Regional
inkişaf proqramları
bölgələrimizi əyalət
statusundan xilas etdi
Müəllifi İlham Əliyevdir
Körpülər, aşırımlar bir-bir arxada qalır. Dördzolaqlı
rahat, təhlükəsiz
yolla üzü cənuba irəliləyirik.
Nişanlar, göstəricilər
səni qarşıda
hansı şəhərin,
yaşayış məntəqəsinin
olduğu barədə
qabaqcadan məlumatlandırır.
İpək kimi ipək yolu əvvəlki magistraldan fərqli olaraq, rayon mərkəzlərindən, qəsəbə
və kəndlərdən
kənar keçib gedir. Əvəzində yolboyu görünən yamyaşıl taxıl, yonca sahələri, uzaqda nəzərə çarpan qoyun-quzu sürüləri gözə-könülə
dinclik gətirir.
Qısaca
söhbət açdığımız
bu yolla Lənkərandan Bakıya
indi 4 yox, 2-2,5 saata çatmaq mümkündür. Çox
yox, 10-15 il bundan öncə xarici ölkələrə
gedib-gəldikdən sonra
oradakı yolların rahatlığından ağızdolusu
danışardıq. İndi
isə əksinədir.
Azərbaycanda bütün
istiqamətlərə yollar
yenidən qurulmuşdur.
Bu, inkişafımızın göstəricisidir.
İndi
həm də Qarabağda yol infrastrukturu ilə bağlı misilsiz işlər görülür.
Düşünürsən ki, bunların hamısı sabah ölkəmizdə iqtisadiyyatın,
turizmin inkişafına
öz töhfəsini
verəcək. Hələ
hava yollarını demirik. Bu gün Lənkəran, Astara, Lerik, eləcə də cənubun digər dilbər guşələrində dincələn
turistlər Lənkərandakı
beynəlxalq aeroportdan
uçaraq, cənnətməkan
Qarabağımızdakı hava limanlarından birinə enə biləcək, mədəniyyət
paytaxtımız Şuşada,
səfalı Kəlbəcərdə
və digər rayonlarımızda olmaq imkanı əldə edəcəklər.
Bunlar hamısı Prezident İlham Əliyevin məqsədyönlü siyasəti
nəticəsində mümkün
olmuşdur. Strateji hədəfləri məharətlə
istiqamətləndirən ölkə
rəhbəri Ulu Öndər Heydər Əliyevin təməlini qoyduğu “Əsrin müqaviləsi”ndən gələn
ilk gəlirləri müdafiə
qabiliyyətinin gücləndirilməsinə,
öz dədə-baba
torpaqlarından didərgin
düşən qaçqın
və köçkünlərin
həyat şəraitinin
yaxşılaşdırılmasına və uzun müddət
ərzində baxımsız
qalan, bərbad hala düşən regionlarımızın yenidən
dirçəldilməsinə yönəltdi. 2004-cü ilin
fevralında ilk dövlət
proqramının qəbulu
ilə regional inkişafın
startı verildi. Ayrılan vəsaitlər hesabına bir dirçəliş, yüksəliş
yarandı. Müasir istehsal sahələri yaradıldı, durğunluq
illərindən miras qalmış müəssisələr
əsaslı şəkildə
yenidən qurulub işə salındı.
Bu dirçəlişdən Lənkəran
da kənarda qalmadı. Həyata keçirilən abadlıq-quruculuq
işləri Lənkəran
camaatını nikbin ovqata köklədi, onların sabaha inamını artırdı.
Ölkəmizdə ilk olimpiya
idman kompleksi, müalicə-diaqnostika mərkəzi,
beynəlxalq hava limanı, uşaq müalicə mərkəzi
və onlarca digər mühüm əhəmiyyətli sosial
layihələr Lənkəranda
ünvan tapdı. Regionlar arasında ilk dəfə açıq ürək əməliyyatı
da Lənkəranda aparıldı. Ardınca məktəblər, xəstəxanalar,
mədəniyyət ocaqları
tikilib istifadəyə
verildi, köhnələri
əsaslı təmir
edildi, işıq, qaz, içməli su ilə bağlı
problemlər həll olundu. Astarada qurulan 90 meqavatlıq modul tipli yeni
elektrik stansiyası cənub bölgəsini, eləcə də Lənkəranı işıqlı
etdi. İndi Lənkəran şəhərində
kombi istilik sistemi, kondisioneri olmayan ev, ictimai və
ya yaşayış binası tapmaq çətindir. Rayonun qəsəbə və kəndlərinin qazlaşdırılması
insanlara rahatlıq gətirməklə yanaşı,
təbiətin ağciyəri
sayılan meşələri
balta zərbələrindən
xilas etdi. İçməli su sarıdan korluq çəkən şəhər
əhalisinin narahatlığı
aradan qaldırıldı.
Qayıdaq yenə yollara. Qəsəbə və kəndləri Lənkəran,
Masallı, Astara, Lerik rayonlarının yaşayış məntəqələri
ilə birləşdirən
yolların demək olar ki, hamısı
yenidən qurulmuşdur.
Lənkəranın buvaxtadək
maşın gedib-gələ
bilməyən neçə-neçə
ucqar dağ kəndlərinə yollar çəkilmişdir. Yollar
isə iqtisadiyyatın
qan damarlarıdır.
İndi kəndlinin, fermerin yol sarıdan
problemi yoxdur. Yetişdirdiyi kənd təsərrüfatı məhsullarını
istədiyi ünvana rahat çatdıra bilir.
Aqrar sahədə qazanılan uğurlar da az deyil. Birinci
dövlət proqramı
qəbul edilənədək
pay torpaqları kəndlilərə
verilsə də, onlar bir iş
görə bilmirdilər.
Sovet dövründən
qalmış çay
plantasiyaları, sitrus
meyvə bağları
baxımsızlıq üzündən
bərbad hala düşmüşdü. Həmin
sahələri kol-kos basmışdı, adamlar orada mal-qara otarırdılar. Bu, belə
gedə bilməzdi. Odur ki, regionların
sosial-iqtisadi inkişafı
dövlət proqramları
ilə əlaqədar
kənd təsərrüfatına
dövlət dəstəyi
ildən-ilə artırıldı,
torpaq mülkiyyətçilərinə,
fermerlərə subsidiyalar,
güzəştli qaydada
mineral gübrələr, kreditlər
verildi. Sonra yeni qurumlar yaradıldı
və onların vasitəsilə xarici ölkələrdə istehsal
olunan, əkinçinin
sağ əli sayılan müxtəlif adda, çoxlu sayda texnika alınıb
gətirildi. İnvestorlar
digər regionlar kimi, Lənkəranın da aqrar sektoruna
yatırımlar qoymağa
başladılar. Bunlar
da öz növbəsində ölkəmizdə,
o cümlədən Lənkəranda
iqtisadiyyatın şaxələnməsinə,
idxaldan asılılığı
azaltmağa, yeni iş yerlərinin yaradılmasına dəstək
oldu.
Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə 3 sentyabr 2017-ci il tarixdə Lənkəranda
keçirilən çay,
çəltik və sitrus meyvələri istehsalının inkişafı
məsələlərinə dair respublika müşavirəsi müstəsna
əhəmiyyətə malik
oldu. Həmin vaxt Prezident Araz Yağubovun “Yaşıl çay”, sahələrinin çox hissəsi Lənkəranda
olan “Astaraçay”, çəltik əkib-becərən
və emal edən “Cənub-Aqro”, sitrus meyvələri yetişdirən “Gilan Orenards” MMC-lərə məxsus təsərrüfatlara
baş çəkdi,
“Xəzər Palase” hotelinin açılışını
etdi.
Ölkə rəhbərinin ayrı-ayrı
təsərrüfatlara baş
çəkərək fermer
və mülkiyyətçilərin
işi ilə tanış olması, lazımi göstəriş
və tövsiyələrini
verməsi istehsalçılara
əlavə stimul verdi. Onlar işə
daha ürəklə,
həvəslə girişdilər.
İndi ekoloji cəhətdən təmiz,
keyfiyyətli Lənkəran
çayı “Made in Azerbaijan” brendi altında dünyanın müxtəlif
bazarlarında rəğbətlə
qarşılanır, yüksək
qiymətə satılır,
müxtəlif növ
yerli düyülərin
sorağı uzaqlardan
gəlir.
Prezident
İlham Əliyev Lənkərana dəfələrlə
səfər etmiş,
rayonun sosial-iqtisadi inkişafı ilə bağlı çoxsaylı
sərəncamlar imzalamış,
neçə-neçə obyektin
təməlqoyma və
açılış mərasimlərində
iştirak etmiş və bütün bunlar nəticəsiz qalmamışdır. Rəqəmlərə
nəzər salaq:
2003-cü illə müqayisədə
2021-ci ildə məhsul
buraxılışı 3,4, o cümlədən sənaye
məhsullarının istehsalı
7,2, əsas kapitala yönəldilmiş vəsait
4,9, tikinti-quraşdırma işlərinin
həcmi 5,3 dəfə
artmışdır. 2003-2021-ci illər ərzində 1025
sahibkara 30,7 milyon manat kredit verilmiş,
bu hesaba 52,8 min yeni iş yeri
açılmışdır.
Cari ili uğurla başa vuran çayçılar 604 hektar
sahədən 317,2 ton yaşıl
çay yarpağı
dərmişlər. Eyni
zamanda bu il rayonda 928 hektar bağdan 9,2 min ton sitrus, 830,8 hektardan 2,6 min
ton çəltik tədarük
olunmuşdur. Barama istehsalı da keçən illə müqayisədə xeyli artmışdır.
Statistikanı uzatmaq da mümkündür. Amma elə bunlar da kifayətdir ki, Prezident İlham
Əliyevin müəllifi
olduğu regional inkişaf
proqramlarının bölgələrin
həyatını necə
dəyişdirdiyi aydın
olsun.
Seyran CAVADOV,
Azərbaycan.-2021.- 26 dekabr.- S.7.