İslahatlar ümumi daxili məhsulun artımında da özünü göstərir
Son 8 ayda
keçən ilin eyni
dövrünə nisbətən 2,4 faiz çox ÜDM istehsal olunub
Məlum olduğu kimi, dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra Azərbaycanda iqtisadiyyatı dirçəltməkdə neft amili mühüm rol oynadı. "Əsrin müqaviləsi” imzalandıqdan üç il sonra - 1997-ci ilin noyabrında ilk neft hasil olundu və əldə edilən vəsaitdən müxtəlif sahələrin inkişafına sərf edildi.
Son 16 ildə ölkənin ümumi inkişafının təmin edilməsi üçün iki sahəyə xüsusi diqqət yetirildi. Birincisi, neftdən əldə edilən gəlirdən digər sahələrin inkişafı üçün istifadə edilməsi, ikincisi, bu məqsədə çatmaq üçün dərin islahatların aparılmasıdır. Paralel həyata keçirilən bu iqtisadi siyasət qısa müddətdə öz nəticəsini verdi.
Ötən il ümumi daxili məhsul 1,4 faiz artıb. Dünyada baş verən mürəkkəb geosiyasi proseslərə nəzər yetirdikdə görürük ki, bu, yaxşı nəticədir. Həmin dövrdə qeyri-neft sektorunda inkişaf 1,8 faizdir. Qeyri-neft sektorunda sənaye istehsalı 9,1 faiz artıb. İnflyasiyanın səviyyəsi 2,3 faizdir, əhalinin gəlirləri 9,2 faiz çoxalıb. Kənd təsərrüfatında artım 4,6 faiz olub.
Cari ilin 6 ayında da qeyri-neft sektorunda daha yüksək artım qeydə alınıb. Sözsüz ki, bu da aparılan uğurlu sosial-iqtisadi siyasətin nəticəsidir. Prezident İlham Əliyev sosial-iqtisadi sahə ilə bağlı keçirilən müşavirədə cari ilin birinci yarısında ölkədə qazanılan uğurların yüksək olduğunu vurğulayaraq demişdir: "İqtisadiyyatımız bu ilin altı ayında 2,4 faiz, qeyri-neft sektorumuz 3,2 faiz artmışdır. Ən sevindirici göstərici qeyri-neft sənayesindədir. Burada artım 15,7 faizdir. Bu, onu göstərir ki, son illərdə sənayeləşmə siyasətimiz gözəl nəticələr verir. Sənayemizin qeyri-neft sektoru rekord addımlarla irəliləyir... Kənd təsərrüfatında da rekord göstəricilər əldə edilib. Kənd təsərrüfatı bu ilin altı ayında 13 faiz artmışdır, xüsusilə bitkiçilik hesabına. Bitkiçilik 25 faiz artmışdır”.
İqtisadi sahədə əldə edilən uğurlar ticarət dövriyyəsinin də artmasına imkan yaradıb. Hesabat dövründə ticarət dövriyyəsi 20 faizdən çox artıb. Bununla yanaşı, qeyri-neft sektorunun inkişafı xarici ticarətdə qeyri-neft məhsullarının ixracının 15 faiz artmasına imkan yaradıb.
Aparılan iqtisadi islahatların əsas məqsədi ölkənin ümumi inkişafına nail olmaqla qeyri-neft ixracını artırmaqdır. Odur ki, qeyri-neft sənayesinin inkişafına xüsusi önəm verilir. Bu məqsədlə 9 sənaye park və məhəllələrinin fəaliyyətə başlaması planlaşdırılıb. İndi onların bir çoxunda yüksək keyfiyyətli məhsul istehsal olunur, daxili bazarın tələbatı ödənilməklə bərabər, xarici bazara da ixrac edilir.
Həmin sənaye parkları və məhəllələrində
78 rezident qeydiyyatdan keçib, 45 rezident fəaliyyətə
başlayıb. Nəzərdə tutulan 6,4 milyard manat sərmayədən
5,7 milyard manatı faktiki olaraq qoyulub. Həmin layihələrin yerinə
yetirilməsi nəticəsində
11 mindən çox yeni iş yeri
açılıb. Həmin
layihələrin icrası
sayəsində 1,5 milyard manatlıq məhsul istehsal olunaraq 300 milyon manatlığı ixrac edilib.
Qeyri-neft sektorunda xüsusi çəkisi olan kənd təsərrüfatında
da iri layihələr
icra olunur. Bu məqsədlə ölkə
üzrə 23 iri kənd təsərrüfatı
müəssisəsi və
51 aqroparkın yaradılması
nəzərdə tutulub.
Hazırda 22 aqropark fəaliyyət
göstərir, ilin sonunadək daha 11 aqroparkın fəaliyyətə
başlaması nəzərdə
tutulub.
İslahatların əsas hədəflərindən
biri də ölkədə yeni istehsal sahələrinin yaradılmasıdır. Bu məqsədlə xarici və yerli sahibkarlar
üçün münbit
və əlverişli
investisiya mühiti yaradılıb. İnvestisiya təşviqi siyasəti uğurlu nəticələrini
verib. Belə ki, bugünədək 400-ə
yaxın layihə təşviq olunub və onların nəticəsində ölkə
iqtisadiyyatına 3,4 milyard manat sərmayə
qoyulub.
Qeyri-neft sektorunda sahibkarlar üstünlük təşkil
edir və istehsal olunan məhsulun 80 faizdən çoxu onlara məxsusdur. Həyata keçirilən islahatların
bir məqsədi də ölkədə sahibkarlığın inkişafı
ilə daha çox məhsul istehsalına nail olmaqdır.
Bu sahədə görülən işlər
beynəlxalq təşkilatlar
tərəfindən də
yüksək qiymətləndirilir.
Belə
ki, Dünya Bankının "Doing Business” proqramı çərçivəsində
Azərbaycan 10 ən islahatçı ölkə
kimi tanınır və ölkəmiz 32 pillə irəliləyərək
hazırda 25-ci yerdə
qərarlaşıb.
Cari ilin yanvar-avqust aylarında ölkə üzrə ümumi daxili məhsul istehsalında da nəzərəçarpan irəliləyiş
var. Belə ki, həmin dövrdə ölkədə fəaliyyət
göstərən müəssisə,
təşkilat və fərdi sahibkarlar tərəfindən 50,9 milyard manatlıq və ya ötən
ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 2,4 faiz
çox ümumi daxili məhsul istehsal edilib. Bu dövrdə iqtisadiyyatın
qeyri neft-qaz sektorunda istehsal olunan əlavə dəyər 3 faiz, neft-qaz sektorunda isə 1,6 faiz
artıb. Ümumi daxili məhsulun 43,6 faizi sənaye
sahəsində formalaşıb.
Əhalinin hər nəfərinə düşən
ÜDM 5145,1 manata bərabər olub.
Sənaye
müəssisələri və
bu sahədə fəaliyyət göstərən
fərdi sahibkarlar tərəfindən 8 ay ərzində
30,9 milyard manatlıq və ya keçən ilin eyni dövrü
ilə müqayisədə
2 faiz çox sənaye məhsulu istehsal edilib. Nəticədə sənayenin
qeyri-neft sektorunda məhsul istehsalı 15,2 faiz çoxalıb.
Rüstəm KAMAL
Azərbaycan.- 2019.- 26 sentyabr.- S. 1; 5.