Şamaxı Cümə məscidi əsaslı
bərpa və yenidənqurmadan sonra istifadəyə
verilmişdir
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev
açılış mərasimində iştirak etmişdir
Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü
ilə əsaslı bərpa edilən və yenidən qurulan
Şamaxı Cümə məscidinin mayın 17-də
açılışı olmuşdur.
Azərbaycan
Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev məscidin
açılış mərasimində iştirak etmişdir.
Mərasimdə
iştirak edən Qafqaz müsəlmanları müftiləri,
islam ölkələrinin Azərbaycandakı səfirləri,
ictimaiyyətin nümayəndələri və din xadimləri
dövlət başçısını hərarətlə
qarşıladılar.
Prezident
İlham Əliyev qonaqlarla görüşdü.
Cümə
məscidi ilə yaxından tanış olan dövlət
başçısına Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin
sədri Allahşükür Paşazadə aparılan bərpa
və yenidənqurma işləri barədə məlumat verdi.
Bildirildi
ki, xalqımızın mənəvi dünyasının
ucalığından soraq verən daha bir mühüm hadisə
müasir Azərbaycan salnaməsinə daxil olur. Azərbaycan və
Şərq memarlığının nadir incilərindən
olan Şamaxı Cümə məscidi yeni həyatına
başlayır. Müsəlman aləminin ən müqəddəs
ibadətgahlarından olan Şamaxı Cümə məscidi
milli-mənəvi dəyərlərimizin təbliğində
böyük əmək sərf edən Prezident İlham Əliyevin
və Heydər Əliyev Fondunun xidmətləri sayəsində
əsaslı bərpa və yenidənqurmadan sonra xalqın
istifadəsinə verilir.
Diqqətə
çatdırıldı ki, Azərbaycan ərazisində,
bütövlükdə Cənubi Qafqazda və Yaxın Şərqdə
ən qədim müsəlman məbədlərindən olan
Şamaxı Cümə məscidi Xəlifə Xalid ibn Vəliyədin
dövründə onun qardaşı Müslüm ibn Vəliyədin
Azərbaycana gəlməsinin şərəfinə 743-cü
ildə inşa olunmuşdur. Bəzi mənbələrə
görə, Xilafət ordularının məğlub etdiyi Xəzər
xaqanı məhz bu məsciddə islam dinini qəbul
etmişdir. 1859-cu ildə Qafqazın ən böyük
quberniyalarından olan Şamaxıda baş verən
dağıdıcı zəlzələ şəhəri
alt-üst etdiyindən quberniyanın mərkəzi Bakıya
köçürülmüşdür. Zəlzələdən
sonra məscidin bərpası əslən Şamaxıdan olan
Qasım bəy Hacıbababəyova həvalə edilmişdir.
1902-ci ildə baş verən növbəti zəlzələ
zamanı da məscid dağılmamış, yenə də təbiətin
sərt sınağına davam gətirməyi
bacarmışdır. Bundan sonra məscidin bərpasının
əvvəlki özül üzərində aparılmasına
qərar verilmişdir. Bərpa işlərini əvvəl
memar Zivərbəy Əhmədbəyov, sonra isə
polşalı memar-mühəndis İozef Ploşko
aparmışdır. Ploşkonun bir qədər fərqli və
orijinal layihəsi əsasında aparılan bərpa işləri
başa çatdırılmamışdır. Məscid
tamamlanmamış halda belə öz əzəmətini
qoruyub saxlamışdır.
1918-ci
ildə silahlı erməni daşnak dəstələri tərəfindən
törədilən mart qırğınları zamanı
Şamaxıda da soyqırımı aktı həyata
keçirilmişdir. Ən böyük qırğın
Cümə məscidində baş vermişdir. Şamaxılıların Allah evi
kimi məscidə sığındığını görən
ermənilər burada yanğın törədərək təqribən
1700 günahsız insanı qətlə yetirmişlər.
Sovet dövründə məlum səbəblərdən təyinatı
üzrə istifadə edilməyən məscid məhv olmaq təhlükəsi
ilə üzləşmişdir. Azərbaycanın
bütün sahələrdə inkişafına, o cümlədən
milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunmasına
böyük diqqət və qayğı ilə yanaşan ulu
öndər Heydər Əliyevin tapşırığı və
təşəbbüsü ilə 1980-ci ildə bu tarixi abidə
təmir olunmuşdur.
Bildirildi
ki, Heydər Əliyev Fondunun "Tolerantlığın
ünvanı: Azərbaycan" layihəsi çərçivəsində
Şamaxı Cümə məscidində aparılan əsaslı
bərpa və yenidənqurma işlərini dövlət
başçısı daim diqqətdə
saxlamışdır. Prezident İlham Əliyev 2009-cu ilin
noyabrında Şamaxıya səfəri çərçivəsində
Cümə məscidində olmuş, böyük tarixi dəyəri
və xalqımızın mənəvi dünyasında
xüsusi yeri olan bu abidənin bərpasına qərar
vermişdir. Bununla əlaqədar Azərbaycan Prezidentinin
2009-cu ilin dekabrında və 2013-cü ilin fevralında
imzaladığı sərəncamlarla müvafiq maliyyə vəsaiti
ayrılmışdır. Bundan sonra məsciddə əsaslı
bərpa və yenidənqurma işlərinə
başlanmış, Azərbaycan tarixinin mühüm mərhələsini
təşkil edən Şirvanşahlar paytaxtının
şanlı memarlıq nümunəsinin yenidən
xalqımızın mənəvi dünyasına
qaytarılması istiqamətində yüksək təəssübkeşlik
missiyası həyata keçirilmişdir. Dövlət
başçısı və xanımı Mehriban Əliyeva dəfələrlə
məscidə gəlmiş, burada həyata keçirilən bərpa
və yenidənqurma işləri ilə yerindəcə
tanış olmuşlar. Prezident İlham Əliyev işlərin
yüksək keyfiyyətlə aparılmasına dair
tapşırıq və tövsiyələrini vermişdir.
Beləliklə, dövlət başçısı milli-mənəvi
dəyərlərimizin qorunmasına, dini memarlıq abidələrinin
bərpasına böyük diqqət göstərən Heydər
Əliyev Fondunun təşəbbüsünə dəstək
olmuş, Azərbaycan-Şərq memarlığının
incisi olan bu abidəyə ikinci həyat bəxş etmiş,
xalqımızın əsrlərlə formalaşan zəngin
irsinin və mədəniyyətinin qorunmasına, gələcək
nəsillərə ötürülməsinə töhfə
vermişdir.
Qeyd
olundu ki, məscidin yenidən qurulmasına 2010-cu ilin
martında başlanılmışdır. Yenidənqurma
işləri ilə yanaşı, Şamaxı Cümə məscidi
Dövlət Tarix-Memarlıq abidəsinin ətrafında qədim
hücrələr də bərpa olunmaqla əsaslı
abadlıq işləri aparılmışdır. Seyid Əzim
Şirvani parkı da yenidənqurmadan sonra füsunkar görkəm
almışdır. Ümumi sahəsi bir hektara yaxın olan məscidin
ilkin görkəminə qaytarılmasına xüsusi diqqət
yetirilmişdir. Ötən əsrin 70-80-ci illərində
burada təmir işləri yerinə yetirilərkən
aparılan qazıntı işləri zamanı məscidin həyətində
aşkarlanan mədrəsə, hücrə və qəbirlər
olduğu kimi saxlanılmışdır. Bərpa və yenidənqurma
işləri zamanı məscidin əvvəlki görkəmi
və Şirvan memarlıq məktəbinin ənənələri
maksimum diqqətdə saxlanılmışdır.
Şamaxı seysmik zonada yerləşdiyindən məscidin
bünövrəsi dəmir-beton konstruksiya ilə əsaslı
şəkildə möhkəmləndirilmişdir.
Vurğulandı
ki, minarələrinin hündürlüyü 36,4 metr olan məscidin
giriş, orta böyük, həmçinin sağ və sol
günbəzləri nəfis şəkildə bərpa
olunmuşdur. Günbəzlər qədim memarlıq üslubunda
ornamentlərlə bəzədilmişdir. Məscidin dəhlizi
təkrarolunmaz tərtibatı ilə diqqəti çəkir.
Orta salon milli memarlıq üslubunda yenidən qurulmuşdur.
Burada eyni vaxtda 1500 nəfər ibadət edə bilər. Nəfis
işlənmiş şəbəkələr və digər
naxışlar insanı xoş ovqata və milli-mənəvi dəyərlərə
kökləyir. Böyük günbəz yenidənqurmadan sonra
xüsusi görkəm almışdır. Sağ və sol
günbəzlər də bənzərsiz tərtibatı ilə
diqqəti çəkir. Minbərlər də yüksək
keyfiyyətlə və ənənəvi üsluba uyğun bərpa
olunmuşdur. Məscidin həyətində əsaslı
abadlıq işi görülmüş, iki hovuz inşa
edilmiş, 6 qalereya yaradılmışdır. İkimərtəbəli
inzibati binanın sahəsi 804 kvadratmetrdir. Məsciddə
konfrans salonu və digər yardımçı otaqlar
yaradılmışdır. 520 kvadratmetrlik məişət
binasında 250 nəfərlik mərasim salonu və müasir
avadanlıqla təchiz edilən mətbəx yerləşir.
Burada yaradılmış zəngin kitabxana dindarların istifadəsinə
verilmişdir. Ümumilikdə, Şamaxı Cümə məscidi
müstəqilliyin verdiyi imkanlardan maksimum bəhrələnən
xalqımızın və Azərbaycan dövlətinin milli-mənəvi
dəyərlərə, dini etiqad və vicdan
azadlığına yüksək və həssas münasibətinin
bariz nümunəsidir.
Azərbaycan
Prezidenti Cümə məscidinin 1902-ci il zəlzələsindən
sonrakı, təmirdən əvvəlki və sonrakı, eləcə
də yenidənqurma işlərinin gedişini əks etdirən
stendlərə baxdı.
Şamaxı
Cümə məscidinin açılışına həsr
olunan mərasim Quran ayəsinin oxunması ilə
başladı.
Dövlət
başçısı mərasimdə nitq söylədi.
Prezident İlham Əliyevin nitqi
-
Hörmətli din xadimləri!
Hörmətli
səfirlər!
Əziz
dostlar!
Bu
gün ölkəmizin tarixində çox əlamətdar bir
gündür. Bu gün biz Şamaxı Cümə məscidinin
əsaslı təmirdən sonra
açılışını qeyd edirik. Bu mərasimdə
iştirak etmək üçün Azərbaycana gəlmiş
Şimali Qafqaz müftilərini, bütün qonaqları
salamlayıram.
Eyni
zamanda, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən müsəlman
ölkələrinin səfirləri də bu gün bizimlə
bərabərdirlər.
Qeyd
etməliyəm ki, bu gün bu gözəl tədbirdə
ölkəmizin hər bir bölgəsindən nümayəndələr
iştirak edirlər. Azərbaycanın hər bir rayonundan din
xadimləri bu gün buradadırlar. Əslində, bu gün
bütün Azərbaycan buradadır, Şamaxıdadır,
Şamaxı Cümə məscidinin
açılışında iştirak edir.
Bu məscidin
Azərbaycan tarixində xüsusi yeri vardır. Azərbaycanın
ən qədim məscididir. Bu məscid 743-cü ildə
tikilmişdir. Azərbaycanda, bütün Qafqazda islam dininin
yayılmasında Şamaxı Cümə məscidinin
çox böyük rolu olmuşdur. Əfsuslar olsun ki, təbii
fəlakətlər nəticəsində məscid iki dəfə
dağıntılara məruz qalmışdır. 1859-cu və
1902-ci illərdə Şamaxıda baş vermiş
güclü zəlzələlər nəticəsində məscidin
böyük hissəsi dağılmışdır. Ondan sonra
1918-ci ilin mart ayında soyqırımı zamanı bu məscid
vəhşi erməni quldur dəstələri tərəfindən
yandırılmışdır. Bu məsciddə
sığınacaq tapmaq istəyən mindən yuxarı
günahsız insan, - onların arasında uşaqlar və qadınlar da olmuşdur, - ermənilər
tərəfindən yandırılmışdır. Vəhşi
erməni quldur dəstələri sonra da Xocalı
soyqırımını törətmişlər. Bu
soyqırımı nəticəsində 613 dinc,
günahsız insan həlak olmuşdur, onlardan 63-ü
uşaq, 100-dən çoxu qadın idi.
Ancaq
bu gün Şamaxı Cümə məscidi yenidən
yaşayır, öz qapılarını dindarların
üzünə açmışdır. Azərbaycan dövləti
bu məscidin bərpası üçün bütün
lazımi tədbirləri görmüşdür. Sovet
dövründə təbii ki, məscid fəaliyyət
göstərmirdi. 2009-cu ildə mənim tərəfimdən
Şamaxı Cümə məscidinin əsaslı təmiri ilə
bağlı müvafiq sərəncam verilmişdir və
2010-cu ildən gərgin işlərə
başlanmışdır. Mən şəxsən hər il
burada gedən tikinti-quruculuq işləri ilə tanış
olurdum, göstərişlərimi verirdim və əsas məqsəd
ondan ibarət idi ki, məscidin tarixi hissəsi qorunsun,
saxlanılsın. Bax, bu sütunlar, divarlar tarixi divarlardır.
Beləliklə, bu gün məscidin həm daxili tərtibatı,
həm xarici görünüşü zövq oxşayır.
Bir daha demək istəyirəm, ən önəmli məsələ
odur ki, qədim divarlar, daşlar qorunub, eyni zamanda, yeni tikililər
də əlavə olunubdur.
Yəni,
bu, əslində Azərbaycanda bütövlükdə gedən
işlərin təzahürüdür. Biz bütün işləri
möhkəm təməl üzərində, dəyərlər
üzərində qururuq. Milli-mənəvi dəyərlər
bizim üçün hər şeydən üstündür.
Biz öz dini və milli ənənələrimizə sadiqik.
Bu möhkəm təməl üzərində müasir
dövlət, müasir Azərbaycan qururuq. Müstəqil, azad
Azərbaycan dövləti bu böyük işin öhdəsindən
layiqincə gələ bilmişdir. Bu gündən
başlayaraq məsciddə bütün lazımi mərasimlər
keçiriləcəkdir.
Azərbaycan
dövləti öz keçmişinə sadiqdir. Azərbaycanda
bütün dini abidələr bərpa edilir, təmir olunur.
Sovet dövründə Azərbaycanda cəmi 17 məscid fəaliyyət
göstərirdisə, hazırda onların sayı 1800-ə
yaxındır. Bu, onu göstərir ki, hətta sovet
dövründə insanların qəlbində olan imanı
öldürə bilməmişlər. Azərbaycan xalqı
öz müqəddəs dininə olan hörmətini, məhəbbətini
ürəyində saxlamış və
yaşatmışdır.
Dostlarımız
- Şimali Qafqaz müftiləri, səfirlər, digər
qonaqlar bizim, demək olar ki, bütün tədbirlərimizdə
- Təzəpir məscidinin əsaslı təmirindən sonra
açılış mərasimində, Bibiheybət məscidində,
Əjdərbəy məscidinin yenidən
açılışlarında iştirak etmişlər. Bu,
özlüyündə göstərir ki, Azərbaycanda həm
dini ocaqlar bərpa edilir, eyni zamanda, bütün bölgələrdə
məscidlər tikilir. Bu yanaşma yenə də demək istəyirəm
ki, dövlət siyasətidir. Bundan sonra da biz bu yolla gedəcəyik.
Bütün dini abidələrimizi bərpa edəcəyik və
edirik. Qeyd etmək istəyirəm ki, son 10 il ərzində Azərbaycanda
200-dən çox məscid tikilmişdir, 80-dən çox məscid
təmir edilmişdir.
Hazırda
xalqımız üçün böyük əhəmiyyət
daşıyan İmamzadə dini-tarixi memarlıq abidəsi bərpa
edilir. Bakının Binəqədi rayonunda Azərbaycanın ən
böyük məscidi inşa olunur.
Azərbaycan müstəqil dövlət
kimi islam həmrəylinə də öz töhfəsini verir.
Bütün müsəlman ölkələri ilə biz
çox mehriban münasibətlər qurmaq əzmindəyik. Əslində
bunu etmişik. İslam həmrəyliyinin gücləndirilməsi
üçün əməli
addımlar atırıq. Azərbaycan İslam Əməkdaşlıq
Təşkilatının fəal üzvüdür. Azərbaycan bu təşkilatın
fəaliyyəti üçün lazımi töhfələr
verir. İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı Azərbaycanda
dini sahədə aparılan işləri çox yüksək
qiymətləndirir.
Biz
çalışmalıyıq ki, bundan sonra da islam həmrəyliyini
gücləndirək, müsəlman ölkələri
arasındakı əlaqələri genişləndirək.
Bu
yaxınlarda İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının
xətti ilə Bakıda nazirlər səviyyəsində
mötəbər tədbir keçirilmişdir. Belə tədbirlərin
sayı getdikcə artmaqdadır. Eyni zamanda, Azərbaycanda
müxtəlif humanitar forumlar keçirilir. Dünya dinlərinin
liderlərinin zirvə görüşü keçirilmişdir.
Bu ayın sonunda Mədəniyyətlərarası Dialoq
Forumunun keçirilməsi nəzərdə tutulur. Yəni, Azərbaycan
dövləti artıq dünya xəritəsində
tolerantlıq mərkəzinə çevrilmişdir. Azərbaycanda
fəaliyyət göstərən bütün dinlərin
nümayəndələri bir ailə kimi yaşayır və
yaşayacaqdır. Azərbaycanda nə dini, nə milli zəmində
heç vaxt heç bir qarşıdurma,
anlaşılmazlıq olmamışdır və əminəm
ki, olmayacaqdır.
Eyni
zamanda, dünyada gedən bəzi proseslər bizi haqlı
olaraq narahat edir. İslam dininə qarşı ədalətsiz
münasibət sərgilənir. Bəzi ölkələrdə
islamofobiya meyilləri güclənir.
İslam
mərhəmət dinidir. Çalışmalıyıq ki, əməli
addımlarla dünyada islam dini haqqında dolğun və ədalətli
məlumatları çatdıraq. Deyə bilərəm ki, Azərbaycan
bu istiqamətdə kompleks tədbirlər görür.
Keçən ilin sentyabr ayında dünyanın ən
böyük muzeyi olan Parisdəki Luvr muzeyində islam mədəniyyəti
bölməsinin açılışı olmuşdur. Azərbaycan
bu bölmənin yaradılması üçün öz dəstəyini
vermişdir. Bu, əslində bizim bütün islam mədəniyyətinə
olan töhfəmizdir. Eyni zamanda, bir neçə ay bundan əvvəl
Vatikanda ilk dəfə olaraq müsəlman ölkəsinin sərgisi
keçirilmişdir. Bu da Azərbaycan sərgisi idi. Yəni,
biz çalışırıq və birgə səylərlə
çalışmalıyıq ki, islam mədəniyyəti, dəyərləri
haqqında dünyaya dolğun məlumat çatdıraq. Bəzi
hallarda qəsdən müsəlmanlar haqqında çox
yanlış təsəvvür yaradılır. Bəzi
hallarda kütləvi informasiya vasitələri bu məsələnin
dərinləşməsində öz rolunu oynayır.
Əfsuslar
olsun ki, müxtəlif bölgələrdə vətəndaş
müharibəsi gedir, qardaş qanı axıdılır. Biz
buna imkan verə bilmərik.
Qeyd
etdiyim kimi, Şamaxı Cümə məscidi təbii fəlakətlərə,
erməni vəhşiliyinə məruz qalmışdır.
Şamaxının demək olar ki, bütün binaları o
vaxt - 1918-ci il soyqırımı zamanı
dağıdılmışdır. Amma məscidi dağıda
bilməmişlər. Bu məscid 1270 ildən sonra artıq
yenidən fəaliyyətə başlayır. Bu, doğrudan
da, böyük tarixi hadisədir, çox böyük rəmzi
məna daşıyır. Bu, onu göstərir ki, Azərbaycan
xalqı əyilməzdir.
Hazırda
işğal altında olan Şuşa məscidi, Ağdam məscidi,
işğal altında olan digər məscidlər
yarıdağılmış vəziyyətdədir. Ancaq
gün gələcək biz o məscidləri də bərpa
edəcəyik. Şuşa məscidini də, Ağdam məscidini
də, işğal altında olan digər məscidləri də
bərpa edəcəyik. İşğalçıları Azərbaycan
torpaqlarından qovacağıq. Azərbaycan bayrağı
Şuşada, Xankəndidə, işğal olunmuş
bütün torpaqlarda dalğalanacaqdır. Mən əminəm
ki, o gün gələcəkdir. O günü
yaxınlaşdırmaq üçün bütün Azərbaycan
cəmiyyəti, Azərbaycan vətəndaşları bir
nöqtəyə vurmalıdır. Ölkəmizi gücləndirməliyik,
ölkəmizi hərtərəfli inkişaf etdirməliyik.
Biz belə gözəl abidələr yaradırıq. Biz
tarixi ədaləti bərpa edirik. Əminəm ki,
Şamaxı məscidi bundan sonra əbədi
yaşayacaqdır.
Bu
gün Azərbaycan azaddır, müstəqildir. Müstəqil
Azərbaycan öz tarixi keçmişini qorumağa da və gələcəyə
inamla baxmağa da qadirdir.
Bir
daha mən bütün Azərbaycan müsəlmanlarını,
bütün dünya müsəlmanlarını bu gözəl
hadisə münasibətilə ürəkdən təbrik edirəm,
hər birinizə cansağlığı, xoşbəxtlik
arzulayıram. Sağ olun.
* * *
Qafqaz
Müsəlmanları İdarəsinin sədri,
şeyxülislam Allahşükür
PAŞAZADƏ çıxış edərək dedi:
-
Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim!
Zati-aliləri
möhtərəm Prezident İlham Əliyev həzrətləri!
Möhtərəm
müftilər! Əziz qonaqlar!
Hamınızı
mübarək cümə günündə Prezident İlham Əliyev
həzrətlərinin sərəncamı və Heydər Əliyev
Fondunun "Tolerantlığın ünvanı - Azərbaycan"
layihəsi çərçivəsində əsaslı təmirdən
sonra Şamaxı Cümə məscidinin
açılış mərasimində salamlayır,
"Xoş gəlmisiniz" deyirəm.
Şükürlər
olsun ki, biz bu gün Azərbaycanda öz mənəvi dəyərlərimizə
qovuşmaq, milli, dini irsimizi dirçəltmək
imkanlarına malikik. İqtisadiyyatı sürətlə
inkişaf edən, beynəlxalq aləmdə nüfuzu gündən-günə
artan ölkəmizdə məbəd və ziyarətgahların
böyük məhəbbətlə bərpa edilən nəfis
binaları bir-birinin ardınca öz qapılarını dindarların
üzünə açmaqdadır.
Azərbaycanın
MDB məkanında, ümumən dünya miqyasında
qazandığı uğurlarla yanaşı, mənəvi həyatda
yaşanan bu yüksəliş dahi rəhbərimiz Heydər Əliyev
yolunun təntənəsidir. Allahın lütf və mərhəmətindəndir
ki, Azərbaycan xalqına tolerantlıq, mədəniyyətlərarası
dialoq və multikulturalizmin bünövrəsini qoymuş rəhbər
qismət etmişdir və bu siyasət bu gün də
uğurla davam edir.
Bu
günlərdə biz dahi rəhbərimiz Heydər Əliyevin
və onun ömür-gün yoldaşı Zərifə
xanımın anadan olmalarının 90 illik yubileylərini təntənəli
şəkildə qeyd etdik. Allah onlara rəhmət eləsin! Mən
hər zaman Allaha şükr-səna edirəm ki, Azərbaycan
xalqı və dövləti üçün mürəkkəb
məqamlarda ulu öndər həyatına təhlükələrin
olmasına baxmayaraq, xalqına sahib çıxdı, məhz
xalqın israr və təkidi ilə hakimiyyətə gəldi,
xilaskarlıq missiyasını qəbul etdi. Müstəqilliyimizin,
bir millət olaraq taleyimizin sual altında qaldığı,
separatçılığın və müharibənin
ölkəmizi zəiflətdiyi ağır məqamda Heydər
Əliyev şəxsiyyətinin böyüklüyü
özünü bir daha onda göstərdi ki, ölkəmizin çörəklə
imtahana çəkildiyi ən çətin dönəmdə
belə mənəviyyat amilini unutmadı. Millətinə,
dininə qəlbən bağlı olan dövlət rəhbərimizin
ilk olaraq ayaq basdığı məkanlardan biri Təzəpir
məscidi oldu. Ulu öndər buradan bütün Azərbaycan
xalqına "Allahın yolunda hamımız bir olaq" deyə
müraciət edərək birliyə çağırdı.
Heydər Əliyevin ilk sərəncamlarından biri ateizm
dövründə şəhid edilmiş Bibiheybət məscidinin
bərpası haqqında oldu. Məscidin bünövrəsinin
qoyulması mərasimində etdiyi çıxışında
o demişdir ki, biz Azərbaycanda bütün dini abidələri,
ocaqları, müqəddəs yerləri sizinlə birlikdə
bərpa edəcəyik. Bizim görə bilmədiyimiz işləri
davamçılarımız sona çatdıracaqlar. Həyat
ulu öndərin uzaqgörənliyini bu sahədə də
sübut etdi. Bu uzaqgörənlik, əminlik onun əsasını
qoyduğu yolun düzgünlüyündən, Allaha xoş gedən
əməllərindən qaynaqlanırdı.
Böyük
səadətdir ki, Heydər Əliyevin Bibiheybətdən
başlatdığı dini-mənəvi irsin dirçəldilməsi
yolu İlham Əliyevin timsalında Təzəpirdən, Əjdərbəydən,
Gəncə İmamzadəsindən, bu yaxınlarda isə
Sumqayıtdan keçərək bu gün bizləri qədim
Şirvan elində Azərbaycanın qədim məscidinin yenidən
qurulmuş gözəl binasının açılış
mərasimində bir araya gətirmişdir.
Şamaxı
Cümə məscidi tariximizdə önəmli yerə malik, əsrlərin
yadigarı olan ibadət məkanıdır. Bu məscid Azərbaycan
dövlətçiliyinin şanlı dövrləri ilə
yanaşı, ağır məqamlarına da şahidlik
etmişdir. Bu məsciddə indiyədək dinc Şamaxı əhalisinə
qarşı qırğın törətmiş erməni
silahlılarının atdığı güllələrin izi
qalır. Allah evinə sığınmış insanları məhv
etmək məramı ilə 1918-ci ildə erməni
daşnakları tərəfindən yandırılmış
bu məscid xalqımıza qarşı
soyqırımının, erməni terrorunun qurbanı
olmuşdur. Bu gün bu məscidin yenilənmiş daha da əzəmətli
binası bizim milli şüur və ənənələrimizin
dirçəlişi, iqtisadi və mənəvi qələbəmizin
rəmzlərindən birinə çevrilir. Bu müqəddəs
məkanda Azərbaycanın müstəqilliyi və Qarabağ
uğrunda şəhid olanların, habelə erməni
ekstremistləri tərəfindən Azərbaycan xalqına
qarşı həyata keçirilmiş soyqırımı
qurbanlarının xatirəsini anaraq Allahdan onlara rəhmət
diləyirik.
Fəxrlə
deyə bilərəm ki, dövlət başçısı
İlham Əliyevin müdrik siyasəti, xalqımızın
milli-mənəvi dəyərlərinə, dini irsimizə
ehtiramlı münasibəti sayəsində Azərbaycanda həm
müsəlman, həm də digər dini icmaların fəaliyyəti
ən yüksək səviyyədə dəstəklənir,
onların maddi və mənəvi tələbatlarının
ödənilməsi istiqamətində, ibadət məkanlarının
inşası, təmir və yenidən qurulması sahəsində
müvafiq addımlar atılır. Bütün bunlar Azərbaycanda
mövcud tolerantlığın daha da dərinləşdirilməsinə
şərait yaradır. Ulu öndər Heydər Əliyevin
irsini yaşadan fondun fəaliyyəti, Mehriban xanımın səyləri
sayəsində Azərbaycan mədəniyyətlərarası
dialoq işinə böyük töhfələr verir.
İlham
Əliyev həzrətləri Azərbaycanın müqəddəs
ocaqlarına qayğısı, milli-mənəvi dəyərlərə
yeni həyat bəxş etməsi ilə misilsiz işlər
görür. Mən, şeyxülislam olaraq, bu fəaliyyəti
çox yüksək dəyərləndirir, Uca Allahdan ona
böyük uğurlar diləyir və bütün Qafqaz
müsəlmanları, dindarlar adından Zati-alilərinə dərin
minnətdarlığımı bildirirəm.
Azərbaycan
dindarları hər zaman Sizin - bu böyük yolun
davamçısının yanındadırlar və hər
zaman da yanınızda olacaqlar.
Əminəm
ki, bu gün açılışına
toplaşdığımız Şamaxı Cümə məscidinin
bu möhtəşəm binası xalqımızın öz
çoxəsrlik mənəviyyat tarixinə verdiyi yüksək
dəyərin ifadəsinə çevriləcəkdir. Bu mənəviyyat
abidələri həm xalqımızın, həm də onun
qeyrətli övladlarının adını əsrlər
boyunca yaşadacaqdır.
Mən
istəyirəm bütün dindarlar, burada əyləşənlər
adından Allah-Təalanın bizə göndərdiyi
Qurani-Şərifi Sizə hədiyyə edim.
Şeyxülislam
Hacı Allahşükür Paşazadə müqəddəs
Qurani-Kərimi dövlət başçısına təqdim
etdi.
Sonra
Rusiya Federasiyası Qaraçay-Çərkəz
Respublikasının müftisi, Şimali Qafqaz Müsəlmanları
Əlaqələndirmə Şurasının sədri
İsmayıl BERDİYEV çıxış edərək
dedi:
- Bu
gün bütün müsəlmanlar üçün
bayramdır. İnsanı sevindirən əməllər
bayramıdır. Ziyarətgahların bərpa olunması və
orada Tanrıya dua edilməsi bizi sevindirir. Siz atanızın, -
Tanrı onu behiştlik etsin, - işlərini davam etdirirsiniz. Təzəpir
məscidinin necə gözəl bərpa olunduğunu
görüb heyrətlənmişəm. Burada görülən
işlər həqiqətən böyük hünərdir.
Allah Sizə güc və cansağlığı versin ki,
bütün bu işləri davam etdirəsiniz.
İsmayıl
Berdiyev tolerantlıq və dinlərarası dialoqla
bağlı Azərbaycanda təşkil olunan tədbirlərin,
o cümlədən bu yaxınlarda "MDB müsəlmanları
sülh və sabit inkişaf naminə" mövzusunda
Bakıda keçirilən konfransı Azərbaycanın islam həmrəyliyinə
verdiyi töhfə kimi dəyərləndirdi. Azərbaycan
xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin ölkənin
ümumi inkişafında, həmçinin milli-mənəvi dəyərlərin
qorunmasında və gələcək nəsillərə
ötürülməsindəki xidmətlərindən
danışan İsmayıl Berdiyev Şamaxı Cümə məscidinin
bərpasını ulu öndərin siyasətinə sadiqliyin
nümunəsi kimi səciyyələndirərək bildirdi:
- Bu
məscidin tikildiyi vaxtdan 13 əsr keçmişdir. Onun
hansı vəziyyətdə olduğunu fotoşəkillərdə
görmüşdük. Sizin gördüyünüz işlər
həqiqətən insanı heyran qoyur. Sizə güc və
cansağlığı diləyirəm.
* * *
Qədim
və möhtəşəm məscidin bərpadan sonra istifadəyə
verilməsi münasibətilə Azərbaycan Prezidentini və
mərasim iştirakçılarını təbrik edən
Rusiya Federasiyası Çeçenistan Respublikasının
müftisi Sultan MİRZAYEV dedi:
- Rəmzi
haldır ki, bu məscid cümə günü - müsəlmanlar
üçün müqəddəs Rəcəb ayının
müqəddəs cümə günündə
açılır. Peyğəmbər buyurmuşdur: Rəcəb
Allahın ayıdır. Bu ayda oruc tutanlara, Quran oxuyanlara, namaz
qılanlara, - bunu yalnız Allah bilir, - Allah əvəzini
artıqlaması ilə verir.
Təkcə
Azərbaycanın, Qafqazın müsəlmanları
üçün deyil, bütün dünya müsəlmanları
üçün bu böyük hədiyyəyə görə
çox sağ olun!
Sultan
Mirzayev bu gün dünyanın bəzi regionlarında qan
tökülməsinin sülh və mərhəmət dini olan
islamın prinsiplərinə uyğun olmadığını
söylədi və dini məbədlərdə sülhə və
əmin-amanlığa çağırış
dualarının daim yerinə yetirilməsini Ulu Tanrıdan arzu
etdi.
* * *
Cümə
məscidinin yenidən dindarların istifadəsinə verilməsini
Şamaxının həyatında çox mühüm tarixi
hadisə kimi dəyərləndirən rayon ağsaqqalı Məcid
ŞİKƏROV dedi:
- Bu
tarixi abidə 1980-ci ildə Azərbaycan xalqının
ümummilli lideri Heydər Əliyevin
tapşırığı ilə təmir edilmişdir. Siz isə
cənab Prezident, Şamaxı Cümə məscidinə
xalqımıza, dinimizə layiq yeni həyat bəxş
etmisiniz. Azərbaycanın bütün möminləri Sizin bu
addımınızı dinimizə, millətimizin mənəviyyatına
xidmət kimi qəbul edir. Məscidləri bərpa etməklə
Allah evlərini insanlara qaytarırsınız və çox
böyük savab iş görürsünüz.
Bütün
möminlər Azərbaycana, bütövlükdə islam
dünyasına gözəl və möhtəşəm abidəni
yenidən bəxş etdiyiniz üçün Böyük
Yaradana sonsuz şükürlər, Allahdan Sizə ən səmimi
dualarını diləyirlər. Fəxrlə bildirmək istəyirəm
ki, bu gözəl tarixi və dini abidə dindarlara,
ağsaqqallara, ziyalılara, ümumən Azərbaycan müsəlmanlarına,
bütün islam aləminə əvəzsiz bir hədiyyədir.
Bu, Azərbaycan xalqının və dövlətinin öz
milli və dini dəyərlərinə bağlı
olduğunu bir daha sübut edir.
Əsrlər
boyu ölkəmizdə formalaşan və bu gün qorunub
saxlanılan tolerantlıq ənənələri və bərpa
edilən tarixi dini abidələrimiz bizim dünya mədəniyyətinə
ən böyük töhfəmiz, gələcək nəsillər
üçün ən dəyərli mirasımızdır.
Heç şübhəsiz ki, Azərbaycan xalqı bu
mirasın sahibi, Siz isə onun himayədarı kimi həmişə
tarixdə qalacaqsınız.
Möhtərəm
cənab Prezident, biz ağsaqqallar, din adamları Azərbaycanımızın
xoşbəxt gələcəyini Sizinlə
görürük. Burada bütün bölgələrdən
iştirak edən nümayəndələr də təsdiq edərlər
ki, bu gün şəhər və rayonlarımız necə
böyük sürətlə inkişaf edir.
İnsanlarımızın daha yaxşı, daha rahat
yaşamaları üçün bütün tədbirlər
görülür. Siz zəngin tarixi olan qədim
Şamaxıya da daim yüksək diqqət və qayğı
göstərmisiniz. Sizin bu diqqət və qayğınız nəticəsində
qədim şəhərimiz milli memarlıq ənənələrinə
uyğun bərpa olunub, böyük layihələr həyata
keçirilir.
Biz
Sizin və Mehriban xanımın tariximizə, mədəniyyətimizə,
dini adət-ənənələrimizə olan
qayğıkeş münasibətinizi yüksək qiymətləndiririk.
Möhtərəm
cənab Prezident!
Biz
şamaxılılar fəxr edirik ki, milli-mənəvi dəyərlərimizin
keşikçisi, etiqad azadlığının təminatçısı
olan Prezidentimiz vardır.
Biz
ağsaqqallar və ümumilikdə, möminlər də
ümummilli liderin çətin, lakin şərəfli yolunu
uğurla davam etdirən, onun layiqli varisi olan Sizi, cənab
Prezident, səmimiyyətlə və sədaqətlə dəstəkləyirik.
Sizin rəhbərliyiniz altında parlaq gələcəyə
doğru inamla irəliləyən Azərbaycan hazırda
dünyada sürətlə inkişaf etmiş ölkələr
sırasındadır. Bizim hər birimiz bu danılmaz həqiqətlə
və Sizinlə fəxr edirik. Bir daha əmin ola bilərsiniz
ki, xalqımız, bütün müsəlman aləmi Sizin bu
tarixi xeyirxah işinizi heç vaxt unutmayacaqdır.
Möhtərəm
Prezident! Allah işinizi avand etsin! Sizin işiniz
haqq işidir. Allah bu işinizi də avand etsin! Allah Sizi
qorusun!
***
Sonda xatirə şəkilləri çəkdirildi.
***
Daha sonra Prezident
İlham Əliyev Şamaxı Cümə məscidinin
açılış mərasimində iştirak edən
qonaqlarla çay süfrəsi arxasında söhbət etdi.
***
Şamaxı Cümə məscidinin
açılışından sonra bayram namazı
qılındı.
Əvvəlcə cümə namazı üçün
azan oxundu. İmam minbərdən xütbə oxudu.
Cümə namazının fərzi qılındıqdan
sonra zikr və dualar edildi.
***
Daha sonra Şamaxı Cümə məscidinin mərasim
salonunda ehsan verildi.
AzərTAc
Azərbaycan.-2013.- 18 may.- S.1,3.