Şirinov E.

 

Üzeyirsevərlərə dəyərli töhfə

 

Yazıçı-publisist Mustafa çəmənli "Leyli Məcnun" operasının 100 illiyi ilə bağlı sənədli-bədii ensiklopediya yaradıb

Bu günlərdə Mədəniyyət Turizm Nazirliyi görkəmli yazıçı-publisist Mustafa çəmənlinin ""Leyli Məcnun" - 100 il səhnədə" adlı kitabını nəfis şəkildə nəşr etdirib.

Qeyd edək ki, oxucular M.çəmənlini "Mənim dünyamın adamları", "İtirilmiş səs", "Səs qərib olmur", "Fred Asif", "Nəğməli xatirələr", "Oxu, gözəl", "Muğam dünyasının Xanı", "Xallı gürzə", "Burdan bir atlı keçdi", "Səsin ruhu", "Mən olmayanda dostum ol", "Sənətkar ömrünün izləri", "Ruhların üsyanı", həmçinin digər bədii bədii-publisistik əsərlərin müəllifi kimi tanıyırlar. M.çəmənlinin ""Leyli Məcnun" - 100 il səhnədə" kitabı isə mövzu əhatəsinə görə mədəniyyətimizin incəsənətimizin tarixi ilə bağlı orijinal bir əsərdir. Bu kitabı 100 il səhnədən düşməyən ilk milli operamız haqqında sənədli-bədii ensiklopediya da adlandırmaq olar. Adından da göründüyü kimi, burada səhnəyə qoyulduğu ilk gündən başlayaraq dövrümüzə qədər "Leyli Məcnun" tamaşasında iştirak edən müğənnilər, bu möhtəşəm əsəri müxtəlif quruluşlarda səhnəyə qoyan rejissorlar, eləcə də dirijorlar, konsertmeysterlər, xormeysterlər, baletmeysterlər, rəssamlar haqqında ensiklopedik məlumatlar, bədii oçerklər toplanıb. Qeyd edək ki, kitabda "Leyli Məcnun" operasının yaranması tamaşaya qoyulmasının şahidi bilavasitə iştirakçısı olan bir çox sənətkarların xatirələri, məqalələri yer alıb.

Müəllif kitabda "Leyli Məcnun" operasının oynanıldığı Tiflis, Aşqabad, Təbriz, İrəvan, eləcə Naxçıvan, Qazax, Ağdam, Şəki, Lənkəran, Ağdaş digər əyalət teatrları barədə ətraflı məlumat verib. Müəllif imkanı daxilində kitaba sözü gedən əyalət teatrlarında vaxtilə Leyli Məcnunu oynayan aktyorlar haqqında, orada çalışan müxtəlif görkəmli səhnə xadimləri barədə oçerklər daxil edib.

Kitabda yazılar əlifba sırası ilə, yaxud ad-sana görə yox, sənətkarların səhnə fəaliyyətinə başladığı tarix əsas götürülüb. Kitabda 400- yaxın dəyərli, artıq əyani sənədə çevrilmiş şəkillər, proqramlar, afişalar, eləcə üzeyir Hacıbəyovun "Leyli Məcnun" operasının mətni öz əksini tapıb. Kitaba "Leyli Məcnun" operasının yaranması, tamaşası ilə bağlı bir çox sənətkarların xatirələri, məqalələri, eyni zamanda operada başqa rollarda özlərini sınayan, lakin səhnədən tez gedən müğənnilər haqqında da qısa bilgilər yer alıb. Müəllif kitabın ön sözündə qeyd edir: "Yüz il ərzində "Leyli Məcnun" oynanılmadığı teatr mövsümü olmayıb. "Leyli Məcnun" 100 ildir ki, fasiləsiz oynanılıb oynanılacaq. Bu ölməz səhnə əsərində nəsillər nəsilləri əvəz edib, dəyişib, dəyişilməyən, zamanın amansız, güzəştsiz zərbələrinə şərəflə sinə gərən isə yenə bütün Şərqdə ilk opera olan "Leyli Məcnun" olub. üzeyir bəyin bu ölməz məhəbbət dastanı zaman-zaman yaşayacaq, yeni-yeni Leylilər, Məcnunlar, İbn Səlamlar, Nofəllər... yetişəcək".

Kitab gərgin zəhmətin, axtarışların bəhrəsidir. Müəllif kitab üzərində işləyərkən "Leyli Məcnun" operasında iştirak edən sənətkarların ifasını yaddaşında bəlkə yüz dəfə, min dəfə səsləndirib, surətlərini gözləri önündə canlandırıb...

Qeyd edək ki, kitabın elmi redaktoru Respublikanın xalq artisti, professor Ramiz Zöhrabov, rəyçilər Əməkdar incəsənət xadimi, professor Kazım Əliverdibəyov, Respublikanın xalq artisti, professor Arif Babayev nəşriyyat redaktoru Gülər Ələkbərqızıdır.

Biz M.çəmənliyə yeni yaradıcılıq uğurları diləməklə, ""Leyli Məcnun" - 100 il səhnədə" adlı kitabını nəfis şəkildə nəşr etdirdiyinə görə Mədəniyyət Turizm Nazirliyinin rəhbərliyinə, həmçinin bu işə sayğı ehtiramla yanaşan hər kəsə minnətdarlığımızı bildiririk.

 

Təzadlar.- 2009.- 27 yanvar.- S. 11.