Qarı
düşmənin qara niyyəti
Sonuncu deportasiyadan
25 il ötür
İnsan ömrü
boyu bir sıra itkilərə
hazır olur. Bilir ki, qapısını nə vaxtsa
ata-ana yoxluğu
döyəcək, sinəsinə neçə əzizinin, qohumunun həsrəti göynərti salacaq. İnsanın hazır
olmadığı dərd yalnız vətən itkisidir. Bu elə bir çəkilməz, ağır dərddir ki, heç zaman sağalmaq bilmir. İnsan özü yaşlaşdıqca vətən dərdi
də təzələnir. Doğma
ocağından didərgin düşmüş
bir ananın qəmli sözləridir:
"Hər payızın sonunda
sümüklərim sızıldayır. Yerə-göyə
sığmıram. Vətəndən ayrı düşdüyüm
o dəhşətli günləri
xatırlayıram". Bax o
dəhşətli günlərdən indi
25 il ötür.
1988-ci il noyabrın sonu,
dekabrın əvvəllərində, cəmi iki
həftə ərzində erməni quldurları 300 mindən çox azərbaycanlını dədə-baba
yurdlarından silah gücünə qovdular. Qışın soyuğunda
doğma torpaqlarından əliboş,
ayaqyalın, işgəncələrə məruz qala-qala isti ocaqlarından
didərgin düşən bu binəsiblər
min cür əziyyət
və əzabla üzləşdilər. XIX əsrin əvvəllərindən
başlayaraq XX əsrin sonlarınadək
ermənilər tərəfindən azərbaycanlılara
qarşı deportasiya, soyqırımı
siyasəti zaman-zaman beləcə müxtəlif
üsullarla həyata keçirilib.
Tarixi mənbələrə, arxiv materiallarına istinadən azərbaycanlıların
tarixi-etnik dədə-baba torpaqlarından
çıxarılması 1905-1907, 1918-1920, 1948-1953 və nəhayət,
1988-ci illərdə birdəfəlik başa
çatdırıldı.
Sovet hakimiyyəti illərində
"Daşnaksütyun" erməni-terror təşkilatı
fəaliyyətini qətiyyən
dayandırmadı, əksinə,
qan tökməkdə,
qətl törətməkdə,
terrorda yeni mərhələyə qədəm
qoydu. Onlar bolşeviklərə
sığınaraq öz işlərini daha da kəskin şəkildə
davam etdirdilər. Əslində elə erməni
bolşeviklərin özləri də mahiyyətcə daşnaklar idilər. Təşkilatın üzvü Havanes Kaçaznuninin bir tezisindəki
ifadə də bu fikri
təsdiqləyir: "Bolşevik
ermənilər bu gün
səndən də, məndən də daha
çox daşnakdırlar. Çünki mənim də, sənin də aciz olduğumuz yerlərdə
onlar bizi əvəz etmiş və ömrümüzü
həsr etdiyimiz işi
görüblər". Bu da məlumdur ki, həmin terror təşkilatının üzvləri Sovet İttifaqının ali
hakimiyyət dairəsinə daxil olmuşlar. Bu səbəbdən də İttifaq
rəhbərliyi adından ermənilər öz
cinayətkar fəaliyyətlərinin yeni
mərhələsini çox fitnəkarlıqla,
heç kimdən çəkinmədən,
bəzən də qanun pərdəsi
altında həyata keçirirdilər. İndiki
Ermənistan ərazisindən azərbaycanlı əhalinin
kütləvi surətdə deportasiyasını həyata
keçirmək məqsədilə daşnaklar
tükürpədici vəhşiliyə, siyasi
terrora və şantaja
başladılar.
Ermənistan adlanan ərazidən
soydaşlarımızın sonuncu
deportasiyasından 25 il ötməkdədir.
İki əsrdə ermənilərin
xalqımızın başına gətirdikləri fəlakətlər
1988-ci ildə sonuncu deportasiya
ilə nəticələndi. Ermənistan adlanan
ərazidə boynuburuq qalmış yurd yerlərimiz illərdir ki,
bizi gözləyir. Ölkə Prezidenti İlham Əliyev
qətiyyətlə söyləyir: "Bizim
ata-baba torpağımız olan İrəvan xanlığı, Zəngəzur
mahalı, digər torpaqlar indi
Ermənistan üçün torpaq olubdur. Bunlar bizim tarixi
torpaqlarımızdır. Ancaq biz Ermənistana qarşı torpaq
iddiası irəli sürmürük, halbuki sürə bilərik. Çünki
indiki Ermənistanın yerləşdiyi ərazi
qədim türk, Azərbaycan
torpaqlarıdır".
Biz
dəfələrlə erməni
daşnaklarının müxtəlif
illərdə qədim
oğuz yurdunda - indiki Ermənistanda soydaşlarımızın başına
gətirdikləri "köçürülmə"
əməliyyatından söz
açmışıq. Əslində bu, köçürülmə yox, soyqırımı idi.
Çünki "deportasiya"
sözünün mənası "könüllü köçürülmə"
deməkdir. Halbuki ermənilər tarix boyu azərbaycanlılara
qarşı bu ad
altında soyqırımı həyata keçiriblər.
İndiki Ermənistanın tamamilə
türksüzləşdirilməsi, təəssüf ki, 1988-ci ildə başa
çatdı. Moskvada hazırlanan ssenari üzrə həmin ilin
fevralında ortaya Qarabağ
kartı atıldı. Bu "kart oyunu"nun başlanmasına qədər isə Ermənistanda
bir sıra tədbirlər görüldü.
Onlar Suriya,
Yunanıstan, Livan, İran və başqa
ölkələrdən ermənilərin
köçürülərək Ermənistanda yerləşdirilməsini
təmin edir və onların mənzil
problemlərinin həlli naminə azərbaycanlıların evlərini
ələ keçirmək üçün
müxtəlif hiylələrə əl atırdılar.
Xüsusilə də yüksək vəzifədə
çalışan azərbaycanlı rəhbər kadrların
ermənilərlə əvəz edilməsinə səy
göstərilirdi. Demək olar ki, qısa müddət ərzində Vedi, Zəngibasar, Krasnoselo
rayon partiya komitələrinin
birinci katibləri, on rayonda isə ikinci və üçüncü katiblər ermənilərlə
əvəz olundu. Bunun
ardınca İrəvanda müxtəlif nazirliklərdə
yüksək vəzifələrdə çalışan azərbaycanlılar
işdən azad edildi.
Ermənilər hər vəchlə Azərbaycan
dilində çıxan qəzetləri, institutların Azərbaycan
fakültələrini bağlamaqla
soydaşlarımızın
sıxışdırılmasına
çalışırdılar, eləcə də şəhər,
rayon, kənd, qəsəbə, çay, dağ, yer-yurd adları erməniləşdirilirdi.
Təbii ki, Moskvadakı havadarlarına arxayın olan ermənilər "böyük Ermənistan"
dövlətini yaratmaq
xülyasını həyata
keçirmək üçün
hər cür vəhşiliyə hazır
idilər. Hələ sovet
dövründə Ermənistan yeganə respublika
idi ki, orada
hər bir küçənin, müəssisənin,
kolxoz və sovxozun, orta ixtisas məktəbinin,
xəstəxananın, parkın adı erməniyə məxsus
idi. Bizim respublikada isə erməni adlarına o qədər geniş meydan verilmişdi ki, hətta türkün
qatı düşməni Stepan
Şaumyanın adına iki rayon, mədəniyyət evi,
park, daha nələr var idi... Azərbaycanda rus dilini zəif bilənləri
isə çətinliklə işə götürürdülər.
Amma Ermənistanda bütün
kargüzarlıq işləri öz dillərində
aparılırdı.
Qədim oğuz eli
- indiki Ermənistandan
azərbaycanlıların deportasiyası
XIX əsrin əvvəllərindən
başlayaraq XX əsrin
sonlarınadək zaman-zaman
həyata keçirildi.
Tarixi mənbələrə istinad edilərsə,
soydaşlarımızın öz
torpaqlarından çıxarılmasının təməli
1905-1907-ci illərdə qoyuldu. Halbuki orta əsrlərdə İrəvan
xanlığında, Zəngəzur, Göyçə, Ağbaba, Dərələyəz və digər
mahallarda yalnız azərbaycanlılar
yaşayardı. Bu yerlərdə
ara-sıra görünən erməniləri barmaqla
saymaq olardı. Deportasiya
nəticəsində isə bu
torpaqların halal sahibləri zaman-zaman qətlə yetirildi,
qovuldu, qaçqına-köçkünə
çevrildi. On minlərlə dinc əhali ölümlə
qarşılaşdı. 1905, 1907, 1910 və 1915-ci illərdə
baş verən erməni-müsəlman
savaşından sonra Göycə
mahalında 150 kənddən 30-u yerlə yeksan
edilmiş, sonrakı geriyə dönmək
məqamında da həmin kəndlərdə
yaşayan olmamışdı, yəni əhali
qalmamış, eləcə də Basarkeçər və
Çəmbərək bölgəsinin 60-dan artıq kəndinin
əhalisi amansız zülmün,
xüsusilə də terror əməliyyatının
qurbanı olmuşdu. Qafqazda
azərbaycanlıların kütləvi
soyqırımını həyata keçirən silahlı
erməni dəstələri 1905-ci ildə Naxçıvanda,
İrəvanda, Cəbrayılda, Şuşada,
Zəngəzurda, Bakıda, Tiflisdə, Qazaxda
su yerinə qan axıtdılar.
Tarix elmləri namizədi, tədqiqatçı
İsrafil Məmmədov ermənilərin
qəddarlığı ilə bağlı qələmə
aldığı bir məqalədə
yazıb: "Zəngəzurda törədilən
qırğınların analoqu yoxdur. 1906-cı ildə Saqqarsuyu
qan gölməçəsinə dönmüşdü. Soyuğun
şiddətindən qanın üzü buz bağlayıb, ancaq
daşın hər tərəfindən damcı-damcı
sızırdı. Daşın arasında 62 qadın və uşaq cəsədi üst-üstə
qalaqlanmışdı. Eləcə də 1906-cı ilin avqustunda palaz altında 15 uşağın kəsilmiş
başı tapıldı. Cənub səmtdə həddən
artıq arvad-uşaq bədənləri tökülmüşdü". Bir gündə bu bölgədə
800-dən artıq türk qətlə yetirilmişdi.
Ötən əsrin 80-ci illərində
daşnak Zori Balayanın tarixi saxtalaşdıran, əvvəl
erməni, sonra rus dillərində böyük tirajla çap olunan "Ocaq" adlı bədnam kitabında azərbaycanlılara qarşı
düşmənçilik hissləri
təbliğ edildi. Ermənilərə bildirildi ki, onlar mütləq azərbaycanlıları öz ərazilərindən
çıxarmalıdırlar. Hətta çap
etdikləri dərslik və xəritələrdə də Azərbaycana
məxsus şəhərlər, yerlər qəsdən Ermənistan
ərazisi kimi göstərilirdi. Başqa kitablar da çap edilirdi.
Xüsusilə də şairləri Silva Kaputikyan cidd-cəhdlə həşir
salırdı ki, əgər azərbaycanlıları
Ermənistandan qovmasaq, başımıza
bəla gələcək. Hətta bu
"erməni anası" televiziyada
çıxış edərək erməniləri
döyüşə çağırırdı. Erməni
analarına deyirdi ki, biz "böyük Ermənistan"
uğrunda mübarizə aparırıq. Bu yolda
övladlarınız türk
öldürməsə, deməli, siz bədbəxtsiniz.
Bir həqiqəti etiraf etmək lazımdır ki, ermənilərin çəkindikləri yeganə
şəxsiyyət ümummilli
lider Heydər Əliyev idi. Onlar bir
müddət öz kin-küdurətlərini
açıq şəkildə həyata keçirə bilmədilər.
Elə ki Heydər Əliyev vəzifədən
və Siyasi Bürodan
getdi, sanki ermənilərin
qurumuş qanadlarına yeni
həyat gəldi. Dərhal öz şeytan əməllərini həyata
keçirməyə başladılar. Hətta Ermənistan KP
Mərkəzi Komitəsinin plenumunda daşnaklar çıxış edərək
söyləyiblər: "Daha nədən
qorxuruq? Heydər Əliyev artıq Siyasi Bürodan gedib. Zaman bizim
xeyrimizə işləyir". Beləliklə də azərbaycanlıların
əleyhinə təbliğatlar aparıldı,
soydaşlarımız incidilməyə başlandı. Türk qanına susamış ermənilər
sakitləşə bilmirdilər. Onlar SSRİ-nin sonuncu rəhbəri
M.Qorbaçova saysız-hesabsız hədiyyələr,
şirin vədlər verərək yenidən
torpaq iddiasını irəli
sürdülər. O qədər də möhkəm iradəsi
olmayan M.Qorbaçov
aqambekyanların, şahnazarovların və ermənipərəst
şovinist qüvvələrin təzyiqinə
rəğmən: "Mən mane olmuram, azərbaycanlılardan ala
bilirsinizsə, Dağlıq Qarabağı alın", - deyib. Bu isə erməni vəhşiliyinə,
qaniçənliyinə açıqca razılıq vermək
idi.
1987-ci
ildə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində ermənilər
tərəfindən münaqişə
yaratmaq üçün
vərəqələr yayılır,
erməni əhalisinin
guya ağır sosial-iqtisadi vəziyyətdə
yaşadığını əsaslandırmaqla onları
Azərbaycan xalqına
qarşı qoymağa
çalışırdılar. Vilayətin erməni əhalisinə
bildirirdilər ki, guya
onlar azərbaycanlılardan fərqli olaraq dözülməz şəraitdə
yaşayırlar. Ermənilərin milli
maraqlarını Azərbaycan SSR tərkibində qalmaqla həll etmək mümkün
deyildi. Bütün milli problemlər yalnız Ermənistana birləşdikdən
sonra həll oluna bilərdi.
Xankəndidə keçirilən mitinqin sədası həm Azərbaycana, həm
də Ermənistana yayıldı. 1988-ci ilin
fevralından başlayaraq İrəvanda və
bütün respublikada
Dağlıq Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsi
tələbləri ilə əlaqədar ermənilər
izdihamlı mitinqlər və yürüşlər təşkil
etdilər. Bundan sonra
ermənilər ilk dəfə Qafan rayonunun azərbaycanlılar
yaşayan kəndlərinə basqın
etdilər. Evlər yandırıldı, talan
edildi, adamlar kəndlərdən
qovuldu. Fevralın 25-də demək olar ki, Bakının,
Sumqayıtın küçələri yurd-yuvasından, doğma torpağından qovulmuş
azərbaycanlılarla dolu idi.
Ermənilər isə İrəvanda Opera
Teatrının qarşısına
toplaşaraq təcili
Ermənistan Ali Sovetinin
növbədənkənar sessiyasının
çağırılmasını tələb edirdilər ki, Dağlıq Qarabağın Azərbaycandan
alınıb Ermənistana
verilməsi məsələsi
SSRİ Ali Sovetinin sessiyasında
qaldırılsın.
Fevralın 28-də ermənilərin rejissorluğu ilə "Sumqayıt" ssenarisi həyata keçirildi.
Bu qurama faciəni əllərində
bayraq tutaraq daha da qızışan
ermənilər mart ayında azərbaycanlıların
səbirsizliklə gözlədikləri Novruz
bayramını qara gətirdilər. Ermənistanın
bütün rayon və
kəndlərində azərbaycanlılara qarşı təxribatçılıq
baş alıb gedirdi.
Adamlar bir tərəfdən
təhqir olunur, döyülür,
evləri yandırılır, qorxu və
vahimə içində işgəncələrə tuş gəlirdilər, digər tərəfdən
də köməksiz, arxasız qalmışdılar. Elə mart ayında da
soydaşlarımızın Vedibasar, Zəngibasar,
Dərələyəz və Zəngəzurdan kütləvi
surətdə çıxarılmasına rəvac verildi.
Martın
25-də gecə saat
24:00-da televiziya vasitəsilə
Ermənistanda hərbi
vəziyyətin elan olunacağı haqqında
məlumat verildi. Ancaq erməni dığaları
İrəvana daxil olan
sovet əsgərlərini
gül-çiçəklə, sevinclə, qonaqlıqla və
başqa hədiyyələrlə
qarşıladılar. Həmin gün isə
Ermənistandan qaçqın düşmüş
80 min insan Azərbaycanın
sərhəd rayonlarında əlacsız qalmışdı.
Ermənilər başqa bir
iyrənc hərəkəti də həyata keçirdilər.
Onlar alüminium, şin, kauçuk və
digər istehsalat birliklərinin,
kombinatlarının zəhərli maddələrini,
çirkabını, eləcə də İrəvanın kanalizasiya sularını Araz
çayına axıtdılar.
Çox təəssüf ki, mart ayında canını götürüb böyük
Azərbaycana qaçmış
soydaşlarımızı geri dönməyə məcbur etdilər. Guya iki
respublikanın rəhbərləri arasında aparılan
danışıqlardan sonra
qaçqınların evlərində yaşamalarına mane olunmayacaqdı. Halbuki
Ermənistanda başlanan vəhşi soyğunçuluğun, qətl hadisələrinin
arası kəsilməmişdi. Azərbaycanlılar əslində
nə edəcəklərini bilmirdilər. Çünki
quldurlar qəflətən evə
basqın edərək qapını, pəncərəni
sındırır, bəzən də yandırırdılar. Təkcə mayın 11-də bir
gecədə ermənilər üç
istiqamətdən Şirazlıya hücum
edərək səkkiz evi
yandırdılar, 64-nü dağıtdılar, 330 ailənin əmlakını
talan etdilər, insanlar
öldürüldü, 80 nəfər
döyülməkdən ağır xəsarət aldı. Sağ qalanlar da gecə ikən ayaqyalın,
başıaçıq qaçmaq məcburiyyətində
qaldılar. Bu hadisəni vəhşilik
adlandırmaq da azdır. Bu
mənzərəni təsəvvür etdikcə göz önündə canlanan
vahimədən ağlını itirirsən. İnsan
adlanan varlıq insanı şaxtada,
çovğunda, qarda,
boranda bu zülmə
necə sala bilər?
1988-ci ilin iyulunda 23 min azərbaycanlı Qarabağa
- Şuşa ətrafına pənah gətirdi. Əlbəttə,
buraların havası, təbiəti, suyu
onların yaşadıqları yerə uyğun
idi. İki gün ərzində Şuşa,
Xocalı, Malıbəyli, Quşçular,
Əsgəran Ermənistandan didərgin düşmüş
binəsiblərlə doldu. Təəssüf ki, avqustun 30-da Azərbaycan
KP MK-nın "vətənpərvər"
oğullarının göstərişi ilə
qaçqınları Qarabağdan
çıxararaq başqa yerlərə
apardılar. Yarısını da zorla yenidən Ermənistana qaytardılar. Bizim başbilənlər belə "humanist" idilər. Ermənistanda isə çoxdan sovetin
bayrağını endirərək daşnak
bayrağının altında azərbaycanlılara
qarşı hücumları davam etdirirdilər.
Ermənistanda yaşayan azərbaycanlıların
vəziyyəti çox ağır idi. Yollar
bağlanmışdı, burada qalan azərbaycanlılar girov
kimi saxlanılmışdı. Onların
maşınla gediş-gəlişi tam qadağan edilmişdi.
Canlarını götürüb qaçan qaçqınlar isə yollarda qətlə yetirilir,
döyülür, təhqir edilirdilər.
Sonradan on beş gün ərzində
Ermənistandan 300 min azərbaycanlı, 18
min kürd, 1000 rus daimi yaşayış
yerlərindən qovuldu.
1988-ci ildə erməni terrorçuları tərəfindən
sonuncu deportasiya zamanı Allahverdi, Ararat, Amasiya, Basarkeçər, Quqark, Qafan, Kalino, Krasnoselo, Gorus, Kirovakan, Əzizbəyov, İcevan,
İrəvan, Noyemberyan,
Masis, Yeğeqnadzor, Razdan, Sisian, Spitak, Stepanavan rayon və şəhərlərində
yüzlərlə azərbaycanlı
qətlə yetirildi. Rəsmi məlumata görə,
soydaşlarımız yalnız azərbaycanlılar yaşayan 171 kənddən, qarışıq
yaşadıqları 89 yaşayış məntəqəsindən
zorla çıxarılıblar. Bu zaman 300 nəfərə
qədər azərbaycanlı həlak olub.
Qaçqın düşmüş
soydaşlarımızın sayı
rəsmi statistikada 300 mindir. Əlbəttə, vətəndən
qovulanların dərədə, dağda, uçqunda qalanı, şaxtada
donub öləni, qurd-quşa
yem olanı, itkin
düşəni bu siyahılara
düşməyib. Bir fakt:
"Ermənistan azərbaycanlılarının
soyqırımı" kitabında oxuyuruq
ki, Spitakda 1988-ci ilin noyabr ayının 27-də
5 yaşından 12 yaşınadək olan
uşaqları analarının əlindən alaraq
20 metr uzunluğunda boruya doldurublar. Amma bu 70 uşağın
adı heç yerə yazılmayıb.
Eləcə də həmin kitabda
yazılan şahidlərin sözlərinə görə, boru dolduqdan sonra yerdə qalan
uşaqları avtobusa yığıb harasa aparıblar. Uşağını istəyən
analara isə "Amerikaya
göndərəcəyik" deyiblər. Təsadüfən
salamat qalıb Bakıya gələn Mədinə
adlı bir qadın da
o zaman bizimlə
söhbətində yana-yana söylədi
ki, 8 yaşlı oğlu
Əruzu, 6 yaşlı qızı Aygünü
ermənilər əlindən alıb boruya
salmışdılar. Qadın onu da deyirdi
ki, ermənilər həmin borunu aparıb bir
çayın kənarında qoyub getdilər,
o cümlədən girov
qalanların, sonradan ölümlə
üzləşərək dünyasını dəyişənlərin
siyahısı hələ də dəqiq deyil.
Bir
faktı da vurğulayaq
ki, doğma
yurdlarından didərgin düşən
soydaşlarımızın övladları müxtəlif
şəhərlərdə ali təhsil
alırdılar, müvəqqəti işləyirdilər, hərbi
xidmətdə öz borclarını yerinə
yetirənlər də var idi.
Bax həmin adamların da
adları o siyahıya düşməyib. Halbuki elə onlar da doğma
torpağını, doğulduğu yurdu itiriblər. Əgər bu
gün mən beşiyim
yellənən kəndə gedə bilmirəmsə, kiməm?!
Beləliklə,
1988-ci il noyabrın sonu, dekabrın əvvəlində
cəmi iki həftə ərzində
Ermənistan adlanan, lakin əslən oğuz yurdu sayılan torpaqdan soydaşlarımız silah
gücünə vəhşiliklə
qovuldular. 1988-ci il
xalqımızın həyatında çox
dəhşətli oldu. Soydaşlarımızın
dədə-baba torpaqlarından kütləvi surətdə
qovulması nəticəsində türklərin vətəni türksüz qaldı...
"Böyuk Ermənistan" xülyası ilə yaşayan ermənilərin
törətdikləri vəhşilikləri
saymaqla bitəsi deyil. Hərdən təəccüblənirsən ki, erməni tarixçilərinin,
yazıçılarının bəziləri öz
vəhşiliklərini nədənsə etiraf
etməkdən çəkinməyiblər. M.Nalbandyana
məxsus fikirdir: "Mən ermənilərin
sakini olduğu bir neçə yeri gəzmişəm.
Daim ermənicə olan
bir şey duymağa çalışmışam. Təəssüf
ki, bu arzum
indiyə qədər yerinə yetməmişdir". Elə
yerinə yetmədiyi üçün də
var olduqları gündən ermənilər
işğalla, qəddarlıqla, oğurluqla məşğuldurlar... Bu gün tarixçilər
yazırlar ki, harada bir terror həyata
keçirilirsə, mütləq orada erməni
barmağı var. Acı həqiqətdir.
Bu namərdlər ömrü
boyu vəhşiliklə məşğul olublar. Erməni millətinin məşhur
yazıçısı Mariyetta Şaginyan hələ sovet
dövründə özününkülərə deyirdi ki, bələkdəki
körpənizə bildirin - türk onun düşmənidir.
Məşhur şairləri Silva Kaputikyan da
çığırırdı ki, "böyük Ermənistan" yaratmaq
üçün türkü
son nəfərinədək
qırmalısan. Milli qəhrəmanları
Aşota həsr olunmuş
bir əsərdə onun
dilindən verilən sözlərə diqqət yetirək:
"Mənim qılıncımdan türk
qanı axıb töküləndə, mən onu
tapdayanda rahat olacağam". Bu
qanlı faciələri törətmək həmişə
erməni quldurlarının məqsədi olub.
İndi
25-ci payızdır ki,
"Ermənistan" adlanan
ərazidən qovulan insanlar doğma torpaqlarını xiffətlə
xatırlayırlar. Amma bələkdə gələnlərin
yurda dönmək vaxtıdır.
Şahidlər azaldıqca dərd böyüyür,
- deyirlər. Bir millət və xalq olaraq bizim
təbiətimizdə şovinistlik yoxdur. Bununla belə, bizi çalmağa
fürsət axtaran ilanın
başını mütləq əzməliyik! Qarı
düşmənin qara niyyəti ata-baba yurdumuzu bizsiz qoydu.
Xanimanlarımızı dağıtdı, gül
bağçalarımızda bayquşlar
ulatdı, ürəyimizə "vətən dərdi"
adlı bir yara vurdu. Bu sitəmlərə
dözdük və inanırıq ki, zülmün yoxa çıxacağı gün
mütləq olacaq. Biz
o torpaqlara
qayıdacağıq. Gözlə bizi, Vətən,
səslə bizi, Vətən!..
Flora XƏLİLOVA,
Azərbaycan.-2013.-15
dekabr.-S.7.