“Azərbaycanın
siyasi həyatında yeni
bir dövr başlayacaq”
Sabir Rüstəmxanlı «Siyasi partiyalar haqqında» qanuna təklif olunan əlavə
və dəyişikliklərlə razıdır
«Siyasi partiyalar
haqqında» qanuna təklif olunan
əlavə və dəyişikliklər geniş
müzakirə olunmaqdadır. Xəbər verdiyimiz
kimi qanun layihəsi Milli Məclisin hüquq
siyasəti və dövlət quruculuğu
komitəsinin iclasında müzakirə olunaraq
plenar iclasa tövsiyə
olunub. Qanun layihəsində
əsas dəyişiklik partiyaların dövlət büdcəsindən
maliyyələşdirilməsinin nəzərdə
tutulmasıdır. Qanunvericilik təşəbbüsünün müəllifi elə
bir variant təklif edib ki, burada
həm parlamentə mandat qazanmış partiyalar, həm də parlamentdən kənardakı
partiyaların maraqları nəzərə alınıb. İndi əsas müzakirə mövzusu
vəsaitin hansı faiz nisbəti ilə
bölünməsi ilə bağlıdır. Biz də qanun layihəsi
ilə bağlı bu və ya digər suallarımızı Vətəndaş
Həmrəyliyi Partiyasının sədri, millət vəkili
Sabir Rüstəmxanlıya
ünvanladıq.
- Sabir bəy, «Siyasi partiyalar
haqqında» qanuna təklif olunan dəyişiklikləri necə
qiymətləndirirsiniz?
-
Bizim müzakirəmizə təqdim olunan qanun layihəsi
çox mütərəqqidir. Burada partiyaların
qeydiyyatı, fəaliyyəti, seçkilərdə, digər
siyasi proseslərdə iştirakı ilə bağlı
müddəalar əksini tapıb. Daha doğrusu, bu məsələ
müzakirə olunan zaman bəziləri hakimiyyətin daha sərt
bir qanun hazırlayacağını güman edirdi. Amma biz
görürük ki, müzakirəyə təqdim olunan qanun
layihəsində bütün bunların heç biri yoxdur. Yəni
partiyaların işini mürəkkəbləşdirən,
onlara problem yaradan heç nə yoxdur. Qanunda əsas yenilik
partiyaların dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilməsi
ilə bağlıdır ki, bu da çox yaxşı
haldır. Biz bunu neçə illərdir gözləyirdik.
Partiyaların maliyyələşdirilməsi ilə
bağlı da çox gözəl bir format təklif olunur.
Hiss olunur ki, bu format müəyyən olunarkən dünya təcrübəsi
öyrənilib. Mən xatırlayıram ki, bir müddət
bundan öncə Bakıda ATƏT-in təşkilatçılığı
ilə dünya ölkələrində siyasi partiyaların
dövlət tərəfindən maliyyələşdirilməsi
ilə bağlı təcrübələrin öyrənilməsinə
həsr olunmuş tədbir keçirilmişdi. Orada Avropa
ölkələrində siyasi partiyaların maliyyələşdirilməsi
ilə bağlı variantlar öyrənilmişdi. Orada qeyd
olunmuşdu ki, Avropada partiyalar seçkilərdə
iştirakı, seçkilərdəki nəticələri,
parlamentdəki təmsilçilikləri nəzərə alınmaqla
maliyyələşdirirlər. Parlamentə təqdim olunan
qanun layihəsində də bütün bunlar nəzərə
alınıb. Təbii ki, qanun layihəsi ilə bağlı
hazırda da müxtəlif irad və təkliflər var.
Müxtəlif siyasi partiyalar qanun layihəsi ilə
bağlı öz mövqelərini ifadə etməkdədirlər.
Amma ümumilikdə bu qanunun müzakirəyə təqdim
olunması ölkədəki bütün siyasi partiyalar tərəfindən
müsbət qəbul olunur. Ümid edirəm ki, parlamentdəki
müzakirələr də çox yüksək səviyyədə
keçiriləcək və bu qanun tezliklə qəbul
olunacaq.
- Sizin partiyanın qanun layihəsi
ilə bağlı konkret təklifləri varmı?
- Bəli,
bizim də qanun layihəsi ilə bağlı müəyyən
təkliflərimiz var. Mən onların bir qismini parlament komitəsindəki
müzakirələr zamanı səsləndirdim. Bir qismini isə
yazılı şəkildə təqdim edəcəyəm.
Bizim üçün əsas olan məsələ ayrılan
maliyyənin faiz nisbəti ilə bölgüsündə
müəyyən dəyişikliklərə nail olmaqdır. Məsələ
burasındadır ki, hazırda təklif olunan layihədə
Yeni Azərbaycan Partiyası müəyyən
üstünlüklərə malikdir. Bu üstünlüklər
isə onlara dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitin
böyük bir hissəsinə yiyələnmək imkanı
yaradır. Mənim fikrimcə, hazırda təklif olunan
variantla bölgü olsa, digər partiyalar YAP-a nisbətən
çətin duruma düşəcəklər. Buna görə
də hesab edirəm ki, parlamentdə azlıqda olan partiyaların
da maraqları daha çox nəzərə
alınmalıdır. Ümid edirəm ki, bizim təkliflərimiz
öyrəniləcək və qanun layihəsi bir qədər
də təkmilləşdiriləcək.
- Bu qanun siyasi partiyalara nə verəcək?
- Mən deyərdim ki, bu qanunun
parlamentdə qəbul
olunması ilə Azərbaycanın siyasi həyatında yeni bir dövr başlayacaq.
Dövlət büdcəsindən maliyyələşmə siyasi
partiyaların imkanlarını
genişləndirəcək. Bu isə siyasi
təşkilatların inkişafına,
daha da yaxşı
təkmilləşməsinə təkan verəcək.
Özü də qanunun
bir məqamı da mütərəqqidir ki, layihədə partiyaların təkcə
dövlət büdcəsindən
ayrılan vəsaitlə
deyil, tərəfdarlar
tərəfindən verilən
ianə ilə də maliyyələşdirilməsi
məqsədəuyğun hesab
edilir.
- Yeri gəlmişkən, komitədəki
müzakirələrdə partiyalara
fiziki şəxslər
tərəfindən ianələrin
verilməsi ilə bağlı ciddi müzakirələr getdi.
Bəzi deputatlar partiyalara ianələrin verilməsinin
qadağan olunmasını
təklif etdilər.
Onlar bunu onunla əsaslandırdılar
ki, partiyalar bu cür ianələri
verən şəxslərdən
asılı vəziyyətə
düşə bilər.
Siz bu mövzuda nə düşünürsünüz?
- Qanun partiyalara hüquqi şəxslər
tərəfindən ianələrin
göstərilməsini qadağan
edir. Amma fiziki şəxslərə
partiyalara yardım göstərməyə icazə
verir. Bu çox yaxşı yanaşmadır. Bilirsiniz, biz qanunu
qəbul edərkən
reallıqları da nəzərə almalıyıq.
Realıq budur ki, əgər kimsə siyasi partiyaya yardım göstərmək
niyyətindədirsə, bunu
müxtəlif yollarla
reallaşdıra bilər.
Bizim deyib-deməməyimizdən asılı
olmayaraq, əgər kimlərinsə, siyasi partiyalarda maraqları varsa, onlar həmin
təşkilatların fəaliyyətinə
yardım göstərəcəklər.
Komitədəki müzakirələrdə də belə bir maraqlı təklif səsləndirildi
ki, biz ianələrin
yuxarı həddini müəyyənləşdirə bilərik. Mən bu təklif
dəstəkləyirəm. Yəqin ki, bu məsələ
plenar iclasda da geniş müzakirə
olunacaq və müvafiq qərar qəbul ediləcək.
- Sabir bəy, Avropa Şurasının Venesiya Komissiyası Azərbaycanda xarici vətəndaşlara siyasi
partiya yaratmaq hüququnun verilməsini təklif edirdi. Lakin hökumət bununla razılaşmadı. Bu məsələ ilə bağlı sizin mövqeyiniz necədir?
- Açığı, bununla
bağlı dünya təcrübəsinin necə
olmasını öyrənməyə
ehtiyac var. Bəzi Avropa ölkələrində
xarici ölkə vətəndaşlarına siyasi
partiya yaratmaq hüququ verilir.
Amma ümumilikdə
Azərbaycan reallıqlarını
nəzərə alsaq,
bizdə xarici ölkə vətəndaşlarına
siyasi partiya yaratmaq hüququnun verilməsini müsbət
qarşılaya bilmirəm. Xaricilər niyə
gəlib burada partiya yaratmalıdırlar?
Şəxsən mən xaricilərin
Azərbaycanda müstəqil
partiya yaradıb onu idarə etmələrini qəbul edə bilmirəm. Onlar uzaqbaşı ictimai təşkilatlar yaradıb
bu çərçivədə
fəaliyyət göstərə
bilərlər.
- Əsas məsələlərdən
biri partiyaların maliyyələşdirilməsi üçün
büdcədən nə
qədər vəsaitin
ayrılacağıdır. Sizdə bu
barədə məlumat
varmı?
- Yox, hələlik bu barədə heç bir məlumat yoxdur. Partiya sədrlərinə bu barədə bir şey deyilməyib. Əsas olan qanunu qəbul
etməkdir. Qanunu qəbul
edəndən sonra bu məsələlər həllini tapacaq.
- Ancaq 2012-ci ilin dövlət büdcəsində partiyaların
maliyyələşdirilməsi üçün vəsait
nəzərdə tutulmayıb.
Belə çıxır ki, maliyyələşməyə 2013-cü ildən başlanılacaq?
- Bilirsiniz ki, biz adətən may-iyun aylarında dövlət büdcəsində müəyyən
dürüstləşmələr aparırıq. Yəqin ki, bu il də belə olacaq. Həmin müzakirələr zamanı
dövlət büdcəsindən
siyasi partiyaların maliyyələşdirilməsi üçün
də vəsait ayrıla bilər.
İlham QULİYEV
Kaspi.-2012.-12 aprel.- S.5.