Əliyev və
Putin Bakını izləyən dünyaya ən böyük
mesajı bu cümlə ilə verdilər – Bizim həmişə
danışmağa sözümüz var
Sentyabrın 27-də
Prezident İlham Əliyevin ölkəmizə səfərə
gələn Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə təkbətək
görüşü olub. Prezidentlər görüşdə
çıxış ediblər. Azərbaycan Prezidenti deyib:
- Hörmətli
Vladimir Vladimiroviç, icazə verin, Sizi Azərbaycanda bir daha
salamlayım, xoş gəlmisiniz.
Biz Sizi görməyimizə həmişə çox şadıq. Sizin bügünkü səfəriniz xüsusi xarakter daşıyır. Biz bu gün ilk dəfə olaraq rekord miqdarda - minə yaxın iştirakçı toplayan Azərbaycan-Rusiya Regionlararası Forumunun işində iştirak edirik. Bu da tədbirə göstərilən böyük marağa dəlalət edir. Biz Sizinlə bu ayın əvvəlində Soçidə görüşmüşdük, bu gün isə Bakıda görüşürük. Bu, bizim münasibətlərimizin səviyyəsinin parlaq göstəricisidir. Biz həm siyasi, həm də iqtisadi, nəqliyyat, energetika, humanitar sahələrdə fəal əməkdaşlıq edirik. Biz bütün istiqamətlərdə böyük tərəqqi görürük. Biz bu barədə indicə Forum iştirakçılarına danışdıq, bununla onlara daha fəal işləmələri və əməkdaşlığımızı inkişaf etdirmələri üçün daha bir impuls verdik. Rusiya bizim üçün münasibətlərimizin ən yüksək səviyyədə olduğu çox mühüm və dəyərli tərəfdaş, dost və qonşudur. Düşünürəm ki, gələcək illərdə biz əməkdaşlığımızı yalnız inkişaf etdirmək, ölkələrimizin biznes qurumları üçün daha yaxşı şərait yaratmaq və bütün istiqamətlərdə qarşılıqlı fəaliyyəti möhkəmləndirmək yolu ilə gedəcəyik. Bir daha “Xoş Gəlmisiniz!” deyir və səfərə görə təşəkkür edirəm.
Rusiya Federasiyasının Prezidenti
Vladimir Putin isə belə deyib:
- Çox sağ
olun, hörmətli İlham Heydər oğlu.
Bakıya
dəvətə və cüdo üzrə dünya
çempionatında olmaq imkanına görə çox sağ olun. Mən bunun necə
layiqli, çox yüksək beynəlxalq səviyyədə təşkil
edildiyini, təşkilatçıların, cənab Vizer
başda olmaqla Cüdo üzrə Beynəlxalq Federasiyanın
məmnunluğunu görürəm. Mənə
indi burada hər şeyin necə peşəkarlıqla təşkil
edildiyini dedilər. Bu, təkcə
cüdonun deyil, bütövlükdə dünya
idmanının inkişafına böyük töhfədir.
Əlbəttə ki, bu gün regionlararası forumda bizim
iştirakımız da bu qısa işgüzar səfərin əhəmiyyətli
tərkib hissəsidir. Doğrudur, biz bu yaxınlarda Soçidə
görüşdük, amma münasibətlərimizin yüksək
səviyyəsini və həcmini nəzərə alaraq, bizim
həmişə danışmağa sözümüz var. Necə
deyərlər, MDB-nin sammit meydanlarında da ünsiyyətimiz
gözlənilir. Amma şübhəsiz, çox əladır
ki, bu şəraitdən istifadə edərək ikitərəfli
münasibətlər haqqında danışmaq imkanı var.
Biz hələ Soçidə qeyd etmişdik ki, münasibətlərimiz
həm iqtisadiyyat, həm də digər sahələrdə
müsbət inkişaf edir. İndi gərək
elə edək ki, Sizin Rusiyaya səfərinizin gedişində
bizim qarşılıqlı fəaliyyətimizə verilən
impuls itməsin və Sizinlə imzaladığımız
çox əhəmiyyətli sənədlər işləsin.
Düşünürəm ki, biz bu gün elə
bu barədə danışacağıq. Sağ olun.
Sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Rusiya
Prezidenti Vladimir Putin söhbətlərini çay süfrəsi
arxasında davam etdiriblər.
Daha sonra
hər iki prezident Heydər Əliyev Mərkəzində 9-cu Azərbaycan – Rusiya
Regionlararası Forumunun açılış mərasimində
iştirak və çıxış edib. Azərbaycan
və Rusiya prezidentləri çıxışlarında ikitərəfli
münasibətlər və ortaq maraq doğuran məsələlərə
toxunublar.
Azərbaycan
Prezidenti çıxışında deyib: “İlk növbədə
Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Vladimiroviç
Putini, eləcə də onu müşayiət edən şəxsləri
Azərbaycanda salamlamaq istərdim, xoş gəlmisiniz. Sizi görməyimizə həmişə çox
şadıq.
Rusiya və Azərbaycan prezidentlərinin bu gün
regionlararası forumda iştirakı həmin forumun fəaliyyətinə
nə qədər böyük əhəmiyyət verdiyimizi
sübut edir.
Bu, IX forumdur. Gələn il
yubiley forumu olacaq. Biz şadıq ki, ilk forum
2010-cu ildə Azərbaycanda keçirilib. Bununla
da çox fəal regionlararası əməkdaşlığa
təkan verilib. Min nəfər tutan bu
salonun tamamilə dolması bu foruma nə qədər
böyük maraq olduğuna dəlalət edir.
Biz Vladimir Vladimiroviçlə müntəzəm görüşürük. Bu
yaxınlarda - sentyabrın əvvəlində mən Rusiya
Federasiyasına rəsmi səfər etdim, biz çox məhsuldar
danışıqlar apardıq. Gündəliyin
bütün məsələləri üzrə çox
mükəmməl fikir mübadiləsi oldu. Bir aydan da az müddətdən sonra Rusiya Prezidentinin Azərbaycanda
olması bizim aramızda mövcud münasibətlərin
parlaq sübutudur. Mənim səfərim çərçivəsində
fəaliyyətin əksər sahələrini əhatə edən
və uzun illər əvvəlcədən bizim münasibətlərimizin
gələcəkdə daha da inkişafını müəyyənləşdirəcək
16 sənəd imzalanmışdır. Həmçinin,
qeyd etməliyəm ki, Rusiya Prezidenti Vladimir Vladimiroviç
Putin son 5 il ərzində 4-cü dəfədir
ki, Azərbaycanda olur. Mən də müntəzəm olaraq
Rusiyaya səfər edirəm, bu da bizim tərəfdaşlığımızın,
ölkələrimiz arasında dost, mehriban qonşuluq münasibətlərinin
parlaq sübutudur.
Ticari-iqtisadi əlaqələrə gəlincə, biz
inkişaf dinamikasını görürük, bu olduqca
güclü təəssürat oyadır, bu artmaqda olan
dinamikadır.
Ötən il də, bu il də əmtəə
dövriyyəsi artıb. Rusiya Azərbaycan
üçün idxal üzrə bir nömrəli tərəfdaşdır
və bizim qeyri-neft sektorunun məhsullarının ixracı
üzrə də bir nömrəli tərəfdaşdır.
Həmçinin, qarşılıqlı investisiyalarla əlaqədar
layihələr həyata keçirilir. Biz burada da
müsbət dinamikanı görürük. Energetika, neft-qaz sahələrində çox
möhkəm əlaqələr mövcuddur. Biz mənim Rusiya Federasiyasına rəsmi səfərim
çərçivəsində “Rossneft” ilə SOCAR şirkətləri
arasında əməkdaşlıq barədə mühüm sənəd
- müqavilə imzaladıq. Eləcə də
20 ildən artıqdır ki, Azərbaycanda “LUKoil” şirkəti
uğurla işləyir, bizim üçün mühüm
investordur. Elektroenergetika sahəsində
bizim enerji sistemləri paralel rejimdə işləyir. Biz mənim sentyabr səfərim çərçivəsində
yüksək gərginlikli elektrik ötürücü xəttin
ikinci növbəsinin tikintisi ilə bağlı məsələləri
müzakirə etdik. Bu xəttin tikintisi
elektrik mübadiləsini daha çox nizama salmağa və bu
sahədə üçüncü ölkələrlə əlaqələri
genişləndirməyə imkan verəcək.
Biz nəqliyyat sahəsində çox fəal əməkdaşlıq
edirik. Bizim birgə reallaşdırdığımız
“Şimal-Cənub” layihəsi artıq öz nəticələrini
verir. Ötən illə müqayisədə biz bu il həmin dəhlizlə
yükdaşımaların nəqlinin 100 dəfədən
çox artdığını görürük. Həm də bu, yalnız başlanğıcdır.
Hesab edirik ki, bu dəhliz Avrasiyanın ən
mühüm nəqliyyat xətlərindən biri olacaq, bununla
da ölkələrimizin daha da yaxınlaşmasına kömək
edəcək və tranzit potensialımızı artıracaq.
Həmçinin, qeyd etmək istərdim ki, təkcə
Azərbaycan milli aviaşirkəti Rusiyanın müxtəlif
şəhərlərinə həftədə 50-dən
çox reys həyata keçirir. Əgər
Rusiyanın aviadaşıyıcılarını da əlavə
etsək, biz vətəndaşlarımızın öz aralarında
necə ünsiyyət saxladıqlarını və əlaqələrimizin
intensivliyini görərik.
Turizm sahəsində də biz Rusiya vətəndaşları
tərəfindən Azərbaycanı ziyarətin çox əhəmiyyətli
dərəcədə artdığını
görürük. Hələ başa çatmamış 9
ay ərzində 700 minədək rusiyalı Azərbaycanı
ziyarət edib. Əminəm ki, bu rəqəm
də gələcəkdə artacaq.
Bank sahəsində çox yaxşı əməkdaşlıq
və perspektivlər mövcuddur. Azərbaycanda VTB kimi
iri Rusiya bankı fəaliyyət göstərir. Yeri gəlmişkən, Azərbaycan bu bankın ən
iri xarici səhmdarıdır. Həmçinin,
“Qazprombank” nisbətən bu yaxınlarda Azərbaycanın 400
milyon dollardan artıq dəyəri olan iri sənaye layihəsini
maliyyələşdirib. Yəni
bütün bunlar bizim əməkdaşlığımızın
mühüm elementləridir.
Maşınqayırma bizim əməkdaşlığımızın
nisbətən yeni sahəsidir. Azərbaycanda artıq
“KamAZ”, “Ural” avtomobilləri buraxılır. Artıq yüzlərlə belə avtomobil konveyerlərdən
düşürülüb. Eləcə də
bizim ölkəmizdə “QAZ” avtomobillərinin istehsalı
haqqında razılıq əldə olunub. Yəni biz bütün istiqamətlərdə
çox səmərəli dinamika görürük və
bütün bunlar bizim münasibətlərimizin ruhunu,
xarakterini səciyyələndirir.
Əlbəttə ki, bizim münasibətlərimizin təməlində
tarixi, mədəni əlaqələrimiz,
xalqlarımızın yaxınlığı durur. Əlbəttə,
biz birlikdə humanitar əlaqələrin inkişafı
üzərində çox fəal işləyirik. Gələn ay Bakıda Rusiya və Azərbaycan
prezidentlərinin himayəsi altında növbəti Humanitar
Forum keçiriləcək. Bu, beynəlxalq
Forum artıq humanitar xarakterli məsələlərin, mədəniyyətlərarası
dialoqun, konfessiyalararası münasibətlərin müzakirəsi
üçün mühüm qlobal meydana çevrilib. Azərbaycanda
tədrisin rus dilində aparıldığı 341 məktəb,
Rusiyanın aparıcı ali təhsil
ocaqları olan Moskva Dövlət Universitetinin və
Seçenov adına Tibb Universitetinin filialları fəaliyyət
göstərir.
Həmçinin, mədəniyyət sahəsində
çox sıx qarşılıqlı fəaliyyət var.
Burada Rusiya-Azərbaycan münasibətləri barədə
çox danışmaq olar, sadəcə, bugünkü forumun
formatına görə hamısını əhatə etmək
mümkün deyil. Amma biz münasibətlərin gələcəkdə
də fəal inkişafına istiqamətlənmişik.
Həmçinin, düşünürəm ki, bizim gələcək
əməkdaşlığımız çərçivəsində
gələn il üçün nəzərdə
tutulan Xalq Təsərrüfatının Nailiyyətləri Sərgisində
Azərbaycan pavilyonunun açılması mühüm
addım olacaq. Bu tarixi bina ötən əsrin
ortalarında Azərbaycan pavilyonu olub, biz onu bərpa edirik.
Düşünürəm ki, biz belə
mühüm beynəlxalq sərgi meydanında iştirak edəcəyik
və öz nailiyyətlərimizi nümayiş etdirəcəyik.
Rusiya regionları ilə də bizim çox sıx
münasibətlərimiz mövcuddur. Rusiya
Federasiyasının 20-yə yaxın subyektinin Azərbaycanla
müvafiq razılaşmaları var. Bizim Rusiya regionlarında,
eləcə də Rusiya regionlarının Azərbaycanda ticarət
nümayəndəlikləri açılır.
Yəni əminəm
ki, regionlararası əməkdaşlıq ölkələrimizi
birləşdirən bütün dost, mehriban qonşuluq
münasibətləri kompleksini üzvi sürətdə
tamamlayacaq.
Mən Prezident Vladimir Vladimiroviç Putinə bu gün
Azərbaycanda olduğuna görə təşəkkürümü
bildirmək istərdim. Bu bizim üçün çox qiymətlidir.
Biz buna dostluğun, ölkəmizə hörmətin
əlaməti kimi baxırıq. Əlbəttə,
sizin qarşınızda çıxış etməyimiz
sizin apardığınız işin əhəmiyyətini nəzərə
çarpdırır. Mən foruma
uğurlar, ölkələrimizin və xalqlarımızın
rifahı naminə gələcək nailiyyətlər
arzulayıram. Sağ olun”.
Sonra
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin çıxış edib: “Azərbaycan
Prezidenti kimi, mən də bu gün belə mötəbər
auditoriyaya bir neçə kəlmə demək
imkanımız olduğu üçün məmnunluğumu
ifadə etmək istəyirəm. Doqquzuncu
regionlararası forum, əslində, onu göstərir ki, biz
bütün bu illər ərzində nəinki hədər
vaxt itirməmişik, biz fəal işləmişik, həm də
bütün istiqamətlərdə. Bu da
öz nəticələrini verir. Mən bəzi
məsələləri təkrar edəcəyəm, bəzilərini
əlavə olaraq xatırladacağam. Amma,
hər halda, bu salonda həm elm, həm yaradıcı
ziyalılar, həm biznes nümayəndələri, həm
siyasətçilər toplaşıblar və bütün
bunlar birlikdə yüksəlişə doğru yaxşı nəticələr
verir.
Qeyd edim ki, regionlararası əlaqələr bizim
dövlətlərarası münasibətlərimizin
mühüm tərkib hissəsidir. Rusiya
Federasiyasının təxminən 70 regionu Azərbaycanın
regionları ilə sıx işləyir. Burada liderlər,
sözsüz ki, Moskva vilayəti, Sankt-Peterburqdur, amma təkcə
onlar yox, həm də Stavropol, Krasnodar diyarları, Həştərxan
vilayəti, Nijeqorod, Çelyabinsk, Volqoqrad, Saratov, Sverdlovsk
vilayətləri.
Bütövlükdə, Rusiya ilə Azərbaycan
arasında münasibətlərdən danışarkən
qeyd etmək istərdim ki, dövlətlərimiz arasında
münasibətlər, sözsüz ki, mehriban qonşuluq və
qarşılıqlı hörmət prinsipləri əsasında
qurulur. Biz həmişə maraqlar balansı axtarırıq
və onu tapırıq. Azərbaycan
Prezidentinin indicə haqqında dediyi bu yaxınlardakı
Soçi danışıqlarının gedişində,
sözsüz ki, bizim dövlətlərarası əlaqələrimizin
gələcək quruculuğu üçün əlavə
normativ baza yaradan bir sıra sənədlər,
razılaşmalar imzaladıq. Qeyd edim ki,
indi Azərbaycan bazarında artıq Rusiyanın
iştirakı ilə təxminən 700 birgə şirkət
fəaliyyət göstərir. Birbaşa
Rusiya sərmayələrinin ümumi həcmi isə bir milyard
yarım dollardan çox təşkil edir. Qarşılıqlı, səmərəli biznes əlaqələrinin
qurulmasına Rusiya-Azərbaycan İşgüzar Şurası
böyük kömək göstərir. Təkcə
ötən il bu şura, ümumilikdə,
yarım milyard dollara yaxın məbləğdə dəyəri
olan 42 birgə layihəni dəstəkləyib. Azərbaycanda
Rusiyanın energetika korporasiyaları uğurla işləyirlər.
Bu barədə artıq deyilib, “Rosneft” şirkəti
Azərbaycanın Dövlət Neft Şirkəti ilə birgə
yaxın vaxtlarda “Qoşadaş” neft-qaz yatağının kəşfiyyatına
və mənimsənilməsinə başlayacaq. “LUKoil” Azərbaycanın enerji layihələrinə
4 milyard dollara yaxın sərmayə qoyub. Bu
barədə də burada deyildi. Bizim neftin nəqli
üzrə gələcək inhisarımız olan “Transneft” Azərbaycan
neftinin Bakı-Novorossiysk neft kəməri ilə
ixracının etibarlı tranzitini təmin edir.
Biz maşınqayırma sahəsində kooperasiyanın
dərinləşdirilməsi üçün yaxşı
imkanlar görürük. Bu barədə də
artıq bu gün danışılıb. “KamAZ”
işləməyə başlayıb. Orada
artıq texniki yığım və avtomobillərə xidmət
həyata keçirilir. “Avtovaz” “Lada”
avtomobillərinin satışı üzrə Azərbaycanın
bütün regionlarında geniş pərakəndə şəbəkə
yaradıb. Respublikada 40-dan çox
şöbə yaradılıb. Öz
növbəsində, Azərbaycandan olan sərmayədarlar
Rusiyada kənd təsərrüfatı obyektlərinin
inşasında iştirak edirlər. Onların
arasında, məsələn, Nijeqorod vilayətində istixana
kompleksidir. Sərmayələrin həcmi
milyard rubldan artıq təşkil edir. Eləcə
də Krasnodar diyarında ərzaq məhsulları
buraxılışı üzrə birgə müəssisəni
misal çəkə bilərəm.
2017-ci ildə Azərbaycanın kənd təsərrüfatı
məhsullarının Rusiyaya satışı demək olar 12
faiz artıb.
Bu, yarım milyard dollarlıq ümumi həcmdir.
Bizim tərəfdaşlarımız bu sahəyə
yüksək maraq göstərirlər. 30-dan
çox Azərbaycan şirkətinin sentyabrın 17-dən
20-dək Moskvada Beynəlxalq Ərzaq Sərgisində
iştirakı buna sübutdur.
Rusiya və Azərbaycan birgə infrastruktur layihələri
həyata keçirirlər. Məsələn,
“Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin
yaradılması davam edir. Bu, Avropa və
Asiya bazarlarını yaxınlaşdırmağa yönələn,
İran, Azərbaycan və Rusiyadan keçən dəhlizdir.
Bu miqyaslı, həqiqətən irimiqyaslı böyük iş, yaxud təşəbbüs çərçivəsində
ölkələrimizin inşaatçıları Samur
çayı üzərində sutkada 37 mindən çox
maşın buraxmaq qabiliyyəti olan yeni körpü tikirlər.
Xəzər dənizinin statusu haqqında Konvensiya da bizim
dövlətlərimiz arasında qarşılıqlı
faydalı kooperasiya üçün yeni imkanlar açıb. Sözsüz
ki, bu, irəliyə doğru gedən qərardır.
Sözsüz, orada hamının işləməsi,
tammiqyaslı implementasiyaya nail olmaq üçün çox
iş görmək lazımdır. Amma artıq
mövcud sənədlərin imzalanması Xəzər
regionunda əməkdaşlıq üçün bizə
yaxşı baza yaradır. Ümid edirik
ki, Rusiya və Azərbaycan şirkətləri Xəzər
regionunda perspektivli layihələrin
reallaşdırılması ilə fəal məşğul
olacaqlar. İlk növbədə, nəqliyyat,
yük daşımaları, neft-qaz hasilatı, ekologiya və
sözsüz ki, Xəzərin bioehtiyatlarının və
biomüxtəlifliyinin qorunması sahəsində.
Turizm sahəsində ikitərəfli əlaqələr
intensiv inkişaf edir. Yeri gəlmişkən, Azərbaycan
sahibkarları sayəsində Yessentukidə sanitar-kurort mərkəzi
inşa edilib. Jeleznovodskda mehmanxana kompleksi
ucaldılır. Həmçinin, Xəzərdə
birgə dəniz kruiz səyahətlərini inkişaf etdirməyi
planlaşdırırıq.
Əlbəttə, Rusiya və Azərbaycan humanitar əməkdaşlığın
genişləndirilməsinə xüsusi əhəmiyyət
verirlər. Azərbaycan Prezidenti bu barədə indicə
danışdı. İndicə səsləndiyi kimi,
Bakıda bizim iki iri ali məktəbin –
Moskva Dövlət Universitetinin və Seçenov adına Tibb
Universitetinin filialları fəaliyyət göstərir. Elmi və tələbə mübadilələri
genişlənir. Rostovun Nəqliyyat Yolları Universiteti,
Həştərxan Universiteti azərbaycanlı tərəfdaşlarla
yüksək peşəkar kadrların hazırlanmasına dair
proqramlar işləyib hazırlayırlar, ilk növbədə,
iqtisadi ixtisaslar üzrə. Biz sözsüz ki,
ölkələrimizin təhsil, mədəniyyət və elm
sahələrində əlaqələrini gələcəkdə
də hər cür stimullaşdırmaq niyyətindəyik.
Xüsusilə qeyd edirəm, biz Prezidentlə
Soçidə də bu haqda danışmışıq.
Biz bunu görürük və biz bunu -Azərbaycanda
rus dilinə marağı yüksək dəyərləndiririk.
Həm də təkcə Azərbaycan vətəndaşlarının
rus dilinə marağını yox, eyni zamanda, dövlət,
şəhər bələdiyyələri tərəfindən
köməyi yüksək dəyərləndiririk. Biz bütün bunların hamısını
görürük. Prezidentin haqqında
dediyi 300-dən çox məktəb, əlbəttə,
bazadır, amma ən əsas baza insanların ürəyində,
beyinlərindədir. Bu, əməkdaşlığa,
əlaqələrin qorunmasına və inkişafına
aşkar cəhd deməkdir.
Hörmətli dostlar və həmkarlar. Mən Rusiya və
Azərbaycan regionlarının fəal iştirak etdiyi, ölkələrimizin
qarşılıqlı fəaliyyətinin yalnız bəzi
istiqamətlərinə toxundum. Əməkdaşlıq
üçün imkanlar həqiqətən çox
genişdir. Həm də regional səviyyədə
bizim qarşılıqlı fəaliyyətimizin konkret istiqamətlərini
ilk növbədə siz - bu salonda toplaşanlar və sizin yerlərdəki
həmkarlarınız müəyyənləşdirir. Mən, sözsüz ki, sizə bu işdə hər
cür uğurlar arzulamaq istəyirəm. Diqqətinizə
görə təşəkkür edirəm”.
Forum işini plenar iclasda müzakirələrlə davam
etdirib.
Bakı xəbər.-
2018.- 28 sentyabr.- S. 8; 9.