İndi filmləri naşı adamlar çəkir

 

Ədalət Ziyadxanlı: Hamıya yol açmışam, amma öz yolumu bağlayıblar

 

Məni bu müsahibəni hazırlamağa vadar edən mobil telefonuma gələn aramsız zənglər oldu. Bu zənglər Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin bir neçə fakültənin tələbələri tərəfindən idi. Onlar sevimli müəllimləri, hətta özlərinə yaın dost bildikləri rejissor Ədalət Ziyadanlının universitetdən ço haqsız şəkildə uzaqlaşdırılmasına narazılıq edirdilər. Düzü mənə elə gəlirdi ki, burada təəccüblü heç bir şey yodur. Qanun hamı üçün qanundur. Çünki bir ço dövlət müəssisələrində bu islahat artıq neçə vatdır ki, yerinə yetirilir.

 

Məsələ ilə bağlı Ədalət Ziyadxanlı ilə əlaqə yaradıb ona qarşı haqsızlıq hesab etdiyi olaylara aydınlıq gətirməsini istədim. Müsahibimin ürəyi yaman dolu idi. Qeyd edim ki, yaşı 65-i ötməsinə bamayaraq onun Azərbaycan teatrı, televiziyası üçün zəhməti əvəzsiz olub. Neçə-neçə rejissorun, aparıcının, ssenaristin, bir sözlə incəsənət nümayəndələrinin yetişməsində böyük əməyi olub. Teatrda ən qaynar və rəngarəng əsərlər məhz Ədalət müəllimin quruluşunda öz donuna girib.

Beləliklə müsahibim tanınmış rejissor Ədalət Ziyadanlıdır.

-Ədalət müəllim, mənim bildiyimə görə 65 yaş senzi incəsənət adimlərinə şamil edilməməliydi. Lakin bu oa tuş gələnlərdən biri də siz oldunuz

- Hələ də inana bilmirəm ki, mən işdən kənarlaşdırılmışam. Hər gün saysız-hesabsız tələbələrim zəng vurub narahat olduqlarını, məni yenidən universitetdə görmək istədiklərini bildirirlər. Lakin çalışdığım ali təhsil ocağından bir nəfər də olsun mənimlə maraqlanmır ki, aqibətim necə oldu. Mən bunu özümə qarşı haqsızlıq sayıram.

-Hazırda heç bir işlə məşğul olmursunuz?

-Xeyr. Lakin özümdə çalışmaq qabiliyyətini hiss edirəm. Fiziki gücüm hələ də tükənməyib. 66 yaşa keçirəm, amma şükür Allaha min cavana dəyərəm. Universitetdən kənarlaşdırıldım, tələbələrim yarımçıq qaldı. Bir nəfər də maraqlanmadı ki, Ədalət Ziyadanlının sonrakı aqibəti necə olacaq? Mən haqsızlığı sevmirəm. Çalışdığım müddətdə tələbələrlə müəllim arasında mübahisə yarananda, müəllimlər tələbələrin başına oyunlar açanda hər zaman tələbələri müdafiə etmişəm. Ona görə də tələbələrim hər gün mənə zəng vururlar, mənim kimi müəllimə ehtiyac yarandığını söyləyirlər.

- Teatrda yeni tamaşalara quruluş verməyə necə, dəvətlər alırsınız?

- Dünən Üzeyir Hacıbəylinin ev muzeyinin direktoru, görkəmli bəstəkar Sərdar Fərəcov mənə deyir ki, Ədalət, sən teatrı yetim qoymusan. Bu söz məni lap tutdu. Teatrı mən yetim qoymamışam. Burada başqa məsələlər var. Bu gün rəhbərlik elə insanlara tapşırılır ki, onlar özlərinə sərf edən rejissoru teatra dəvət edirlər. Mən onlara ona görə sərf etmirəm ki, olduqca kəskin insanam.

- Bu gün bir ço teatrlarda islahatlara başlanılıb. Bu islahatların teatrlar üçün əhəmiyyəti olacaq?

- Mən islahatları yaşı qiymətləndirmirəm. Ço heyif ki, teatrlar bazara dönüb. 65 yaş məsələsi bu gün hər şeyi ıb. O hansı cavandır ki, gəlib yaşlıların yerini tutacaq? Bizim tamaşaçını ilə cəlb edəcəklər, ba, bu məlum deyil. Ona görə əsəbiləşirəm ki, başqa teatrlardan rejissorlar dəvət etmək istəyirlər, bilim Gürcüstandan s. Hüseyn Ərəblinskinin vatında, Abbas Mirzə Şərifzadənin vatında bəyəm rejissorlar aricdən dəvət olunurdular? Düzdür, Tuqanov gəlmişdi. Amma yenə öz rejissorlarımız çalışırdılar, mühüm işlər görürdülər. Lakin bu gün teatrlarda aləm bir-birinə qarışıb. Bu gün teatrlarımız peşəkar aktyor sarıdan niyə korluq çəkir? Ona görə ki, aktyoru rejissor yetişdirir. Teatrlarımızda peşəkar rejissorlar yodur. Onlar köhnə aktyorların hesabına rejissor olurlar. Lakin yeni nəsil yetişdirmək anlayışı bir başqadır. Filmlərimiz elə.

Naşı adamlar çəkir filmləri. Külli miqdarda pulları yeyənlər elə həmin o filmdən baş çıarmayanlardır. Mən tutaq ki, külli miqdarda pul verib sənə film çəkmək sifariş edirəm. Təbii ki, səni qarabaqara izləyəcəm ki, mənim bir qəpiyimi yeməyəsən. Bu gün İncəsənət Universitetində pulla dissertasiya müdafiə edib gəlib universitetdə çalışanlar var. Onlar gələcəyin əsil tələbəsini necə yetişdirə bilərlər?

- Vatilə Bakı Bələdiyyə Teatrında bir neçə tamaşaya quruluş vermisiniz. Həmin teatrla yenə birliyi qurmaq fikriniz var?

- Həmin teatrın binası olmadığı üçün tez-tez məkanı dəyişilir. Teatrda yenidən tamaşalara quruluş vermək fikrim var idi. Amaliya anım olduqca kübar, ekstravaqant anımdır. O, mənə dedi ki, rejissor ştatında yer yodur. Vatilə Bələdiyyə Teatrında Oğula, Daşa dönmüş ürəklərə quruluş vermişəm. Elektra tamaşasını yenidən bərpa etmişəm

-Artıq islahatlara əsasən bəzi teatrlarda rejissorlar müqavilə əsasında çalışırlar

- Bu ço gözəldir. Lakin hərdən elə olur ki, rəhbərlik özlərinə sərf edən rejissorla bu cür müqavilələr bağlayır. Mən kəskin insanam. Sözü birbaşa deməyi oşlayıram. Yəqin ki, məndən inciməzlər.

-Bildiyimə görə hələ qəlbinizdə quruluş vermək arzusunda olduğunuz bir neçə əsər var

-Qarşıdan Mirzə Fətəli Aundovun yubileyi gəlir. Aundovun heç bir əsərini bu günə kimi ona layiq səhnəyə qoymayıblar. Təklif olunsa, onun əsərinə ya televiziyada, ya da teatrda quruluş verərəm. Demək olar ki, Şekspirdən tutmuş bu günkü dövrün yazıçılarına qədər hamısının əsərlərini fərqli quruluşda səhnəyə gətirmək istəyərdim. Yəqin ki, hansısa teatrların buna ehtiyacı var. Heyf ki, teatrlar da tamaşaçıya lazımdır, onu bilmirlər. Vatilə tamaşalarda peşəkar aktyorlar oynayırdı, ona görə teatrlarda adam əlindən tərpənmək olmurdu. Kassada satılmamış bir bilet qalmırdı. Bu gün isə tamaşanın təşkili inzibatçıların öhdəsinə qalıb. Burada da faiz məsələsi var. Teatr üçün əsər yazan dramaturqlarımız da demək olar ki, yo səviyyəsindədir. Bu gün teatr üçün var-qüvvəsi ilə çalışan müasir dramaturq təkcə Əli Əmirlidir. Professional dramaturq təkcə odur. Onun bütün işi-peşəsi dram əsərləri yazmaqdır. On beş əsərinin kitabını çıarıb.

-Bu gün teatr televiziya üçün kifayət qədər zəhmət çəkən rejissor Ədalət Ziyadanlının heç bir ri adı yodur

- Bəli, mənim ri adım yodur. Təkcə Ədalət Ziyadanlı kimi tanınıram, bu mənə yetər. Vatilə qaçqın teatrlarında tamaşalar qoymuşam. Onların Bakıda yubileylərini keçirmişəm. Xankəndidə Təhminə Zaura quruluş vermişəm. Mənim yetirmələrim dövlət kanallarında, mətbuatda, portallarda çalışırlar. Onların işlə təmin olunmasında böyük əməyim olub. Hamıya yol açmışam, amma öz yollarımı bağlayıblar.

 

 

Nisə Rafiqqızı

 

Olaylar.- 2011.- 28 sentyabr.- S.12.