Azərbaycan müasir tikinti sənaye kompleksinə malikdir
10 aprel inşaatçılar
günüdür
İndi
ölkəmiz ən mürəkkəb tikinti layihəsini həyata keçirməyə qadirdir
Azərbaycanda həyata keçirilən
iqtisadi siyasət tikinti sektorunda da uğurların qazanılmasına təkan
vermişdir. Qeyri-neft
sektorunun inkişafına
istiqamətlənmiş siyasət,
xarici və daxili investisiyalar üçün əlverişli
şəraitin yaradılması,
əsaslı kapitala qoyulan investisiyaların dəfələrlə artırılması
nəticəsində Azərbaycanda tikinti bumu yaşanır. Böyük vüsət alan inşaat işləri bir yandan dövlət tərəfindən ölkə
əhəmiyyətli irimiqyaslı
infrastruktur layihələrin
reallaşması və
sosial obyektlərin inşa edilməsi, digər tərəfdən
özəl sektorda həyata
keçirilən müxtəlif
təyinatlı tikintilər
hesabına baş verir.
Bütün bunlar dövlətin tikinti sektoruna külli miqdarda investisiya ayırmasının
nəticəsidir. Ötən illərin statistik rəqəmlərinə diqqət
yetirək: 2003-cü ildə
Azərbaycanda tikinti sektoruna yönəldilən
investisiyaların həcmi
1,7 milyard manata yaxın olmuşdur. Ölkə üzrə dövlət
və özəl tikinti müəssisələrinin
həyata keçirdiyi
tikinti işlərinin
həcmi isə 900 milyon manat təşkil
etmişdir. 2004-cü ildə tikinti sektoruna yönəldilən
investisiyalar 2,5 milyard manata yaxınlaşmış, bütün
mülkiyyət formaları
üzrə həyata keçirilən tikinti işlərinin həcmi
1,4 milyard manat olmuşdur. 2005-ci ildə isə tikinti sektoruna yatırılan investisiyalar 3,1 milyard manata çatmışdır. Həmin
il ölkədə təqribən 1,56 milyard manatlıq tikinti işləri həyata keçirilmişdir.
2008-ci ildə də tikintiyə qoyulan investisiyalar artaraq 6 milyard manata yaxın olmuş, ölkədə 3,8 milyard manat inşaat
işləri həyata
keçirilmişdir. Nəhayət,
2010-cu ildə tikinti sektoruna 6,6 milyard
manat investisiya yatırılmış və 4,5 milyard manatdan çox tikinti işləri görülmüşdür. 2011-ci ildə bu rəqəmlər müvafiq
olaraq 7,8 və 6,1 milyard manata çatmışdır. Bundan
bir il sonra
isə tikinti kompleksində aparılan inşaat işlərində
bütün maliyyə
mənbələrindən ayrılan
15,3 milyard manat vəsaitdən istifadə edilərək təqribən 7,6 milyard manatlığa yaxın tikinti-quraşdırma işləri
görülmüşdür. Beləliklə, bu illər
ərzində Azərbaycanda
həyata keçirilən
tikinti işlərinin
həcmi 8 dəfəyədək
artmış və nəticədə iqtisadiyyatın
həmin sektoru sürətlə inkişaf
edən sahələrdən
birinə çevrilmişdir.
Sözügedən dövr həm də Azərbaycanda tikinti sənayesində yeni sahələrin yaranmasına səbəb olmuşdur. Qeyri-neft sektorunun inkişafı,
tikinti sektorunda müşahidə edilən
yüksəliş ilk növbədə
tikinti materialları sənayesinin yaranması ilə nəticələnmişdir.
Azərbaycanda yeni texnologiyalar
əsasında işləyən
sement zavodları tikilmiş, metal konstruksiyaların
istehsalına başlanmış,
habelə müasir tikinti materialları istehsal edən müəssisələr yaradılmışdır.
Müqayisə edək:
2003-cü ildə Azərbaycanda
68 milyon manatlıq tikinti materialları istehsal edilmişdisə,
2007-ci ildə - ölkədə
tikinti bumunun geniş vüsət aldığı, ümumi
daxili məhsul istehsalının ən yüksək göstəriciyə
çatdığı bir
vaxtda bu rəqəm sürətlə
artaraq 253 milyon, 2008-ci
ildə isə 352 milyon manata çatmışdır.
Hətta dünyada qlobal iqtisadi böhranın hökm sürdüyü 2009-cu ildə
də Azərbaycanda tikinti materiallarının
istehsalında azalma baş verməmiş, əksinə, istehsal edilən məhsulun həcmi artaraq 452 milyon manatı ötmüşdür. İndi ölkədə
2003-cü illə müqayisədə
dəfələrlə çox
tikinti materialı istehsal olunur. Bu həm də tikinti materialları sənayesində minlərlə
yeni iş yerinin açılmasına,
ölkənin tikinti materiallarına tələbatının
çox hissəsinin yerli istehsal hesabına təmin edilməsinə imkan yaratmış, eləcə
də bütün ölkə boyu təzə yaşayış
binalarının, fərdi
və bağ evlərinin inşası ilə yanaşı, yeni tikinti və
mənzil satışını
həyata keçirən
çoxsaylı yerli şirkətlərin yaranması
ilə nəticələnmişdir.
Yeri gəlmişkən
qeyd edək ki, dövlət tərəfindən qoyulan
kapitalla bərabər
əhalinin gəlirlərinin
artması da tikintinin geniş miqyas almasına təkan verən amillərdən biridir. Məsələn,
2003-cü ildə tikilən
1 milyon 339 min kvadratmetr
yaşayış sahəsinin
757 min kvadratmetri vətəndaşların
şəxsi vəsaitləri
hesabına başa gəlmişsə, 2011-ci ildə
həmin rəqəm
1 milyon 600 min, 2012-ci ildə
isə 1 milyon 748 min kvadratmetr təşkil etmişdir. Ümumilikdə
təkcə 2004-2012-ci illər
ərzində ölkədə
15 milyon 137 min kvadratmetr
yaşayış sahəsi
tikilmişdir ki, bunun da 10 milyon
kvadratmetrdən çoxu
vətəndaşların şəxsi
vəsaitləri hesabına
inşa edilən yaşayış sahələridir.
Bu sırada dövlət
tərəfindən Qarabağ
müharibəsi əlillərinə,
müharibə veteranlarına,
qaçqın və məcburi köçkünlərə,
digər sosial qruplara tikilən yaşayış evlərini
xüsusi qeyd etmək lazımdır.
2003-2013-cü illər həmçinin tikintidə
yeni texnologiyaların tətbiqi ilə də fərqlənir. Qeyri-neft sektorunda
sənayeləşən, müasir
texnologiyalar əsasında
rəqabətədavamlı məhsullar istehsal edən sahələrdən
biri də tikinti sənayesidir. 2011-ci ildə ölkəmizdə
Qafqazın ilk müasir
tikinti materialları zavodu istifadəyə verilmişdir. Bu müəssisə innovasiya
texnologiyaları əsasında
qurulduğundan müasir
standartlara tam cavab verir. Zavod Almaniyanın məşhur
WERHANN şirkətinin yüksək
texnologiyalı istehsal
avadanlığı ilə
təchiz edilmişdir.
Bu cür tanınmış
əmtəə nişanı
altında keyfiyyətli
inşaat materialları
istehsal edən zavodların istifadəyə
verilməsi ölkədə
sahibkarlığın inkişafına
yaradılan şəraitin
və tikinti sektorunun inkişafına göstərilən qayğının
nəticəsidir. Müasir müəssisələrin açılması,
istehsal olunan məhsulların satışının
təşkili minlərlə
yeni iş yerinin açılmasına
da imkan yaratmışdır. Eləcə də
ötən illər ölkədə iri və sənayeləşmiş
tikinti şirkətlərinin
yaranması ilə də müşayiət olunmuşdur. Əgər 2003-cü ilə qədər iri və mürəkkəb
tikinti layihələri
əsasən xarici şirkətlərlə ortaqlıq
şəraitində həyata
keçirilirdisə, sonrakı
illərdə bu vəziyyət yerli şirkətlərin xeyrinə
dəyişmişdir. Hazırda Azərbaycanda mürəkkəb
yol-nəqliyyat infrastrukturunun,
iri sənaye müəssisələrinin və
müasir memarlıq üslubuna malik binaların tikintisini yerli şirkətlər həyata keçirir.
Bu isə o deməkdir
ki, indi Azərbaycan daxili potensialı hesabına istənilən iri tikinti layihəsini həyata keçirən bir ölkədir.
Rüstəm
KAMAL,
Azərbaycan.-2014.- 10 aprel.- S.8.