Sənayeləşmə
sahəsində dəyərli
tədqiqat əsəri
Elm və Təhsil Nazirliyinin İqtisadiyyat İnstitutu Elmi Şurasının qərarı ilə iqtisad elmləri doktoru, professor Tofiq Hüseynovun "Azərbaycanda sənayeləşdirmə:
reallıqlar və perspektivlər" adlı
monoqrafiyası nəşr
olunmuşdur. Mühüm
və aktual problemə həsr edilən monoqrafiyada 2012-ci
ildə dövlət başçısı tərəfindən
təsdiq edilmiş Azərbaycanın 2020-ci ilə
qədər İnkişaf
Konsepsiyasının, 2016-cı ildə təsdiqlənmiş
Strateji Yol Xəritəsinin və regional dövlət proqramlarının icra səviyyəsi hərtərəfli
araşdırılmışdır.
Əsərdə həmçinin
Azərbaycanda sənayeləşmənin
inkişaf konsepsiyası,
sənaye sektorunun, o cümlədən emal sənayesinin mövcud durumunun təhlili və qiymətləndirilməsi,
sənaye parklarının
və sənaye məhəllələrinin, aqroparkların
və aqrar sektorda kooperativlərin yaradılması, regionların
tarazlı inkişafında
sənayeləşmənin rolu, ölkədə investisiya resurslarının
formalaşması və
istifadəsi, hökumətin
investisiya siyasətinin
xüsusiyyətləri, qeyri-neft
emal sənayesinin xarici ticarət əlaqələri, ölkənin
sənaye sahəsinin və məhsulunun rəqabət qabiliyyətinə
aid məsələlər,
sənayeləşmənin investisiya təminatı, Azərbaycanın sosial-iqtisadi
inkişafının institusional
tənzimləmə problemləri,
sahəvi və ərazi klasterlərinin yaradılması istiqamətləri
dərindən təhlil
olunmuşdur. 500 səhifəlik
əsərdə iqtisadi
strukturun formalaşdırılmasında
beynəlxalq təcrübə,
ölkədə emal sənayesinin xammal bazası, ondan səmərəli istifadənin
istiqamətləri, sənaye
siyasəti, iqtisadi idarəetmə mexanizmlərinin
təkmilləşdirilməsi və digər aktual problemlər araşdırılaraq şərh
edilmiş, müvafiq təklif və tövsiyələr irəli
sürülmüşdür.
Müstəqillik dövründə
Azərbaycanın sənaye
sektorunda, xüsusən
emal sənayesində əldə edilən uğurlar, yerli xammal və resurslardan istifadə, investisiyaların iqtisadi-sosial
səmərəliliyi ətraflı
araşdırılaraq müəyyən
edilmişdir ki, 2022-ci
ildə 1995-ci illə
müqayisədə sənayedə
məhsul istehsalı
4, o cümlədən emal
sənayesində 3,8 dəfə
artmışdır. Vurğulanmışdır
ki, 2022-ci ildə
2003-cü ilə nisbətən
ölkə üzrə
emal sənayesi məhsullarının istehsalı
da 1,5 dəfədən
çox artaraq ümumi sənaye məhsulları istehsalında
21 faiz xüsusi çəkiyə malik olmuşdur.
Statistik informasiyaların
təhlili və qiymətləndirilməsi ilə
zəngin olan monoqrafiyada o da göstərilmişdir ki,
2004-2022-ci illərdə bütün
maliyyə mənbələrindən
ölkə iqtisadiyyatına
306 milyard dollardan çox investisiya qoyulmuşdur. Onların
50,7 faizi daxili investisiyalar olmuşdur. Bütün bu mənbələr hesabına
2003-2022-ci illərdə 335 sənaye obyekti, o cümlədən 279 qeyri-neft
emal sənaye obyekti tikilib istifadəyə verilmişdir.
Qeyri-neft emal sənaye obyektlərinin 91
faizi regionlarda yaradılmışdır. Müəllif
yazır ki, 2003-2022-ci
illərdə hökumət
tərəfindən qeyri-neft
emal sənaye sektorunun inkişafına xüsusi diqqət yetirilmişdir. 1994-cü ildə
"Əsrin müqaviləsi"nin
imzalanması neft-qaz sektoru ilə yanaşı, qeyri-neft sənaye sahələrinin
də davamlı inkişafına sərait yaratmışdır.
Əsərdə emal
və aqro-emal sektorlarının istehsal və xammal bazasının və onlar arasında səmərəli dəyər
zəncirinin formalaşdırılmasına
dair geniş və diqqətəlayiq tövsiyələr də
verilmişdir.
Vətən müharibəsi
şəhidlərinin xatirəsinə
həsr olunan monoqrafiya geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə
tutulmuşdur. Müəllifin
tövsiyələri mərkəzi
idarəetmə orqanları,
elmi-tədqiqat mərkəzləri
tərəfindən iqtisadi
siyasətin, iqtisadi inkişaf proqramlarının
hazırlanmasında, habelə
ali təhsil müəssisələrində istifadə oluna bilər.
Beykəs XIDIROV,
Elm və
Təhsil Nazirliyinin İqtisadiyyat İnstitutunun
baş elmi işçisi, iqtisad elmləri doktoru
Azərbaycan.-2024.-
14 mart, № 57.- S.9.