər və sonda ən yaxşısını seçərək filmə daxil edirlər. Filmdə son sözü həmişə rejissor deyir. Ümumiyyətlə, filmdə yüksək peşəkarlıq olmasa, tamaşaçını ələ almaq mümkün deyil. Ona görə də istedad vacibdir, amma hardasa şansın da olmalıdır. Bizdə bəsit və zövqsüz filmlər o qədərdir ki, bununla heç nə əldə edə bilmirik. Bu, o deməkdir ki, istedadlı insanlar azdır. Etiraf edək ki, çox vaxt tamaşaçıları əcnəbi filmləri seyr etməkdə qınayırıq. Daha fikirləşmirik ki, biz nə çəkib ortaya çıxara bilmişik ki, tamaşaçı da baxsın. Məsələn, son dövrlərdə çəkilən "Məhəllə" filmini heç bəyənmirəm. Tamaşaçını belə əttökən yumorla ələ almaq olmaz. Bu işlə ciddi məşğul olmaq lazımdır. - Amma tamaşaçıların əksəriyyəti belə filmləri sevə-sevə izləyir. - Çünki tamaşaçının zövqünü korlayıblar. Xüsüsən də cavanlar belə filmləri izləyir və düşünür ki, əsl sənət budur. Lakin onlar əsl sənəti görsələr, yaxşını pisdən seçərlər. - Sözün yaxşı mənasında sizi heyrətləndirən və yaratdığı obrazlara görə məhəbbətinizi qazanan aktyorlar olub? - Bu gün özünü sənətin zirvəsində görən, təkəbbürlü, lövğa insanlardan qat-qat istedadlı aktyorları izləmişəm və onların oyun tərzi məni həmişə heyrətləndirib. Məsələn, Ələsgər Ələkbərov, Şahmar Ələkbərov, Həsən Turabov, Səməndər Rzayev, indikilərdən isə Fuad Poladovun adını çəkə bilərəm. Dünya səviyyəsində də bəyəndiyim bir neçə aktyor var. Amma özüm üçün ideal saydığım aktyor olmayıb. - Sonuncu dəfə hansı filmi izləmisiniz? - Əsasən, rus filmlərini izləyirəm. Ölkəmizdə təşkil olunan festivallarda da yaxşı filmlər nümayiş olunur. Onlara da maraqla baxıram. - Bəs kommersiya filminə çəkilmisiniz? - Bir-iki dəfə olub. Əgər bunun kommersiya tərəfini götürsək, məlumdur ki, aktyorlar maddiyyatla əlaqədar olaraq belə filmlərə çəkilir. Əvvəllər ssenari bizə təklif olunanda baxırdıq, əgər o rolda özümüzü görmürdüksə, çəkilmirdik. İndi isə təəssüf ki, bunun fərqinə varılmır, kimə hansı obraz verilirsə, ona da çəkilir. Digər tərəfdən, aktyoru bu məsələdə qınamaq düzgün deyil, neyləsin, məcburdur ki, istər maddi durumu ilə bağlı, istərsə də digər səbəblərdən çəkilsin. Bu işlərlə məşğul ola biləcək şura təşkil olunmalıdır və onlar aşağı səviyyəli filmləri ekranlara buraxmamalıdır. Çünki bu gün istedadlı aktyor və rejissorlarla yanaşı, etiraf etməliyik ki, ümumiyyətlə, bu sənətə dəxli olmayan adamlar da var. Ona görə də bu kimi problemlər aradan qaldırılmalıdır. - Rasim müəllim, sizcə indiki nəsil aktyorları və rejissorları bir-birindən fərqləndirən cəhət nədir? - Vaxtilə bizim güclü sənətkarlarımız olub. Onlar dünyasını dəyişdikdən sonra yerlərini bir başqaları tutub və uzun müddət belə də davam edib. Axır vaxtlarda bu bağ qopdu və yerində boşluq əmələ gəldi. Səviyyəli rejissorlar və aktyorlar üzə çıxmadı. Film çəkmək bacarığı olanlar da indi klip çəkir. Klip və ya reklam çarxları çəkmək indi daha mənfəətlidir. Təəssüflər olsun ki, bu gün böyük kino onlara belə qonorar vəd edə bilmir. Kinoya gəlmək üçün bu sənətin vurğunu olmaq lazımdır. - Həyatda nəyi bağışlaya bilmirsiniz? - Riyakarlığı. Eyni zamanda, təkəbbürlü insanları sevmirəm. Həyatda böyük uğurlar qazananda və normadan artıq ruzi veriləndə də onu adi qəbul etməlisən və Allaha şükür etməlisən, mənəm-mənəm deməməlisən. Mən fikir vermişəm, lovğalıq həmişə istedadı az olan insanlarda olur. - Sənətdə tutduğu mövqeyə və yaratdığı obrazlara görə xoşbəxt aktyorlar sırasına daxil olan Rasim Balayevin fikrincə, yaxşı aktyor olmaq üçün ilk növbədə insanda nə lazımdır? - Sevgi, eşq və dözümlülük lazımdır. İnsanda bu üç xüsusiyyət olmasa, obrazı yarada bilməz. Çünki obrazı oynayarkən onu özününkü etməlisən və qəlbini, ürəyini yaratdığın obraza verməlisən, orada sünilik olmamalıdır. - Tanınmış simaları adi insanlardan fərqləndirən nədir? - Yalnız populyarlıqları və istedadlı olmaları. Bəzən bizi ideallaşdırırlar, amma əsilndə biz adi insan həyatı yaşayırıq. Şəxsən mən də adi insanlar kimi övlad, nəvə sevinci hiss etmişəm. - Həyatda sürprizlərlə çox qarşılaşmısınız? - Olduqca çox. Amma yaxşı sürpizlərlə daha çox qarşılaşmışam. Arzuladığım və heç ağlıma belə gətirmədiyim rollara təsdiq olunmuşam. "Babək", "Nəsimi" kimi filmlərdə baş rolu oynamışam. 70-ci illərdə çoxlu filmlər çəkdik. Bu filmlərin əksəriyyətini mən canlandırmışam. İndi geriyə dönüb baxanda müəyyən işlər gördüyümü başa düşürəm. SSRİ-nin zamanında Orta Asiya ölkələrində də filmlərə çəkilirdim. 34 yaşımda xalq artisti adını aldım və daha nələr, nələr. Amma acı sürpizlər də olub. Müəyyən qədər ağrılı-acılı günlərim olub. Valideynlərimi, yaxın dostlarımı və Qarabağı itirmişəm. Kinomuz durğunluq mərhələsini yaşadı və bu da biz aktyorların həyatına təsir etdi. İndi yenidən filmlər çəkilməyə başlasa da, hesab edirəm ki, kinomuzun durğunluq illərində təxminən 30-a yaxın film itirdim.

 

Üç nöqtə.- 2008.- 5-7 iyul.- S. 13.