Zümrüd

 

Arif Məlikov Azərbaycan musiqisinin klassikidir

 

Bəstəkarın yaradıcılığına həsr olunmuş elmi konfrans

 

Dünən dünya şöhrətli bəstəkar Arif Məlikovun 75 illik yubileyi ilə bağlı silsilə tədbirlərin davamı olaraq Bakı Caz Mərkəzində sənətkara həsr olunmuş konfrans keçirildi. Konfransı giriş sözü ilə SSRİ və Azərbaycan xalq artisti, Dövlət Mükafatı laureatı, Bakı Musiqi Akademiyasının rektoru, professor Fərhad Bədəlbəyli açaraq, Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbinin inkişafında və təməlinin daha da möhkəmlənməsində Arif Məlikovun rolunu qeyd edərək, onun yaratdığı əsərlərin bütün dünyada məşhur olduğunu nəzərə çatdırdı. O bildirdi ki, Arif Məlikov musiqi sənəti aləmində elə bir səviyyəyə yüksəlmişdir ki, onun yaradıcılıq nümunələrinin hər biri əsrlərin yaddaşına iz salacaq. Arif Məlikov akademik səviyyədə olan bəstəkar kimi musiqinin, demək olar ki, bütün janrlarına müraciət etmiş, klassik səhnə əsərlərinin müəllifinə çevrilmişdir. Belə bir yaradıcılıq məhsuluna malik olan sənətkar balet, operetta, konsertino, simfoniya və s. əsərlər yaradaraq, XX əsrin böyük sənətkarları sırasında öz yerini tutmuşdur. Konfransda Bakı Musiqi Akademiyasının elmi yaradıcılıq tədqiqatı üzrə prorektoru əməkdar incəsənət xadimi, fəlsəfə elmləri doktoru Gülnaz Abdullazadə "Arif Məlikov yaradıcılığı elmi tədqiqat obyektidir" mövzusunda çıxış edərək, bəstəkarın yaradıcılığına daxil olan mövzu rəngarəngliyinə və janr müxtəlifliyinə nəzər salıb, elmi şəkildə münasibətini bildirdi. O qeyd etdi ki, Arif Məlikov belə bir zəngin yaradıcılıq yoluna malik bəstəkardır ki, onun yaratdığı əsərlərin janr müxtəlifliyindən asılı olmayaraq, hər biri böyük bir tədqiqat işinin obyektidir. Bu baxımdan, bəstəkarlıq məktəbinin gənc nümayəndələri onun yaradıcılığına müraciət edərək, elmi tədqiqat işlərini davam etdirirlər. Azərbaycan simfonik və balet janrında yaratdığı əsərləri dünya ölkələrinin böyük konsert salonlarında uğurla səsləndirilmiş, müəllifə, eləcə də, Azərbaycan musiqisinə böyük şöhrət qazandırmışdır. Sənətşünaslıq namizədi Lalə Cəfərova "Arif Məlikov baletində tembr və faktor rəngarəngliyi" mövzusunda çıxış edərək, Arif Məlikovun balet və simfonik musiqi əsərlərinin müəllifi kimi xarakterizə edib, onun yaradıcılığını bütün dünyada birmənalı olaraq qəbul olunduğunu bildirərək, bəstəkarın yaradıcılığında yeni formaların, axtarışların öz əksini tapdığını qeyd etdi":Müəllif yaradıcılığının rəngarəngliyini əks etdirən XX əsrin əvvəllərində musiqi formasını yaradan aktiv elementlərdən biri olan tembr və fakturanın musiqi obrazlarının inkişafına və bədii fikrin qurulmasının möhkəmlənməsinə təsir edir. Balet musiqisi müəllifin instrumental, harmonik, registr, fakturalı və s. yazı üslublarından istifadə etməklə qeyri-adi səslənməyə nail olaraq tembr aktivliyini yüksək dərəcəyə çatdırır. Bəstəkar müxtəlif imkanlarla orkestr fakturasını işlətməklə faktura dramaturgiyasını inkişaf etdirmişdir". Lalə Cəfərova müəllifin dramaturgiyasındakı qeyd olunan məqamların onun yaradıcılıq üslubundakı özünəməxsus dəsti-xəttini sübut etdiyini göstərərək Arif Məlikovun sənətkarlıq xüsusiyyətlərinin tədqiq elementi kimi böyük mahiyyət daşıdığını konfrans iştirakçılarının nəzərinə çatdırdı. Azərbaycan musiqisində bəstəkar kimi yer qazanmış sənətkarın balet musiqisi dünya ölkələrində musiqiçilərin diqqətini cəlb etmiş, onun baletləri Arif Məlikova böyük uğur gətirmişdir. Konfansda Bakı Musiqi Akademiyasının Musiqi Tarixi Kafedrasının müdiri, sənətşünaslıq namizədi Ülviyyə İmanova "Arif Məlikov simfoniyasının dramaturgiyasında təzadlı prinsipə dair", əməkdar incəsənət xadimi, fəlsəfə elmləri doktoru Telman Hacıyev "Arif Məlikov fenomeni", sənətşünaslıq namizədi Zemfira Qafarzədə "Arif Məlikov Azərbaycan musiqisinin klassikidir", sənətşünaslıq namizədi, professor Validə Şərifova - Əlixanova "Arif Məlikovun "Məhəbbət əfsanəsi baleti", fəlsəfə elmləri namizədi, dosent Vaqif Hacıyev "Arif Məlikovun fleyta üçün konsertino interpretisiya məsələlərinə dair", fəlsəfə elmləri doktoru Xavər Əhmədova "Arif Məlikovun estetik baxışları" və başqaları müxtəlif mövzularda çıxış edərək, Arif Məlikov yaradıcılığının spesifik xüsusiyyətlərinə, onun Azərbaycan musiqi sənəti tarixinə gətirdiyi novatorçuluq ideyalarına diqqət yetirib, bir sənətkar kimi zəngin yaradıcılıq irsinə nəzər saldılar. 75 illik yubiley tədbirinə həsr olunmuş konfransda Arif Məlikov yaradıcılığının, demək olar ki, bütün janrları sənətkarlar tərəfindən xarakterizə olunaraq, onun dramaturji xəttinə işıq salındı. Qeyd olundu ki, Arif Məlikovun musiqisi öz dərin məzmunu, obrazların çoxşaxəliliyi ilə fərqlənir. Onun musiqisi uzaq keçmişə və müasir dövrə aid gerçəkliyin müxtəlif cəhətlərini açıqlayır. Qəhrəmanlıq mövzusuna, dramatik və lirik mövzulara həsr edilmiş, zəngin emosional məzmunu ilə seçilən bu musiqidə obrazlar fəlsəfi-psixoloji aspektdə əks olunur. Nazim Hikmətin librettosu əsasında yazdığı "Məhəbbət əfsanəsi" baletinin premyerası 1961-ci ildə Rusiyada, Leninqraddakı Mariya Teatrının səhnəsində oynanılmışdır. Belə bir sənətkara uğurlar arzulandı, 75 illik yubileyinə ən böyük hədiyyə səmimi fikirlər oldu. Konfrans iştirakçılarının çıxışları sona yetdikdən sonra Arif Məlikovun əsərlərindən ibarət konsert proqramı təqdim olundu.

 

Səs.- 2008.- 21 noyabr.- S. 14.