Niyə bədxahlar və şərçilər
dərhal birləşir, xeyirxahlar və abırlılar isə
tək qalır?
Mənəviyyat mövzusunda
Sosial şəbəkədə yoxam!
Heç olmaq fikrində də deyiləm!
Sosial şəbəkənin mövcudluğunu, oradakı söz və fikir azadlığını qəbul edirəm!
Yeni "söz meydanı”ndakı müəyyən proseslərdən də xəbərdaram.
Həm də bilirəm ki, mənim bu yazımla heç nə dəyişməyəcək!
Amma...
Deməsək, münasibət bildirməsək də olmur: kim necə qəbul edər, necə qiymətləndirər, hansı reaksiyanı verər - öz işidir!
Dövlətimi və millətimi həmişə yüksəkdə görmək istəyirəm!
Mənəvi dəyərlərimizin, mentalitetimizin aşınmasını, əsrlər boyu yaranan insani münasibətlərin korlanmasını qəbul edə bilmirəm!
Axı biz belə olmalı deyilik və belə deyildik!
***
Elə bil hamı hamıdan
"kompramat” yığır!
Hamı hamının
paxırını (var, yox) açmağa
çalışır!
Kim kimin haqqında mənfi (yalan, ya
doğru) eşidirsə, dərhal sosial şəbəkədə,
imkan tapanda isə mediada yaymağa çalışır!
Niyə belə mənfiyə
köklənmişik?
Niyə pislik bizi maqnit kimi
özünə cəlb edir?
Niyə dediyimiz yalan,
yaydığımız böhtan, yazdığımız
şər-şəbədə olmalıdır?
Axı dünyanın
işığı qaranlığından çoxdur!
Axı həyatı da, bizi də
yaşadan işıqdır, yaxşılıqdır, bir-birinə
əl uzadıb dayaq durmaqdır!
Niyə dayaqlarımıza qənim
kəsilmişik?!
"Pislərdən” əvvəldən
imtina etmişik, qoy olsun!
İndi də
yaxşıları bəyənmirik?
Belə çıxır ki,
keçmişsiz yaşayacağıq?
Heç keçmişsiz də
dövlət, xalq olar?!
***
Son dövrün dəbidir: kimsə məşhurlaşmaq
istəyirsə, "böyükləri”, özündən
yuxarıdakıları tənqid hədəfinə
çevirir, "toxunulmazlar” barədə elə şeylər
danışır və yazır ki, hamı ondan
danışmağa başlayır!
Jurnalistdirsə, yüksək
çinli dövlət məmurlarını, yaxud
deputatları hədəfə götürür!
Yazıçı və ya
şairdirsə, klassiklərə, yaxud dövrün canlı
klassiklərinə girişir!
Görün dünyanın
harasıdır ki, Sabirin bir beytinə dəyməyənlər
Sabiri bəyənmirlər!
Mirzə Cəlilin bir felyetonunun dəyəri
qədər yazı-pozusu olmayanlar, onun
yaradıcılığına rişxənd edirlər!
Nəsimi fəlsəfəsindən,
poeziyasından anlayışları olmayanlar, onun şeirinə
"donqli” musiqi "bəstələyib” oxuyurlar.
Özləri kimiləri də
onlara "züy” tutur, "əhsən” deyir!
Hərdən də hamı səs-səsə
verib ittihamçıya çevrilir!
Molla Nəsrəddin ədəbi məktəbinin
nə olduğunu, satira ilə yumorun fərqini, kinayə,
ironiya, sarkazmın hansı ideala xidmət etdiyini bilənlər
də, bilməyənlər də qarışırlar bir-birlərinə!
Sağlıqlarında özlərini
nadanlardan, mövhumatçılardan, qoçulardan müdafiə
edən sənət fədailərimiz isə indi nə
danışa, nə tərpənə, nə də ayağa
qalxa bilmədiklərindən kimsəyə cavab vermək
iqtidarında deyillər!
Ürəklərində onların
tərəfində olanlar, əslində onları müdafiə
edəsilər isə susurlar, başlarını "cəngələ
salmaqdan” qorxduqlarından cınqırlarını
çıxarmırlar!
Bəli, haqsız meydan sulayır,
haqlılar isə ağızlarına su alır!
Şərçilər,
inkarçılar elektron resurslarını zəbt edir, onlara
cavab verməli olanlar isə dinib-danışmır, sanki kimdənsə
göstəriş gözləyirlər (kimdən, bilinmir),
öz-özlərinə deyinməklə vəzifələrini
bitmiş sayırlar!
Nəticədə ziyalılar
meydanı ziyasızlara güzəştə getmiş olurlar!
***
Başqa bir mərəz də
geniş yayılıb:
* Özündə nöqsan,
çatışmazlıq (hələ yumşaq deyirik) görən
yoxdur!
* Hamı uğursuzluğunun səbəbini
özgədə, kənarda axtarır!
* Çoxunun özündən xəbəri
yoxdur, hansı bilik, qabiliyyət, istedad sahibidir anlamır!
Bir qrup şair və
yazıçı ( cavan və qoca)
Anarı hədəfə almaq, tənqid etmək,
günahlandırmaq və qınamaq üçün daim
fürsət gəzir:
* Kitabları çıxmır -
günahkar Anardır!
* Məşhurlaşa və sevilə
bilmirlər - günahkar Anardır!
* Yazıçılar
İttifaqının katibi və ya sədri ola
bilmirlər - yenə günahkar Anardır!
Hamısı Anardan təqaüd, ev, çap olunmalarına kömək istəyir
- amma acılaya-acılaya!
Biri bir söz dedi - yerdə qalanlar dərhal
ona qoşulur!
Hamı dövlətin ona borclu
olduğunu düşünür!
Çox az qisim
adam dövlət qarşısında borcunu dərk edir!
Hamı sözdə müstəqillik
tərəfdarıdır!
Amma işə gələndə,
müstəqil dövlətə sağdan-soldan, daxildən-kənardan
hücumlar olanda seyrçi mövqeyi tutur!
Ya özünü görməzliyə
və bilməzliyə vurur, ya da gözləyir ki, kimsə onu
Azərbaycana hücum edənlərə cavab verməyə dəvət
etsin!
***
Şəxsi uğursuzluğunun səbəbini
özündə yox, dövlətdə axtaranlar da az deyil!
Belələri qabiliyyət,
bacarıq, bilik və peşəkarlıq keyfiyyətlərini
artırmaq əvəzinə, deyinməyə, şikayətlənməyə
üstünlük verirlər.
Unudurlar ki, insan ilk növbədə
özünə güvənməli, öz xoşbəxtliyi
uğrunda özü çarpışmalıdır!
Yalnız bu halda nəyəsə nail
olmaq mümkündür və bunu həyatın
çoxsaylı misalları dönə-dönə təsdiq
edib!
Necə deyərlər, səndən
hərəkət, məndən bərəkət!
***
Sovet dövründən çoxdan qurtarmışıq,
amma sovet psixologiyası hələ də canımızdan
çıxmayıb!
Evimiz yoxdur - dövlətdən istəyirik!
Xaricdə müalicə
olunmalıyıq - gözümüzü dövlətə
dikirik!
Obyektimiz yanıb - dövlətdən
kompensasiya umuruq!
"Dövlət vətəndaşının
yanındadır” o demək deyil ki, dövlət vətəndaşının
bütün problemlərini onun əvəzinə həll etməli,
hətta ona dəyən ziyanı belə ödəməlidir!
Dövlət iş yerləri (həm
də özəl sektor) açar, daimi elektrik enerjisi, su, qaz təchizatını
təmin edər, yol çəkər, müalicə müəssisələri,
banklar, sığorta təşkilatlarının yaranmasına
şərait yaradar, sahibkarlığa dəstək verər,
sabitliyi, təhlükəsizliyi təmin edər və s.
Hamı üçün hər
şey edən dövlət kommunizmdə olmalı idi!
O da özünü
döğrultmadı, bir ideya kimi iflasa uğrayaraq sovet
hökuməti ilə birlikdə tarixin arxivinə verildi!
Bazar iqtisadiyyatı münasibətlərində
dövlət kiminsə əvəzinə işləyən
deyil!
Dövlət işləyə bilməyən
qocalara, əlillərə, şəhid ailələrinə,
qaçqın və məcburi köçkünlərə,
habelə bu qəbildən olan digər insanlara arxa durar,
kömək edər!
Dövlət təbii fəlakətlər
nəticəsində ev-eşikdən məhrum olan, yaşamaq
imkanını bir anda itirən vətəndaşlara əl
uzadar!
Dövlət qaçqına, məcburi
köçkünə yiyə durar!
Müstəqil Azərbaycanda bu tip
kömək və yardımların klassik nümunələrinin
dəfələrlə şahidi olmuşuq!
Zəlzələ, sel,
yanğın hadisələri zamanı dövlət
başçısı İlham Əliyevi, Birinci vitse-prezident
Mehriban Əliyevanı hadisə yerində görməyə
artıq adət etmişik.
Belə görüşlər
təkcə səmimiliyi ilə deyil, həm də operativ, əsaslı
və hərtərəfli kömək göstərilməsi
ilə yadda qalır.
İlham Əliyev təkcə maliyyə
vəsaiti ayırmaqla kifayətlənmir! Üstəlik,
işlərin deyilən vaxtda, yüksək keyfiyyətlə
icrasına nəzarət edir!
İlham Əliyevi xalqa sevdirən ən
mühüm məqamlardan biri dar gündə insanları darda
qoymaması, zərər çəkənlərə yüksək
səviyyədə maddi və mənəvi dəstək
göstərməsidir!
Amma bir məqamı da unutmayaq:
dövlətin ölkə vətəndaşlarına ucdantutma
bu tip yardımlar etməsi nə borcudur, nə də belə
bir imkanı var!
***
İnternet gözəl şeydir!
Amma onun sosial şəbəkə
variantı hələ kaldır, yetişmə mərhələsindədir.
Bəlkə də heç yetişməyəcək,
kim bilir!
Çünki
söyüş və təhqirin baş alıb getdiyi, insan
şəxsiyyətinə və ləyaqətinə hörmət
qoyulmadığı, həqiqətlə yalanın sərhədlərinin
bilinmədiyi, qərəzin, özünügöstərmənin
obyektivlikdən yüksəkdə dayandığı məkanda
"yetişmə” olsa belə, yəqin ki, düz istiqamətdə
getməz!
Heç zaman güman etməzdim ki,
söz azadlığı belə bir qısa vaxtda söz
özbaşınalığına, söz
azğınlığına gətirib çıxara!
Başqasına hörmətlə
yanaşmayan, əslində, özünə də hörmət
qoymur!
Yəqin ki, kiməsə
söyüş söyən, təhqiramiz ifadələr
işlədən şəxs əvvəlcədən
cavabında nə eşidəcəyini də bilməmiş
deyil!
Lap bir-birimizlə kəskin mübahisə
edək!
Lap mövqelərimizi ölənəcən
dəyişməyək və barışmayaq!
Lap eyni fikirdə
olmadığımıza görə bir-birimizdən zəhləmiz
getsin!
Məgər normal
danışmaq, mübahisə etmək, fakt göstərmək,
arqument gətirmək olmazmı?
Axı söyəndə, təhqir edəndə
nə dəyişir!
Əslində hər şey olduğu
kimi qalır: hərə öz mövqeyində, öz fikrində,
öz inandığı yerdə qərar tutur!
Dəyişən söyənə
olan münasibətdir!
Söyən əvvəlcə
öz mədəniyyətini və mənəviyyatını
göstərir.
İkincisi, haqsız olduğunu!
Çünki doğru olduğunu
yalnız sübutlarla, faktlarla, dəmir məntiqinlə təsdiq
edə bilərsən!
Söyüş zəiflərin,
gücsüzlərin, məğlubiyyətini irəlicədən
görənlərin silahıdır!
***
Maraqlı bir misal var: Allah dəvəyə
qanad verməsin!
Bu gün hamının sosial
şəbəkədə söz demək, "hökm vermək”,
"qərar çıxarmaq” səlahiyyəti var!
Belə "səlahiyyət
sahiblərinin” doxsan faizindən çoxu ən sərt və
qəddar hökmlər verir: "asılsın”, "kəsilsin”!
Nə "rəhm” edən
var, nə "müqəssirin” halına yanan!
Baş verən hadisənin
doğru-yalanlığını, ədalətin harada
olduğunu dəqiqləşdirmədən,
"günahkarların” şəxsiyyətini, sosial vəziyyətini
öyrənib dəyərləndirmədən dərhal
"ölüm hökmü” çıxarırlar!
Görəsən, belələrinin
vəzifəsi, əməlli-başlı səlahiyyəti
olsa, nə edərlər?!
Niyə bu qədər
zalımıq, qəddarıq, amansızıq?
Heç olmazsa dövlət
başçısından mərhəmətlilik, humanistlik,
bağışlamaq qabiliyyətini öyrənək!
Kimləri əvf etmədi, kimləri
həbsxanadan buraxmadı!
Əgər ölkənin ən
böyük səlahiyyət sahibi ədalətli və mərhəmətlidirsə,
biz səlahiyyətsizlər niyə zalımıq?
Axı dinimiz də həmişə
bağışlamağı, mərhəmətli və ədalətli
olmağı təşviq edir!
Onda belə daşürəkliyi
kimdən öyrənmişik?!
***
"Yuxarıları” və
"yuxarıdakıları” tənqid hədəfinə
çevirməklə "qəhrəman” imici qazanmaq arzusunda
olanların sayı daim artır!
Sanki kiməsə mənəvi
yara vuranda rahatlanırıq, zövq alırıq, necə deyərlər,
ürəyimiz sakitləşir.
NƏ VAXTADƏK:
* insanların
yaxşı cəhətlərini qoyub, "pisini”
danışacağıq;
* başımız
çıxmayan məsələlər barədə
"ekspertlik” edəcəyik;
* "harada bişdiyindən” xəbərimiz
olmadığı hadisələr haqqında "rəy”
söyləyərək, baş verənləri "qiymətləndirəcəyik” ;
* "təqsiri sübut olunmayanlar”
(haqqında deyilənin hələ həqiqət, yaxud yalan
olduğu bilinməyənlər) barəsində
"ölüm hökmü” çıxaracağıq;
* özümüzü
ən "ədalətli hakim” sayaraq başqalarının
ağıllı fikirlərini və tövsiyələrini
"mənasız mövqe” kimi qəbul edəcəyik!
İçimizdəki bu hikkə
haradan yaranıb?
Daxilimizdəki bu qədər
nifrət nədən yığılıb?
"Mənəm-mənəmlik”
hissi bizdə necə formalaşıb?
Niyə bu qədər
inkarçıyıq?!
Niyə
yaxşılıqları, yaxşı cəhətləri
görmək istəmirik?!
Niyə hər şeydə və
hər yerdə qara axtarırıq?!
Axı həyat
yaxşılıqların üzərində qərar tutur və
yaşayır!
Axı yaxşını görməmək,
qiymətləndirməmək, əslində yamana, pisə,
kin-küdurətə dəstək vermək deməkdir!
Özümüz bir qələt
qarışdıranda istəyirik ki, bizi
bağışlasınlar, cəzalandırmasınlar!
"Birinci dəfədir”,
"bilməmişəm”, "xəbərim olmayıb” deyə
bəraət diləyirik!
Vay o gündən ki, başqası
ağzından yanlış ifadə çıxara və ya
addımını əyri ata!
Allah, sən saxla! Hamı
dönür əlibaltalı, qırmızı geyimli cəllada!
Sözlə, söyüşlə o
binəvanın axırına çıxmaq istəyirlər!
Bəzən çıxırlar da!
Niyə, nə xəbərdir!
***
Sosial şəbəkə qəhrəmanları
sanki (həm də görünür təsadüfən yox) qəsdən
"hörmətdənsalma kampaniyaları” aparırlar.
Özü də sistemli,
ardıcıl şəkildə:
* Qanun keşikçiləri
sayılan polislər (ən çox YPX) uzun müddət
müxtəlif formada hallandırıldı;
* Məmurlar yeri gəldi-gəlmədi
korrupsiyada ittiham edilərək damğalandı;
* Millət vəkilləri "gizli
biznesmenlər”, xaricdə və ölkə daxilində
"mal-mülk sahibləri” kimi təqdim edildi və edilirlər;
* İndi keçiblər məktəbə
və müəllimlərə, bu qurumu şagirdlərin,
valideynlərin və cəmiyyətin gözündən-nəzərindən
salmaq üçün davamlı kampaniya aparılır!
Növbədə kimlərdir?
Hələ çoxmu sakit
dayanıb kənardan baxacağıq?
Bütün hörmətliləri
hörmətsiz edilmiş cəmiyyətin özü də
hörmətsiz və etibarsız vəziyyətə
düşməyəcəkmi?
Artıq bu barədə
düşünmək zamanıdır!
Bəxtiyar SADIQOV
Azərbaycan.-
2019.- 19 aprel.- S. 1; 4.