Şövkət Ələkbərova oxuyurdu...

 

Xalq şairi Səməd Vurğunun yaradıcılığı bəstəkarlarımızın diqqətini həmişə cəlb edib, onun əsərləri əsasında opera, balet, simfoniya, simfonik poema, kantata və mahnı janrında dəyərli sənət nümunələri yaradılıb. Dahi Üzeyir Hacıbəyovdan başlamış müasir bəstəkarlarımızadək böyük musiqiçilər dəstəsi bu ecazkar poeziyaya dönə-dönə müraciət ediblər.

 

Bəstəkarlarımızla yanaşı müğənnilərimiz, musiqi ifaçılarımız da bu qüdrətli poeziyadan ilham almış, Vurğun misralarının musiqi dilində ifasına mənəvi borc və şərəf işi kimi baxmış, öz ifalarında əbədiləşdirmişlər. Belə sənətçilərdən biri də unudulmaz müğənnimiz, Xalq artisti Şövkət Ələkbərova olub.

Şövkət xanım hələ ötən savaşın ağır günlərində şairin sözlərinə Üzeyir bəyin yazdığı mahnılarla, xüsusən Şəfqət bacısı mahnısı ilə səngərləri, qazmaları, hospitalları dolaşıb, oğul və qızlarımızı mərdliyə, hünərə, qələbəyə səsləyib:

Gəl, ana yurdumun qızı, gəlini,

İndi hünər vaxtı, qeyrət dəmidir.

Sən əsirgəmə kömək əlini,

Hər sözün, söhbətin can məlhəmidir...

Şəfqət bacısı müğənninin ömrü boyu repertuarından düşməyib, dinləyiciləri valeh edib.

Bəstəkar Səid Rüstəmovun şairin sözlərinə bəstələdiyi Oxu, gözəl mahnısı Şövkət xanımın ən uğurlu mahnılarından olub müğənninin daha da şöhrətlənməsinə, sevilməsinə ciddi təsir göstərib.

Müğənninin ifasında bu ecazkar mahnı qəlbləri riqqətə gətirir, könülləri oxşayır, kövrək duyğuları oyadır, eyni zamanda insanı həyata səsləyirdi. Şövkət xanım bu mahnını oxumağa başlayanda elə bil konsert salonuna ay işığı düşür bu işığın fonunda doğma yurdun meşələri, çəmənləri, laləli düzləri, dağı, aranı, vələs ağacının kökündən süzülən şırıltılı bulaqları canlanırdı.

Şövkət xanım oxuyurdu:

Ay işığı, bulaq başı, göy çəmən,

Bir dünyamız, bir sən özün, bir mən.

Pərdə-pərdə gah ağlayan, gah gülən

Nəfəsinlə oxu, gözəl, qoy səsin

Ürəyimdə kaman kimi titrəsin

 

Şövkət xanım bu mahnını oxuyanda istər-istəməz kövrəlirdin, istəsən , istəməsən qoca təbiətin qanunları ilə razılaşmalı olurdun.

Şövkət xanım oxuyurdu:

Karvan-karvan göydən ulduzlar köçür,

Hər kəs öz bəxtinə bir ülkər seçir.

Qocalırıq,ömür keçir, gün keçir,

Oxu, gözəl! Oxu gözəl, qoy səsin

Ürəyimdə kaman kimi titrəsin...

Bütün bunlarla yanaşı Şövkət xanımın bu ifası insanda yaşamaq, yaratmaq əzmini artırır, həyat nemətlərindən zövq almağa çağırır bu zövqü tamaşaçı, dinləyici elə mahnının özündən alırdı.

Şövkət xanım oxuyurdu:

Can evimə sığışmayan arzular

Bir dünyada neçə dünya arzular.

Məhəbbətin ilki, sonu var

Oxu, gözəl! Oxu gözəl, qoy səsin

Ürəyimdə kaman kimi titrəsin...

 

Bir sözlə, elə bil bu mahnı Şövkət xanımın boyuna biçilmişdi, müğənni bu mahnıda həm öz obrazını yaradır tamaşaçıya-dinləyiciyə təqdim edirdi. Hətta onun yetirmələri Şövkət xanımla bağlı tədbirlərdə bu mahnını Oxu, Şövkət müraciəti ilə ifa edirdilər bu da yerinə düşürdü. Doğrudan da bu nəğmədə həmişə təravətli eyni zamanda böyük müğənni Şövkət xanımın özü görünürdü

1976-cı ildə bəstəkar Emin Sabitoğlu Səməd Vurğunun Dağlar qoşması əsasında özünün eyni adlı mahnısını yaratdı. Şövkət xanımın ifasında bu mahnı da geniş yayıldı, qəlbləri, könülləri oxşadı.

1978-ci ilin mayın 27-də Səməd Vurğunun ev-muzeyində, hər il olduğu kimi, növbəti xatirə günü keçirilirdi. Böyük şairin xatirəsini yad etmək üçün həmin gün muzeyə gələnlərdən biri Şövkət Ələkbərova idi. yaxşı ki, həmin anlar fotoşəkillərdə maqnitofon lentində əbədiləşib.

Şövkət xanım bu görüşdə Səməd Vurğun poeziyasına sonsuz məhəbbətindən, onun sözlərinə yazılmış mahnıları böyük ruh yüksəkliyi xüsusi həvəslə oxumasından söhbət açdı.

Unudulmaz müğənninin maqnitofon lentində əbədiləşmiş söhbətindən:

...Səməd Vurğunun sözlərinə yazılmış mahnıları həmişə böyük həvəslə oxuyuram. Dağlar mənim ən sevimli mahnılarımdandır. Elə bir konsertim olmayıb ki, orada Dağları oxumayım. Bunu tamaşaçılar da tələb edirlər.

Şövkət xanım söhbətini bitirdikdən sonra Emin Sabitoğlunun royalda müşayiəti ilə Dağları oxuyur. Yalnız onun özünə məxsus bir ustalıqla, böyük şairə dərin məhəbbətlə:

Binələri çadır-çadır

Çox gəzmişəm özüm, dağlar!

Qüdrətini sizdən aldı

Mənim sazım, sözüm, dağlar!..

Bir qonağam bu dünyada,

Bir gün ömrüm gedər bada.

Vurğunu da salar yada

Düz ilqarlı bizim dağlar...

Böyük Səməd Vurğunla birlikdə qəlblərdə yaşayanlardan biri Şövkət xanımın özüdür

 

Adilxan Bayramov,

filologiya elmləri doktoru

 

Mədəniyyət.- 2010.- 16 iyul.- S. 6.