VƏTƏNDAŞ
ŞAİR
Kürək
söykəyənin ana torpağa
Haqqı yox bir ayrı təltif istəsin...
Xalqın sevimli şairi Məmməd
Araz üçün ən böyük mükafat doğma
yurdda, ana torpaqda gəzməkdir.Vətən küləyinin hər
səhər qapısında əsməyi şair
üçün həqiqi səadətdir.Vətənsiz hər
şeyi əfsanə sayan Məmməd Araz bir gün qürbətdə
qalarsa min il qədər uzun keçər həmin gün. Şair torpağa, elə-obaya
o qədər bağlı insandır ki, yalnız öz doğma ocağında isinə bilir. Əsl vətəndaş üçün
ən böyük xoşbəxtlik öz vətənindədir. Xalqının, Vətəninin
yaxşı günündə, yaman
çağında onunla birgə olmaq, sevincini də kədərini
də birgə yaşamaq ən böyük səadət deyilmi?
Məmməd Araz üçün ən
qiymətli təltif, ən böyük sərvət
xalqının qəlbində qazandığı məhəbbətdir.
Şair üçün xalqın alqışından, el məhəbbətindən
qiymətli nə ola bilər? Şair o zaman əyilməz və
vüqarlı olur ki, xalqın məhəbbətini
qazanmış olsun.Xalqın dərdini, vətənin kədərini
daim qəlbində yaşadan, onu düşünən Məmməd
Arazı necə unutmaq olar? Şairi əbədiləşdirən
onun vətənə bağlılığı, yurda olan
sevgisidir.
"İstəsən şairi əyəsən,
onun
Əlindən xalqının
alqışını al"
- deyən şairi əyilməz edən
xalq məhəbbətidir. Məmməd Araz üçün vətən
dərdi, vətən həsrəti ən dözülməz
bir dərddir.Bu dözülməzliyə şair öz əzəməti,
vüqarı ilə sinə gərdi. Araz boyda dərdə
dözdü. Mən Araz şairiyəm deyib hayqırdı
"Mən ondan su içmişəm
Anamdan süd əməntək.
Sudan çıxan balıq tək
Ölərəm mən Arazsız
".
Məmməd Arazın dərdi
Füzuli kədəri qədər böyükdür. "Məmməd
Araz kədəri Füzuli kədərinin varisidir və öz
zərifliyi, insaniliyi ilə oxucunu ilkinliyə, kökə, təmizliyə,
etibara, yüksək sevgiyə, torpağa bağlayır, onu
ucaldır. Mahiyyət etibarilə bu kədər
düşündürən və gözəl yaşamağa
çağıran kədərdir." (Sabir Rüstəmxanlı)
Məmməd Araz fəlsəfəsi
də düşündürücü , heyrətləndirici
bir fəlsəfədir.
"Şair dostum,
çaldığın saz
Eldən ayrı səs ucaltmaz.
Gur çayları səsinə
qat,
Nə şöhrət gəz, nə
də ki ad".
Həqiqətən də Məmməd
Araz şan- şöhrət, ad- san gəzməmişdir. Onun
adı da , sanı da, şanı da, şöhrəti də Vətən
torpağı, xalq məhəbbətidir. Xalqın qəlbində
əbədi yaşamaq hər sənətkara nəsib olan
xoşbəxtlik deyil. Lakin Məmməd Araz bu səadəti
qazana bilmişdir.
Məmməd Araz şeiri
bütün ruhuyla Azərbaycan torpağına
bağlıdır. Elə şairi sevdirən, yaşadan, əbədiləşdirən
də budur.
Məmməd Araz üçün
Vətən sevgisi ən uca bir zirvədir. Onun ən
böyük arzusu isə Azərbaycanı o taylı, bu
taylı yox, bütöv görməkdir. Bəlkə də Məmməd
Araz üçün bundan böyük dərdə ola bilməzdi.
Gözüyaşlı Təbrizi düşündükcə
özü də kövrəlir və dərdini vərəqlərə
tökürdü. Sinəsini ağ kağızlara
boşaldırdı.
"...Nə qədər yataqda
Araz var hələ
Arazdan içməmiş Təbriz
var hələ!
Ya mənim dərdimlə yaşar
bu dağlar,
Ya da ki, üstümdən aşar
bu dağlar..."
Şairin dərdi dağlar qədərdir.
Hətta bu dərdə dağlar da dözməz. Təbrizin
dağlar başında ağlamasına dözə bilməyən
şairin bu ağır dərdinin üstünə bir dərd
də qalandı: Qarabağ dərdi! Təbriz həsrətinə
dözə bilməyən şair indi Şuşa hicranına
necə dözsün. Xocalı dəhşətini hansı
dillə, hansı sözlə qələmə alsın?! Bu dərdlərə
dözə bilmədi şair. Dərdini dağlara desə də,
vərəqlərə yazsa da ürəyi tablaşmadı, qəlbi
paralandı. Əli qələmdən üzülsə də,
dili dolaşsa da beyni daim düşündü, ürəyi bu
kədərlə döyündü. Elə şairi
döyüş bölgələrinə, səngərdəki
əsgər yanına çəkib aparan da vətən
sevgisi, torpaq yanğısıydı. Nəinki yaxşı
vaxtlarında, hətta səhhətinin imkan vermədiyi
vaxtlarda belə o, döyüş bölgələrində əsgərlərlə
birlikdə olmağı özünə borc bilir. Vətənin
keşiyində dayanmış əsgər oğullar qarlı-
şaxtalı günlərdə səngərlərdə
üşüyəndə Məmməd Araz da isti
otağında üşüyürdü. Vətən
torpağı düşmən taptağındadırsa,
şair qəlbi necə rahat ola bilər? Onun qəlbi daim vətən
keşikçilərinin yanında olub, onları
düşünüb, onlarla nəfəs alıb. Ona görə
də vaxtaşırı döyüş bölgələrinə
gedir, əsgərlərimizi qələbəyə
ruhlandırır. Şairin
"Vətən mənə
oğul desə nə dərdim,
Mamır olub qayasında bitərdim"
misraları hər bir əsgərimizin
dilinin əzbəridir. Bu misraların bir ordu qədər
qüdrəti var. Şairin
əsgərləri tez-tez
yada salması, onlarla birlikdə olması döyüşçülərimizin
əzmini bir daha artırır, vətənə olan sevgisini gücləndirirdi. "Ölməzdir ölənlər
Vətən yolunda"
fikrini əsgərlərimizə
aşılamaq, ölməzlik
dərsini səngərdə
döyüşçülərə təlqin etmək hər şairin, hər ustadın hünəri deyil. Ancaq Məmməd Araz bu mətnliyə,
dözümlülüyə qadir ola
bilərdi. Yalnız Məmməd Araz
poeziyası bu qüdrətə malikdir.
Xalqı, milləti həmişə birliyə , sarsılmazlığa, dönməzliyə qələbəyə
səsləyən şair
Azərbaycan əsgəri
ilə birgə olmalıdır.
2001-ci ilin dekabrında səhhətində problem olmasına,
ömür-gün yoldaşı
Gülxanım ananın
etirazlarına baxmayaraq,
döyüş bölgəsinə
yollanır. Şair biləndə
ki, vətən oğlu onun səsindən, şeirindən
ilham alır, ruhlanıb cuşa gəlir, onu heç evdə saxlamaq olarmı?!
Güclü yağış
yağdığından, havanın
çox soyuqluğundan
narahat olan şairsevərlərə isə
cavabı belə oldu: "Əsl kişi havasıdır. Haydı getdik!" Doğrudan
da əsl kişi, mərd
insan, vətənpərvər
şəxsləri həyatda
heç nə qorxutmur. Əksinə çətinliklərə sinə gərməkdən
zövq alır, əsl yaşamağın
mənasını da elə bunda görür. Elə çətin
gündə, ağır
vaxtlarda Vətənin
keşiyində durmaq,
dostun yanında olmaq lazımdır. Bax budur Vətənpərvərlik
- Məmməd Araz məktəbi.
Şairin döyüş səngərlərindəki
əsgərlərlə görüşündən
aldığı təəssüratlarını
bölüşdüyü şeirləri daha təlatümlü, daha canlıdır. Şahidi olduğu
hadisələrin təsvirini
bizimlə bölüşən
şair sanki bizi də həmin
yerlərə çəkib
aparır, o hissləri
bizə də yaşadır. Məhz budur
Məmməd Araz şeirinin sehri, gücü, təbii, səmimi və düşündürücü olması. Şair bütün keçilməzlikləri
Vətəninin adıyla
keçmişdir. Vətən üçün
yaşamaq, onun yolunda hər çətinliyə qatlaşmaq
və vətən yolunda qurban getməkdən böyük
bir şərəf varmı görəsən
bu dünyada?! Hamı, hər şey gəldi-gedərdi bu dünyada. Ancaq insanı əbədiləşdirən,
onu ölməz edən Vətənə, xalqına bağlı olması, onun üçün yaşamasıdır.
"Bu torpağın
son qurbanı mən olsam,
Öz odumda yanıb külə tən olsam,
Eldən ötən güllələrə
dən olsam,
Ata, millət, oğul deyib ağlama,
Ağlamağın yeri deyil, ağlama!"
Vətən yolunda şəhid
olmaq bir səadətdir ki, bu səadətə qovuşan bir
şəhid əsgər üçün ağlamaq lazım
deyil. Həm də ağlamaq acizlik, əyilmək əlamətidir
ki, bizim xalqımıza əyilmək, düşmən
qarşısında boyun əymək yaraşmaz. Məmməd
Araz kimi əyilməz şairlər- oğullar yetirən bu
torpaq, xalq heç vaxt əyilməmiş və düşmənə
boyun əyməmişdir.
"Əyilməkdir
ağlamağın tərs üzü,
Dərdi dartıb üzməyəni
dərd üzür,
Ağlayanı tez də tapır dərd
- hüzür,
Bəlkə, tanrı belə
yazıb, ağlama,
Səsini boğ, millət
qızı, ağlama! "
Nə qədər taleyin qismətinə
boyun əysək də, işğal altında olan
torpaqlarımızı düşmən əlində qoya bilmərik.
Nə qədər ki, yurdumuz taptaq altındadır, nə qədər
ki, sərvətimiz talanmışdır, nə şəhidlərimizin,
nə də Məmməd Arazın ruhu rahat olacaq. Ona görə
də Vətənimizi yağılardan qorumaq hər bir vətəndaşın
borcudur. Hər kim ki, bu torpaqda gəzir, vətənin
havasını udur, suyunu içir onu qorumağa və
müdafiə etməyə borcludur !!!
Gülşən
AĞABƏY,
AMİ-nin
Quba filialının baş
müəllimi,
filologiya üzrə fəlsəfə
doktoru
Ədalət.-2012.-1
fevral.-S.6.