İY
(Hekayə)
Kişi dəsmalla
qurulanırdı. Qadın çarpayıda uzansa
da, açıq gözlərini tavana zilləmişdi.
- Deyəsən,
yeznə gecə işini tez qurtardı? Sən gələndə
mən yarıyuxulu idim.
- Bəsdir,
sən Allah, utanmırsan bu barədə danışırsan?
- Qadın bikef olsa da tez özündən çıxdı.
Elə bil bayaqdan bu sözləri eşidəcəyinə
duruxmuşdu.
-
Burda qəbahət nə var ki, siz qadınlar öz aranızda
danışanda utanmaq lazımdır, özü də saatlarla - kişi
danışa-danışa üzünü yana çevirdi.
-
Vallah, dəlisən, indicə yuyunmuşam, düzdür ki, tər
iyindən ölürdüm...
- Fərqi
yoxdur, o iy səndən əskik olmur - Kişi şəkləndi,
tələsmədən başını əvvəl sağ,
sonra sol çiyninə əyib iylədi:
-
Düz deyirsən, son vaxtlar, mən də bu iyi hiss etməyə
başlamışam. Gərək bir gün qanımın
analizini verim, şübhələrdən canım
qurtarsın. Demək istəyirdim ki, sən də
yuyunsaydın, yorğunluğun götürülərdi...
Qadının
üzü tamam qırışdı, rəngi də
avazımışdı, sanki bir gecədə neçə il
qocalmışdı.
-
Günortadan sonra bişi bişirəcəyik. Bilmirəm
bütün bunları kim düşünüb, hamısı
da qadınların qəsdinə hesablanıb... Sən
inanırsan, o boyda həngamənin zir-zibilini də iki
qadın gecə səhərə kimi təmizləyəcəkdi...
- Nəyisə xatırlayaraq qalxıb oturdu:
-
Dünən keçmiş şagirdlərdən biri mənə
nə desə yaxşıdır: "Səni iyirmi il bundan
qabaq necə görmüşəmsə, eləcə də
qalıbsan"... təsəvvür edirsən, əvvəllər
mənə həmişə bunun əksinə deyirdilər.
Sifət, bədən quruluşumu nəzərdə tutur, ancaq
içimdən xəbəri yoxdur eyyy... Bu gün səhərsə
ailəliklə Antaliyaya uçdular. Bəxtəvərlər!
Yarımışlar!! - Dərindən ah çəkdi. - Bəyimizin
xalası da bu səhər canını tapşırdı,
yazıq arvad bunları tələsdirirdi ki, toyunuzu tez edin, mənim
işimi bilmək olmaz, vaxtım bitməkdədi. Mən ona
dünən fikir verirdim, deyib-gülürdü, yeməyindən
də qalmırdı. Adamın inanmağı gəlmir... Nədəndir,
insanlar son vaxtlar ölümlərini qabaqcadan hiss edirlər, bəlkə
o da müasirləşib, xəbərimiz yoxdur... Qadın
qanrılıb kişiyə baxdı. O isə pəncərənin
pərdəsini çəkib donuq baxışlarını
küçəyə dikmişdi. Bayırda cəhənnəm
istisi vardı. Səhər
evnəsindən qayıdan inəklər yol boyu
ağacların kölgə düşən yerlərində
dayanıb tənbəl-tənbəl gövşək
vururdular; bədənlərindən hənir qalxırdı.
Bir azdan at ayaqlarının tappıltısı gəldi, cavan
naxırçı onları döyə-döyə
sürüb apardı.
- Sənə
hər zaman deyirdim ki, deyilənlərə inanma... Xeyir-şər,
ev-eşik qayğıları başımızı elə
qatdı ki, ömür nə vaxt gəldi, getdi - xəbərimiz
olmadı. Kimlər risq elədi, çoxları tələf
oldu, qalanların da sorağı Antaliyadan, Dubaydan, Moskvadan... nə
bilim hansı cəhənnəmdən gəlir. Qəribədir,
bu zamanlar pula görə insanlar özünü lap keçi
gününə salıblar. Görürsən ki, qürbətdə
yaşayanlar hər gəlişlərilə əsəbalarından
bir az da uzaqlaşırlar, xeyir-şərə daha çox
yadlaşırlar. Zira görünəni odur ki,
danışılanlara qulaq as, heç kimə inanma! - kişi
bağırdı.
- Dəlisən,
nə qışqırırsan, mənim sözlərimi
özümə qaytarırsan. Amma bir şey var
ki, zaman bizi hamıdan geri atdı, dediyim odur.
- Sən dünyasını
dəyişən, lakin
daha yaxşı həyata layiq olanlardan niyə danışmırsan? Şükür ki, sağ-salamatıq.
Cəhənnəmə olsun
oralar, hansı ki, sən adlarını
çəkdin! Qardaşının
qudasının elə
pis günləri olub ki... Sən yaşında
olanda heç nələri yox idi. Onun arvadı ömrü boyu cücə saxlamaqla məşğul olub, özün deyirdin ki...
İndi
hər paltarın rənginə uyğun bahalı maşın minir, amma bir
bacısı otuz ildir uzaq Türkmənistandadır,
yazıq əvvəl-əvvəl
iki-üç dəfə
gəl-get elədi, nəsə umdu, gördü yox, heç kəs qımıldanmır, qeybə
çəkildi, indi heç öldüsü-qaldısı
da bilinmir. - kişi ona
tərəf bir addım atıb dayandı. Çönüb pəncərənin ağzında qoyulmuş stulda oturdu. Fikirləşdi ki, dəfələrlə
buna oxşar söhbətləri baş
tutsa da alınmayıb, axırı
dava, qan-qaraçılıqla
bitib, ona görə susdu. Bekara mübahisədi, bir qərinədə düzəlməyini
öyürüb-çevirməklə dəyişə bilməzsən.
Birgə yaşayış dövrü
ətrafda baş verənlərə fərqli
yanaşmaları olmuşdu. Qadın da
artıq bu söhbətlərdən bezmişdi,
kişinin tikanlı, qanqaraldıcı sözləri
vaxtaşırı kefinə
soğan doğrasa da, dözmüşdü.
Fikirləşmişdi ki, balaları
var, evin söz-söhbəti bayıra
çıxsa yaxşı
olmaz. İndi bu boyda ev boşalmışdı,
qız ərə getmişdi, evin sonbeşiyi oğlansa şəhərdə işində-gücündə
idi, evlənmək yadına düşmürdü.
Allah bu cib
telefonunu icad edənin bədəninə
birə salsın, hamının başını
əməlli-başlı qarışdırıb.
Hələ bir müddət
əvvəl fikirləşirdi
ki, görəşən
uşaqlar dağılışandan
sonra münasibətləri
necə olacaq? İllər quş qanadlı imiş, indi həmin vaxt gəlib çatmışdı.
- Mənim bibim nəvəsi qardaşıyla
Rusiyaya qayıtdı:
bilmək olmur orada nə işlə
məşğul olur.
Yad şəhərdə
bir yaşlı uşağını da kənddə qoyub, bunun bir deyəni
olacaq ki, dayan, nə
olub axı, nə qaçaqaçdır...
- nədənsə darıxdığı
açıq sezilən
kişi söhbətin
yönünü dəyişmək
istədi.
- Əşi
o, pul yığır ki, bankda işə düzəlsin, mənə
dəyməyə gələndə deyirdi ki, xala, istəyirəm
elə iş olsun, gündəlik əlim pula oynasın, qala
bilmirəm. Yanmış elə də gözəlləşib
ki... Atası ona kənddə ayrıca bir villa tikib, iki göz
istəyir tamaşa eləsin. Şəhərdə də iki otaqlı mənzili, Rusiyada evi...
- Bir sözlə hər yerdə yuvası var, amma ər ondan
qaçaq düşüb,
səbəbini deməyə
heç kəs cəsarət etmir... Beləsini banka
işə götürərlər,
hələ pul saymağa da imkan yaradarlar, sonra isə... Aman Allah, nə dövrə gəlib çıxdıq,
bütün bunları
eşidəndə şəxsən
mənim yaşamağa
zərrəcə həvəsim
qalmır. Hər şey
pula gəlib dirənib,
yoxdursa, südəmər
uşaq da səndən uzaq durur.
- Sən görsəydin o balaca qızcığaz nə qədər qızıl taxmışdı...
Nənəsi ilə savaşırdı
ki, baba anama bahalı maşın söz vermişdi, amma niyə yubadır. Demir ey almır,
deyir niyə yubadır, uşaq gör necə
gözüaçıqdır, yoxsa bizimkilər kimi... Danışdıqca
od götürür
məni. - Qadın yenə nəsə çimçəşirmiş kimi əsəbiliklə otağa nəzər saldı. - Qurban olum, xətrinə dəyməsin, mənə
yaxın durma, hava bu gün
yaman istidir, o qoxu da sənnən
gəzir... Hələ
vaxta var, görüm bir az gözlərimin
acısını ala bilərəm...
Kişi pərt olsa da dodaqlarını çeynəyə-çeynəyə qaldı. Qadınınsa fikri-zikri deyəsən
davaya köklənmişdi,
kişiyə elə gəlirdi. Başını qatmaq üçün
kiçik tumbanın gözündən qalın
cilidli kitabı götürüb vərəqlədi.
Qatlanmış yeri tapıb
ciddi görkəm alıb oxumağa başladı. Qadın sövq-təbii
çönüb ona boylandı, sonra əlini yelləyib üzüqoylu çevrildi.
Bir
saat sonra məsciddən azan səsi gəlməyə
başlayanda kişi əlindəki kitabı səliqəli
şəkildə büküb yenə tumbanın gözündə
gizlətdi. Keçən dəfə qudası onu kitab oxuyan
görüb üstünə düşmüşdü: "Aya,
indi nə zəmanədir, kitaba vaxt sərf edirsən? Dolama sən
Allah, molla orucluq sezonunda əlli Quran tapşırır, onun
ancaq bircəciyəzini oxusa, böyük şeydir! Sən
voobşe, belə şeyləri tulla getsin!".
Qadın
artıq yatmışdı, yerinin içində kəsik-kəsik
xoruldayırdı. O yenə yadına nəsə
düşübmüş kimi sağ və sol çiyin nahiyəsini
iylədi, dərhal da fikrə getdi. Azan səsi bitməmiş
kəsildi, adətən işıqlar sönəndə belə
hallar olurdu. Kişi bu səsə artıq özünü
öyrəşdirdiyindən, qəfil dayamadan narahat halda
ayağa durdu. Oğrun-oğrun pəncərədən
bayıra boylanmağa başladı. Günəmuzd işləyən
fəhlələr üzbəüz yolun o tayında əyri-üyrü
tək küknar ağacının altında boyun-boyuna durub
müştəri gözləyirdilər. Dördü də siqaretə ara
vermirdilər. Kəndin mərkəzində olmağın əlçatmaz
üstünlüyü bəlkə də bunda idi: kimin nə
etdiyini, hardan gəlib hara getdiyini evində oturub seyr edə
bilmək imkanı vardı. Hərdən dava-dalaş,
söyüş sözləri də istisna olmurdu. Amma bu iy məsələsi
beynini məşğul etdiyindən duruxdu. Əslində
dünən toyda söz deyənlərdən biri bu məsələni
qabartmışdı. Uzun müddət təsərrüfat
işlərində rəhbər vəzifələrdə
işləmiş oğlan evinin adamı nədənsə
sözünü hərləyib-fırlayıb onunla
tamamladı ki, dünyada üç insandan ən çox
ehtiyatlanmalıdır: sonsuzdan, vərəmli xəstədən,
bir də iy gələn adamdan... baş aça bilmədi, bu
intriqaçı başdanxarabın sicilləməsindən, bəlkə
də yenə kiminsə bostanına daş atırdı. Guya
bu sirri ona xaricdə dincələndə bir rus
dığası açmışmış, belə
qonaqlı-qaralı məclisdə yadına
düşmüşdü. O, dərhal öz payını
götürmüşdü, ancaq bu adamların nəyindən
ehtiyatlanmığının səbəblərini
sadalamadığından baş sındırmaq gərəkdi.
Belə çıxırdı ki, onun özü də qorxulu
adamlardandı.
Həm
qorxulu idi, həm də bu iyin xatası ola bilərdi. Nədən
ki, bibisi oğlunun başı pul qazanmağa nə təhər
qarışmışdısa, sol gözü görmə
qabiliyyətini tamam itirmişdi. İkinci gözü də
çox zəif görürdü. Sonra ciddi-cəhdlə
çoxlu pul-para töksə də, köməyi
olmamışdı. Bunları özü ona bu yaya gələndə
danışdıqca, dözməyib neçə dəfə
hönkürmüşdü. Daha sonra xəbər tutmuşdu ki,
çıxıb gedib pulunu qazanmağa, nə olar, olar deyib.
Arvadının əlüstü reaksiyası bu olmuşdu ki, bəs
"pulu belə qazanırlar, yoxsa evdə oturmağnan pul gələr
cibinə girər, onun üçün gərək can
qoyasan".
Əsas
məsələ pulu qazanmaqdır, onu hansı yolla
qazanırsan qazan, qəbahət sayılmayacaq, təki
öl-diril, qazan - arvadının qənaəti beləydi.
Çox olsa bütün əyər-əskiyini örtəcək.
Pul ölüsü həmkəndlisini öz bacısı ilə
bir yataqda tutan arvadının sərt sorğusuna tutarlı
cavabı belə olmuşdu: "Səs salma, o qədər
pulumuz var ki, onsuz da mənə oğraş deyən
olmayacaq!" Sən demə o, pulları həmin
baldızı ilə narkotika alverilə qazanırmış,
ilişəndə də onu qabağa vermişdi. Doğrudan da
onların o qədər pulu vardı ki, say-hesabını
özləri də bilə bilmirdilər. Bu o vaxtı bəlli
olmuşdu ki, Rusiyada yaşayan çox imkanlı oğlu qəfildən
avtomobil qəzasına düşüb ölmüşdü,
rəhmətliyin xəbərdən havalanmış anası gələn
qohum-əqrəbanın, qonum-qonşunun ayaqları altına
kisə-kisə pulları tökürdü ki,
götürün, hamısını götürün, ancaq
balamı mənə salamat qaytarın!
Cavanlıqda
o da yaxşı pul qazanırdı. Ali təhsilini başa
vurandan sonra təyinatla əyalət şəhərinə
göndərilmişdi. Aylıq maaşı yüksəkdi,
beyninin məhsulu kimi səmərələşdirici təkliflərdən
də əlavə alırdı. Üç-dörd ayda bir dəfə
doğmalarına baş çəkirdi,
gəldiyi gün evdə əsil toy-bayram olurdu, ən ləziz
yeməklər, şirniyyatlar, müxtəlif şirələri
dadmaq üçün hamılıqla onu səbirsizliklə
gözləyirdilər. Əslində, hər kəs
oğrun-oğrun onun əlini nə vaxt cibinə
salacağına, hər birinin payını verəcəyinə
növbəli idilər. İndi bu ailənin daha böyük
imkana çatmış üzvləri, onlardan hətta xaricdə
yaşayanlar onun varlığını görəsən
xatırlayanda hansı hissləri keçirirdilər? Bu il ali
məktəbə qəbul olmuş bacısı çox
bahalı cipdən düşmədən əlini havada yelləyərək
onunla salamlaşıb, nataraz-nataraz: "Tanıdın məni?"
- soruşmuşdu. Ancaq o çaşmamışdı: "Səni
tanımazdan qabaq, sən dayını tanımalıydın,
bala!" - ağzından vurmuşdu. Əslində o, bərk
sarsılmışdı, çünki söz
bacıoğlunun halına qətiyyən təfavüt etməmişdi.
Rusiya mühiti gənci həm biganə etmişdi, həm də
abadlaşdırmışdı. Ani olaraq beynini deşən bu
olmuşdu: belə davam etsə, həyatda olanlarını
düz əməlli-başlı tanımayanlar,
dünyasını dəyişənlərin yerini-yurdunu da
bilməyəcəklər. Unutqanlıq pulu, varidatı, mənsəbi
önə çəkmişdi. "Kökdən
uzaqlaşanların taleyi də qəribəliklərlə dolu
olur", - deyib vəziyyəti özünə dərd etməmişdi.
Ən təəccüblüsü əksəriyyətin belələrinə
haqq qazandırmağı idi, belə davam etsə, dəyərlər
deyilən şey çox yəqin ki, tezliklə silinəcəkdi
Pulunun
olduğu vaxtlar, atası demiş, tanışları iy
bilmişlər kimi darvazada oturub yolunu gözləyirdilər.
Kişi deyirdi nə qədər qazana bilirsən, arada belələrinə
də xərclə, ancaq insanları tanı, bil kim kimdir. Amma
elə et ki, sonradan bu gün elədiklərinə
vaysınmayasan. Bu minvalla yaşayırdı, nə qədər
ki, həyatda hər şey rəvan gedirdi, sarsıntılar
olmamışdı, problemlər başını
qatmamışdı. Və indiki günündən o günlərə
boylananda təəssüf hissi keçirmirdi, nədən ki,
pul qazanmağı özünə dərd edə bilməmişdi
və sonralar da edə bilmədi.
Atası
qocalıb əldən düşsə də, qoyun
sayını heç vaxt əlindən aşağı
salmadı. Ona irad tutanlara: "Satıb məni yerdən
götürərsiniz, niyə özünüzü xərcə
salasınız? Pul belə şeydi ki, öləndə də
varsa, mehribançılıq yaradacaq", - deyirdi.
Yaşı səksəni haqlamış bu adamda savad-zad olmasa
da, dövranın gedişindən baş çıxara
bilirdi, indi dövlətli hesab olunanların çoxuna
vaxtında borc pul vermişdi, qapıdan naümüd
qaytarmamışdı. Özü isə üç ay qabaq təqaüdə
çıxsa da, görürdü ki, tədricən
qapalı, adamayovuşmaz varlığa çevrilir.
Nə
qədər başqa şeyləri xatırlasa da, bu iy məsələsi
yadına düşüncə öz dərdi önə
dururdu. Haradan sovxaya qalmış iy peyda olub, səbrini
daraltdı? Birdən həlli çətin olan bir şey olsa,
nə edəcəkdi. Hara fırlayırsan fırla pul gəlir
ortalığa, onsuz mümkün deyil. Ən azından soyuqlar
düşənə kimi gözləməli olacaqdı, onda da
bu zəhrimar iy davam eləsə, başına çarə
qılardı. İndi imkansızlıq idi, belədə onda
da bir şeyin köklü dəyişəcəyinə
ümid az idi, amma "ümid axırda ölür"
düşünüb gözləməliydi. Qonşusu Umud
kişi düz qırx ildi altı xəstəlikdən əziyyət
çəksə də, hələ yeyib-içib gəzirdi.
Təsadüfən bir xəstəliyin adını çəkməyə
peşmandın, o saat əlüstü deyirdi ki, bu xılt mənimlə
düz qırx ildi yoldaşdı.
Otaq
uzunu var-gəl etməyə başladı.
Addımlarını çox ehtiyatla atırdı: arvadı qəfil-xəta
ayılanda pis olurdu. Cavanlıqda vecinə almasa da,
yaşlaşdıqca
düşünüşmüşdü. Fikrindən geyinib
hüzürə getmək keçdi: dünən bu vaxtı
otuz yaşlarında gənc ata dünyasını dəyişmişdi;
şəksiz görünəni o idi ki, ölüm kənddə
bir xeyli cavanlaşmışdı. Mütəmadi səhərlər
qəfil ölüm xəbəri adamları
çaşdırırdı, xəbər çıxmayanda hər
kəs həmin günü müvəqqəti
rahatlanırdı. Hər dəfə ölən olanda kəndi
xəbərdar etməkdən ötrü vədəsiz azan
verilirdi, yaşlaşdıqca daha da səbirsiz olan arvadı o
saat deyinirdi ki, evi tikəndə məscidin qonşuluğuna
salmağın ziyanını düşünmək lazım
idi, amma həmişə unudurdu desin: məscid evdən düz
on il sonra tikilmişdi.
Çox da böyük olmayan kənd
qırıla-qırıla seyrəlirdi, bu baş verdikcə
qalanların sabaha ümidi azalırdı. Həyat əlamətinin
daşıyıcıları küçədə boynu
bükük günəmuzd fəhlələr, bir də
ora-bura şütüyən motosikletlər idi. İndi bu nəqliyyat
vasitəsi yaman çoxalmışdı, qonşusu Umud
kişi yarızarafat-yarıgerçək
deyirdi ki, hər dəfə bu şouqəriblər artanda
bahalıq olur, ölüm-itim də. Mübahisəyə girişməyinə dəyməzdi,
çünki qonşu bildiyi, şahidi olduğu şeyləri
sübuta yetirməkdə əvəzsiz adam idi.
Yadına
düşən bir də o oldu ki, iki gün öncə qara zəhəri
çörəyə batırıb alt mərtəbənin
oyuqlarına qoymağının faydası olmuşdu: hələ
dünən iki-üç yerdə iri siçovul ölüləri
gözünə dəymişdi, qalanları yəqin
yeraltı yollarda tələf olmuşdular. Qaldıqca
onların iyi ev-eşiyi, həyət-bacanı başına
götürürdü, xatırlayanda təəccüb etdi: nə
əcəb, arvadı bu hadisəni onun nəzərinə
çatdırmamışdı. Əslində bədənindən
gələn pis iyin ölmüş gəmiricilərin iyindən fərqi
ondaydı ki, ikincilərin ömrü ən çoxundan iki
gün çəkirdi. Hələ onları məhv etməkdən
ötrü bu işi tutanda arvadı dönə-dönə
tapşırmışdı ki, nəbadə zəhər
atdığını hər kəsin yanında dilinə gətirəsən,
ağzıyırtıqlıq edəsən, o səbəbdən
hərəkətini açıb-ağartmırdı. Əbəs
yerə ona cavanlıqdan "Lenin-qız" demirdilər ki...
Birdən
yaman hövsələsiz oldu, fikrindən keçdi ki, elə zamandı, onsuz da
heç kəs heç kəsin kitab-dəftərini oxumur. Nə
qədər gec deyil başına çarə qılsın.
Bu iy məsələsinə əncam eləsin. Başqası
gəlib onun əvəzinə qərar verməyəcək ki?
İşə bax ha, o sayda ölmüş gəmiricilərin
iyi kimsənin yadına düşmür, amma onun
özünün belə hiss etmədiyi bədəninin iyi
burunlara tez yol tapır. Könülsüz-könülsüz əynini
dəyişdi. Üstünə vurmaq üçün
odekolondan-duxidan axtardı, tapa bilmədi.
Həyətə
düşdü, bir yarpaq tərpənmirdi, həqiqətən
evin bayırdan xəbəri yoxdu; bu cür istilər yay əkinlərini
belə vaxtsız qovurub külə çevirmişdi. Hələ
deyirdilər dözülməz vəziyyət beş gün də
davam edəcək. Deyəsən, qonşusu
Hacıxanımın uzaqgörən fikirləri öz təsdiqini
tapır. Bəlkə də elə sakit, üzüsulu
yır-yığış etmək məsləhətdir. Qərar
verməkdə çətinlik çəkirdi,
razılaşırdı ki, demə ömrü boyu ən
çətini zamanın gərdişinə düzgün qərar
verməkdir.
Siçovulların
son illər kütləvi çoxalmasını qonşusu Umud
kişi kənd evlərinin adamsız qalması ilə izah
edirdi. Ev sahibləri çörək dalınca xaricə, ya
da iri şəhərlərə üz tuturdular. Beş-on evə
ancaq bir nəfər baxa bilirdi, daha onun gəmiricisi-filanı
ilə mübarizə aparmağa kimsədə həvəs,
hövsələ qalmamışdı. Qonşunun bu mövzuya
öz baxış bucağı vardı: deməyəsən
bu mışovullar adam xislətli deyilmiş; dəllik sənin,
dən sənin, day kisələri nədən yırtıb
dağıdırsan, ay heyvan yavaş-yavaş ye-yaşa
özünçün, bax gör iki ayaqlılar bu işi necə
səssiz-küysüz edirlər. Belə olanda sənə də
ilişməzlər axı...
Həyətə
göz gəzdirdi, dəmir darvazaya qədər sıra ilə
ardıcıl üç siçovul ölmüşdü. Yəqin
onlar su axtarışı ilə sürünüblər,
tapmayanda harada gəldi canlarını tapşırıblar.
Üçünün də quyruqlarından tutub ayaqyolunun anbarına atdı.
Qapını
açıb kandarında dayandı. Qonşusu Umud kişi də
üzbəüz yolun əks tərəfində durmuşdu.
Onu görən kimi yeyin addımlara bu üzə keçdi.
Çatar-çatmaz başladı:
- Ay
qonşu, bu istilər axırımıza çıxdı,
amma bir şey qalmayıb, gələn həftədən sərinləyəcək,
şükür məsləhətinə. Adam xeyir-şərdən
olub, ölüm-itim yaman çoxalıb, getməsən də
olmur. Görək bir təhər təzə hüzür yerinə
gedə bilərikmi... Bu qədər də fəlakət,
qırğın olar, bu yandan da dözülməz istilər.
İndi istilərin ardınca sel suları gələcək.
Düz deyirlər, bəlkə dünyanın
axırıdır? Guya son yüz on ildə belə istilər
görünməyib. Bu qədər bəlaların üfunəti
düzü-dünyanı götürüb gedir. Bizim həyət-bacanı
da iy basıb, bilirsən nə iyidir bu... bu gün həyətdən
birdən-birə dörd siçovul ölüsü
yığmışam; mənim ot yaxud, küləş
bağlamam yoxdur, dəni də dəmir qabda saxlayıram, cəmi
on baş toyuğumuz var, amma görünür aclıqdan
siçovullar da qırılır. Qabaq həyətdə də,
oğlanın həyətini deyirəm, bu binəvaların
qaxaclaşmış cəsədlərinə rast gələndən
sonra gümanlarımın doğruluğuna inandım.
Qonşularım da burada yoxdular, xeyir-şərə getmək
dərdi onları qaçaq salıb, nə təhər iddia
edim ki, günü-gündən artan bu azğınları zəhərləyiblər.
Amma adamın ağlına cürbəcür fikirlər gəlir...
Niyə dinmirsən, ay qonşu? - deyə ona lap
yaxınlaşıb üz-üzə dayandı.
-
Heç-çç... sən maraqlı şeylər
danışırsan, qulağım səndədir. Əslində
küçədən də onların cəsədlərinin
iyi qalxır.
- Bu
nədir, bee lə-belə iy deyil, adamı beynini
dağıdır. Toşnu, acından bunlar bu hala düşüblər.
- Qonşu, məndən iy-zad gəlmir ki? Bədənimi deyirəm ha...
Umud kişi əlini-əlinə
çırpıb güldü,
sonra ciddiləşib duruxdu:
- Ay
sən pir olmuş, səndən də söz
çıxır, istilər tamam-kamal olan-qalan
ağlını aparıb. Mən də düşünürəm
bayaqdan doğrudan-doğruya mənə qulaq kəsilibsən...
Gəl gedək hüzr yerinə, hələ gör sənə yol boyu nələrdən
danışacağam...
Alik Nağıoğlu
Ədalət.- 2011.- 19 mart.- S. 12.