Vüqar Səfərli: Məqsədimiz
qəzetləri sıxışdırmaq
yox, inkişaf etdirməkdir
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
yanında Kütləvi
İnformasiya Vasitələrinin
İnkişafına Dövlət
Dəstəyi Fondunun
(KİVDF) icraçı direktoru
Vüqar Səfərlinin
Trend-ə müsahibəsi
- Vüqar müəllim, bir müddətdir ki, ictimai-siyasi qəzetlərə maliyyə
yardımının ayrılması
ilə bağlı müsabiqənin şərtlərinin
dəyişdirilməsi müzakirə
olunur. Bununla bağlı yekun
olaraq hansı qərar qəbul olundu?
- Bildiyiniz kimi, biz bu il yanvarın 31-də qəzetlərin
II rüb ərzində
maliyyələşdirilməsi üçün elan vermişdik. Həmin elanın bəzi
şərtləri narazılıqlar
yaratmışdı. Elanın şərtlərində
qəzetin gündəlik
tirajının 5000 və
yayımının 2000 nüsxə
olması tələb
olunurdu. Bu, əvvəlki illərə
nisbətən bir qədər fərqli idi. Yəni əvvəlki illərdə
qəzetin tirajı ilə bağlı tələb 2500, yayımı
ilə bağlı tələb isə 1000 nüsxə qoyulmuşdu.
Birdən-birə bu tələb
iki dəfə artırıldı və bu da qəzetlər üçün bir qədər çətinlik
yaratdı. O vaxt
mətbuatda bu barədə bir az ajiotaj
yarandı. Bir çoxları iddia
edirdi ki, guya qəsdən belə şərtlər qoyulur ki, qəzetlər
bağlansın. Ancaq bizim
fikrimiz qəzetləri
inkişaf etdirməkdir.
10 il ərzində
bu qəzetlərə
vəsait ayrılıb,
bu müddət ərzində şərtlər
üç dəfə
dəyişib və bu da növbəti dəyişiklik idi. Qəzetlərin hesabatlarını qəbul edərkən gördük ki, qəzetlər həmin şərtləri yerinə
yetirə bilmirlər.
Bundan sonra Fondun Müşahidə
Şurası yığışdı
və müzakirə olundu ki, biz o şərtlərə əlavə
güzəştlər edək.
Yəni həmin şərtləri – 5000 tiraj,
2000 yayım tələbini
yerinə yetirə bilməyən qəzetlər
üçün II kateqoriya
nəzərdə tutduq
ki, həftəlik buraxılışa keçsinlər
və həftəlik nəşrlərin 5000 tirajının
çap və kağız məsrəflərini
Fond ödəsin.
Bununla belə,
müsabiqə başa
çatandan sonra araşdırıb gördük
ki, bu şərtləri
də qəzetlər yerinə yetirə bilmirlər və qəzetlərin bir çoxu kənarda qalır. Ona görə də
bunları nəzərə
alaraq martın 30-da qəzet
baş redaktorları ilə böyük bir toplantı keçirildi və bu məsələlər orada müzakirə edildi. Görüşdə vəziyyətdən çıxış yolları
axtarıldı və
bir çox təkliflər verildi.
Fondun da öz təklifləri var idi. Biz belə təklif
irəli sürmüşdük
ki, 3 kateqoriya müəyyənləşsin. I kateqoriyada gündəlik
3000 nüsxədən çox
tirajı olan və 2000 nüsxədən
yuxarı yayımı
olan qəzetlər maliyyələşdirilsin və
bu qəzetlər üçün hər ay
20 000 manat vəsait ayrılsın. Bu kateqoriyaya düşə bilməyən qəzetlər
isə II kateqoriyaya
aid edilsin və həmin qəzetlər öz istəklərindən
asılı olaraq həm gündəlik, həm də günaşırı çap
olunsun. Bu qəzetlərə isə
hər ay 10 000 manat vəsaitin ayrılması
nəzərdə tutulsun.
III kateqoriyaya daxil olan, yəni
həftəlik qəzetlər
üçün isə
5000 manat yardım ayrılması nəzərdə
tutulurdu.
Onu da qeyd edim ki, günaşırı
və həftəlik qəzetlər üçün
tiraj 2500 nüsxə,
yəni əvvəl olduğu kimi saxlanıldı, yayım isə 1500-ə qaldırıldı. Bu məsələ ümumi iclasdan sonra Müşahidə Şurasında
bir daha müzakirə olundu və tədqirəlayiq hesab edildi.
Burada Fondun məqsədi qəzetləri
sıxışdırmaq yox,
inkişaf etdirməkdir. Fondun Müşahidə
Şurasının son qərarı
onu göstərdi ki, bəli, bu gün qəzetlərin
inkişafı üçün
dövlət nə lazımdırsa edir.
Müsabiqə şərtlərinin yenidən dəyişdirilməsi,
günün tələbinə
uyğunlaşdırılması və yardımların artırılması göstərdi
ki, dövlət həmişə medianın
yanındadır.
- Vüqar müəllim, belə aydın olur ki, müsabiqənin
şərtləri dəyişdirilsə
də, maliyyə yardımının məbləği
artırılır. Ancaq
bu məsələ cəmiyyətdə yanlış
anlaşılmışdı...
- Bəli, elədir. Əvvəlki illərdə “kateqoriya”
demirdik. Onda da gündəlik,
günaşırı və
həftəlik qəzetlər
var idi. Onu da deyim ki,
həftəlik qəzetlərə
əvvəl 1500 manat vəsait ayrılırdısa,
indi 5000 manat, yəni üç dəfədən çox
vəsait ayrılır.
Günaşırı qəzetlərə ayda 6000 manata qədər vəsait ayrılırdısa, indi
10 000 manat vəsait ayrılır. Tirajları və
yayımları çox
olan gündəlik qəzetlər üçün
isə ayda 10 000 min manat vəsait ayrılırdı ki, bu məbləğ də iki dəfə
artırıldı, yəni
20 000 manata qaldırıldı.
- Necə düşünürsünüz,
qəzetlər bu tələblərə əməl
edə biləcəklərmi?
Əgər edə bilməsələr,
necə olacaq?
- Bir məsələni deyim ki, ayda
10 000 manat vəsait ayrılan qəzetlərin
hazırda 1500 nüsxə
yayımı yoxdur. Hamısında 2500 tiraj var,
ancaq 1500 nüsxə yayım yoxdur. Biz onlara üç
ay vaxt verdik ki, üç ay müddətində yayımı
1500 nüsxəyə çatdırsınlar.
Üç ay müddətində həmin şərtləri
yerinə yetirə bilməyən qəzetlərə
maliyyə yardımı
dayandırılacaq. Əgər şərtlərə
əməl edə bilməsələr, yəqin
ki, onlar da həftəlik qəzetlər
sırasına keçiriləcək.
I kateqoriyaya uyğun
olaraq öz tiraj və yayımlarını
artıracaq qəzetlər
isə həmin kateqoriya üzrə maliyyələşdiriləcək.
- Vüqar müəllim, qəzet rəhbərləri
qəzet köşklərinin
az olmasından
şikayət edirlər
və yayımın artırılması üçün
əlavə köşklərin
qoyulmasını təklif
edirlər. Bu barədə nə deyə bilərsiniz?
- Əlavə köşklərin
qoyulmasına ehtiyac yoxdur. Bu gün şəhərimizin mərkəzi
yerlərində, insanların
ən sıx olduğu
ərazilərdə, metro stansiyalarının
çıxışlarında müasir köşklər
qoyulub və qəzetlər həmin köşklərdə satılır.
Sadəcə köşklərdə yayıma diqqəti artırmaq lazımdır.
Bunun üçün Mətbuat
Şurasında komissiya
yaradılıb. Yəqin ki,
bu məsələlər
də müzakirə olunacaq və həllini tapacaq.
- Şübhəsiz ki,
qəzetlərin yayımının
azalmasına onlayn medianın da öz təsiri var. Bununla bağlı da fikirlərinizi
bilmək istərdik.
- Əlbəttə, onlayn
media yaranandan sonra qəzetlərin tirajı,
satışı sürətlə
aşağı düşdü. Çünki qəzet nə qədər operativ olmağa çalışsa
da, məlumatı bir gündən tez verə bilmir. Bu günün məlumatları
oxucuya növbəti gün çatdırılır.
Ancaq onlayn media məlumatı oxuculara dərhal çatdırır. Təkcə Azərbaycanda
deyil, bütün dünyada bu təsir var. Lakin klassik mətbuat da, yəni çap mediası da öz işini davam etdirməlidir. Çünki çap mediasının öz yeri var. Çap mediası bir salnamədir, onun böyük arxivi qalır və lazım olanda o arxivə müraciət etmək olur. Ancaq onlayn media belə
deyil, elektron media silinərsə, arxivi də silinir.
Hesab edirəm
ki, qəzetlər təkcə xəbər arxasınca qaçmamalı,
təhlillər, maraqlı
yazılar verməli, bununla oxucuları cəlb etməlidirlər. Hər bir
qəzetin öz oxucusu olmalıdır.
Əlbəttə, əvvəlki qədər
tiraj, oxucu olmayacaq, ancaq hər halda olacaq.
- Vüqar müəllim, bir məsələ də var ki,
gənc nəsil qəzetlərə o qədər
də maraq göstərmir. Qəzetləri əsasən internetdən
istifadə edə bilməyən yaşlı
nəsil oxuyur və nəsil dəyişdikcə qəzetlərə
maraq da azalır.
- Bəli, doğrudur, bu amil də
var. Hətta yaşlı
nəslin bir qismi də var
ki, latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə oxuya, yaza bilmir
və öyrənməkdə
də maraqlı deyil. Soruşanda isə deyirlər
ki, yaşlı adamdırlar, bundan sonra əlifbanı öyrənib nə edəcəklər. Təbii ki,
belə düşünən
yaşlı nəslin
nümayəndələri də
qəzet almırlar.
- Jurnalistlər üçün
növbəti binanın
inşasına da toxunmaq
istərdik. Hazırda vəziyyət nə
yerdədir?
- Jurnalistlər üçün
tikilən binanın artıq sonuncu mərtəbəsində tamamlanma
işləri aparılır.
Mənzillərin 2020-ci ilin yayında
jurnalistlərin istifadəsinə
verilməsi planlaşdırılır.
- Bəs mənzillərin verilməsi ilə bağlı meyarlar dəyişdirilə bilər?
- Meyarlar haqqında indidən heç nə demək olmaz. Həmin meyarlar yəqin
ki, mənzillərin verilməsinə 4-5 ay qalmış
müzakirə olunacaq
və açıqlanacaq.
Lakin hansısa yeni meyarların əlavə olunacağını düşünmürəm.
Üç
nöqtə.- 2019.- 9 aprel.- S.5.