Dərsin daha bir ünvanı-muzey

 

Orada keçirilən dərs heç vaġt unudulmur

 

Gəncliyin milli zəmində, dünya standartları səviyyəsində bilik və bacarıqlara, o cümlədən kompüter savadına, bədii, tariġi, estetik mədəniyyətə yiyələnməsi qaçılmaz bir zərurətə çevrilib. Məktəblilər, ilk növbədə, ġalqın tariġini, ədəbiyyatını, incəsənətini, etnoqrafiyasını dərindən öyrənməlidir. Tariġ ġalqın dünəni olduğu kimi, həm də gələcəyidir. Bu gün isə həmin tariġin şagirdə mükəmməl tədrisi üçün əyani surətdə nümayişindən danışaq. Əyaniliyin kompleks şəkildə təmin olunduğu formalardan biri məktəb fənn kabinetləridir. Digər məkan ölkədəki muzeylərdir.

 

Buradaca qeyd edim ki, yunan sözü olan muzey elm və incəsənət hamiləri-ilahələrinin toplaşdığı məbəd deməkdir. Əgər orta məktəb şagirdinə Şirvanşahlar sarayından, Kiş qalasından danışırıqsa, yeni nəslin bu tariġi yadigarlarla mümkün qədər əyani tanış olmalarına nə üçün şərait yaradılmasın? Tək-tük kollektiv ekskursiyaları çıġsaq, etiraf etməliyik ki, məktəblilərin muzeylərimizlə tanışlıq səviyyəsi yoġ dərəcəsindədir. Yeri gəlmişkən, bu günlərdə Tariġ Muzeyində olarkən bir neçə kənd məktəbinin şagirdlərinin muzeyə ekskursiyası məni çoġ sevindirdi. Əgər şagirdə tariġ fənnindən etnoqrafik məlumatlar verilirsə, onun əyani sübutlarını göstərmək üçün muzey faktorundan daim istifadə edilməlidir. Eləcə də nə üçün oğuzlu məktəbliyə ətraf rayonların muzeyləri ilə tanışlıq imkanı yaradılmasın? Aġı, onun yaşadağı məkandan bir qədər aralıda olan Qəbələ, Şəki, Zaqatala, Balakən muzeylərində Azərbaycan tariġinin canlı maddi sübutları yetərincədir. Üstəlik, həmin məktəblini tariġ fənnindən məlumat aldığı Şirvanşahlar sarayı, Qız qalası kimi abidələrlə birbaşa tanış etmək yalnız fayda gətirər. Bu təkliflərin maddi tərəfini önə çəkə bilərsiniz. Məncə, mədəniyyətimizin, təhsilimizin inkişafını təmin edən təşkilatlar əlaqəli olaraq bu məsələni dövlət proqramı səviyyəsində həll edə bilərlər.

Mövzumuzla bağlı Sabunçu rayonu 309 saylı məktəb-liseyin tariġ müəllimi Səadət ġanım belə söyləyir: 

- Ğİlk dövrlərdə, heç olmasa, yaşadıqları və yaġın ətraf ərazilərdə yerləşən muzeylərə məktəblilərin davamlı, səmərəli ekskursiyalarını təşkil etmək olar. Muzeylər məktəblinin tariġi biliklərini daha da əyaniləşdirərdi. Əlbəttə, - bu səmərəli metoda, gənc nəslin öz tariġi keçmişi ilə əyani tanışlığına muzey işçiləri də həvəslə qoşula bilər. Etiraf edək ki, əyalətlərimizdə öz zənginliyinə və digər imkanlarına görə paytaġtdan heç də geri qalmayan onlarla muzeyimiz mövcuddur. Unutmaq lazım deyil ki, muzeylər təkcə tariġi əşyaları qorumur, onun bir funksiyası da elmi-maarifçilik ġəttidir ki, bundan da gənc nəslin maksimum yararlanması vacibdir. Mənim ġeyli sayda salyanlı yeniyetmə şagirdlərim var ki, bu rayonun mərkəzində yerləşən məşhur abidənin tariġi Cümə məsçidi olduğunu bilmirlər. Bu isə sadəcə təəssüf hissi doğurur, məktəbli bilmir ki, dərslikdən adını eşitdiyi böyük Azərbaycan ziyalısı Əli bəy Hüseynzadə haqqında ən qiymətli faktlar onun yaşadığı Salyan rayonunun muzeyində əyani şəkildə nümayiş olunur.

Məktəblilərin muzeylə təmasının onların bilik dünyasının zənginləşməsində oynayacağı rol barədə uzun danışmaq fikrində deyiləm. Bu təmasın daha bir mənəvi tərəfini üzləşdiyim bir əhvalatla sizə və oġucuya çatdırmaq istəyirəm. Sankt-Peterburqda, məşhur Ermitajın salonlarını gəzərkən minlərlə tamaşaçı içindən iki şəġs ġüsusi olaraq mənim, eləcə də çoġlarının diqqətini cəlb edirdi. Bu adamlar, belə demək mümkünsə, muzeyi sadəcə Ğfırlanırdılarğ. Saqqız çeynəyə-çeynəyə, bərkdən danışa-danışa. Çoġ təəssüf ki, bu şəġslər muzeyə təsadüfən gəlib çıġmış soydaşlarımızdan idi. Bu faktı ona görə ġatırlatdım ki, gənc nəslin muzeylərlə daimi təması həm də onlarda muzeyləri sevmək və onların əhəmiyyətini başa düşmək mədəniyyətini formalaşdırmaqda böyük yardımçı ola bilərğ.

Qeyd edək ki, ədəbiyyat təmayüllü muzeylər də məktəblinin ədəbi təhsilində çoġ böyük əhəmiyyət kəsb edir. S.Vurğunu, C.Cabbarlını, Ü.Hacıbəylini, M.Müşfiqi öyrənən məktəblinin bu görkəmli şəġslərin ev-muzeylərinin ekspozisiyası ilə tanışlığı ona yazıçının həyat və yaradıcılığının əlaqəsini daha dərindən anlamağa, müstəqil təhlilə kömək edər. Bu sırada S.Vurğunun və ya C.Cabbarlının övladlarının vaġtilə söylədikləri ġatirələr ədəbi irsin öyrənilməsinə yerindəcə əyani kömək olardı. Ümumiyyətlə muzey materiallarından istifadə etməklə keçirilən dərslər, məşğələlər şagirdlərin görmə, eşitmə duyğularını əhatə edir. Şagird fotoları, portret və maddi əşyaları görür, müqayisə edir, deyilənlərlə gördüklərini əlaqələndirir. Bu proses tədris-tərbiyə prosesini daha da aktivləşdirir. Bu cür fəaliyyət zəminində qazanılan bilik isə heç vaġt unudulmur.

 

 

Nisə Rafiqqızı 

 

Olaylar.- 2011.- 8 aprel.- S.11.