“Kənddə hamı məni “Xalq artisti”
kimi tanıyırdı”
Azad Şükürov: “Çəkəcəyim
əziyyətləri gözümün qabağına gətirib
bu sənətə gəlmişdim”
Uzun müddət teatrlarda çalışıb,
hazırda isə heç bir teatrda işləmir. Deyir ki,
münasib bir rol təklif edən olsa imtina etməz.
Çünki o, bu sənətə sevərək gəlib. Bu
günə kimi kifayət qədər sanballı rolları
olub. Filmlərə çəkilir, bədii qiraətlə məşğuldur.
Bu il fevral ayının 11-də 60 yaşım tamam oldu. Bununla bağlı “Mənim sənət
yollarım” adlı kitabı da işıq üzü
gördü. 2002-ci ildə ulu öndər Heydər Əliyev
müsahibimizə “Əməkdar artist” fəxri adını
verib. Hazırda Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət
və İncəsənət Universitetində kafedra müdiri,
dossentdir. Deyir ki, tələbələrini çox sevir,
onlarla çox rahat münasibət qurur. Yeri gələndə
qüsurlarını deyir, bacardığı qədər
onlara qayğı göstərməyə
çalışır, işə düzəlmələrinə
köməklik göstərir.
“Üç nöqtə” qəzetinin
qonağı Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və
İncəsənət Universitetində kafedra müdiri,
dossent, Əməkdar artist Azad Şükürovdur.
“İlanı öldürüb, dərisini
bütöv çıxarıb kəmərimizə
taxardıq”
1959-cu il fevral ayının 11-də Ağdam
rayonunun bağlı-bağatlı Muğanlı kəndində
dünyaya gəlib. Ailələri çox böyük olub.
Deyir ki: “10 uşaq olmuşuq - 5 bacı, 5 qardaş. Evin ən
kiçik uşağı mən idim. Dərslərimi orta məktəbdə
çox yaxşı oxumuşam. Yaxşı
oxumaya bilməzdim,
çünki atam da, anam da müəllim idi. Kifayət
qədər enerjili uşaq olmuşam. Düzdür,
nadinc uşaq olmasam da, o qədər sakit də
olmamışam.
Bütün
kənd uşaqları kimi futbol oynamışam, at
çapmışam, ot biçmişəm,
çaydan balıq da tutmuşam. Dərslərimdən
vaxt edəndə valideynlərimə də kömək edirdim.
Səhər tezdən yuxudan dururduq, mal
otarmağa gedirdik, sonra gəlib dərsə
hazırlaşırdıq. Hətta
ilanı öldürüb dərisini bütöv
çıxarırdıq. Sonra bu dərini qurudub kəmərimizə
taxıb bununla fəxr edərdik ki, qızıl ilan dərisini
kəmərimə keçirmişəm. Ən
yaxşı günlərimiz yay aylarında olurdu.
Çünki bu vaxtı uzaqda olan
bacı-qardaşlarım hamısı kəndə gəlirdi. Evdə adam
əlindən tərpənmək olmurdu. Gecə
yarısına qədər oturub söhbət edirdik, çox
maraqlı olurdu. Atam kəndi, kənd təsərrüfatını
çox sevirdi. Yaxşı ağaclar əkirdi,
bağ-bostan becərirdi”.
“Universitetə
gələndə bəziləri kimi hind kinolarına baxıb
bəyaz arzularla gəlməmişdim”
A.Şükürov
deyir ki, kəndləri bir qədər şəhər həyatına
yaxın olub: “Vaxtlı-vaxtında Ağdam Teatrının
tamaşalarına gedirdik. O vaxtı Ağdam Teatrında
baş rejissor Heydər Şəmsizadə idi, sonra Rafiq
Atakişiyev oldu. Uzun müddət Məmməd
Əmirov oranın direktoru olub.
Çox maraqlı tamaşaları var idi, kəndə
qastrola gəlirdilər. Bundan başqa televiziyada da tamaşaları
izləyirdik. Yəni Bakı teatrlarında
oynanılan tamaşalar haqqında yetərincə məlumatımız
var idi. Mən universitetə gələndə
bəziləri kimi hind kinolarına baxıb bəyaz arzularla gəlməmişəm.
Düzdür, onların sevgisi ürəyimdə
olub. Amma mən aktyorluğa gələndə
çəkəcəyim əziyyətləri
gözümün qabağına alıb gəlmişdim”.
“Dişim
şişdiyinə görə, birinci il
universitetə daxil ola bilmədim”
Kənddə dram dərnəyinə, Ağdam Teatrına
gedən müsahibimizi necə deyərlər, kənd
camaatı “xalq artisti” bilirmiş. Buna görə də birinci dəfə
universitetə sənədlərini verəndə elə bilib
ki, onu asanlıqla qəbul edəcəklər: “Rayonda dram dərnəyinə
gedirdim, orda özümü çox yaxşı göstərirdim.
Elə bilirdim ki, hər şey yüksək səviyyədədir.
Kənddən şəhərə gəldim,
imtahana bir-iki gün qalmış tərslikdən dişim
şişdi.
Görünür, şəhər həyatı mənə
ilk gündən özünü göstərdi. İmtahana gəldim,
o vaxtı heç kimi tanımırdım. Gördüm
iki nəfər kişi oturub, biri
kökdür, digəri ondan bir az arıq idi, yanlarında da
başqa müəllimlər vardı. Kök adam
mənə dedi ki, “Qadam, deyəsən ordunda qoz var”. Mən isə heç nə deyə bilmədim, kənddən
təzə gəlmişdim, utancaq idim. Dedi ki, “Onda get, qozu çıxardanda gələrsən”.
Sonra
bildim ki, bu sözləri deyən həmin kök kişi rəhmətlik Adil İsgəndərov,
yanındakı isə Rza Təhmasib imiş. Rza
Təhmasiblə birlikdə Adil İsgəndərovun kursunu
yığırdılar. Həmin kurs
yığıldı, ora Şuşa
Teatrının direktoru Yadigar Muradov, Firəngiz Mütəllibova,
Zemfira Nərimanova, Bəsti Cəfərov, İlham Əsgərov
daxil oldu. Amma mən onlarla birlikdə kursa girə
bilmədim. Dişim şişdiyinə görə,
birinci il universitetə daxil ola bilmədim. Əslində etiraf edim ki, tam hazır da deyildim.
Bundan sonra kəndə qayıtmağa
utandım, kənddə hamı məni “xalq artisti” kimi
tanıyırdı (gülür)”.
“Qadam, deyəsən
ordundan qozu çıxartmısan”
Müsahibimiz bütün bu proseslərə baxmayaraq
ruhdan düşməyib. Tikintidə işə girib, Xalq
Teatrına getməyə başlayıb. Deyir ki,
ekskavator-maşinistin köməkçisi işləyirmiş, yaxşı da
maaş alırmış: “Artıq Milli Teatra gedib gəlirdim, aktyorların demək olar
ki,hamısını tanıyırdım, televiziyaya da ayaq
açmışdım. Artıq Adil İsgəndərovun,
Rza Təhmasibin kim olduğunu bilirdim. 1977-ci ilin yayında ikinci dəfə imtahana gəldim.
Bu dəfə yenə də Adil İsgəndərovla Rza
Təhmasib idi.
Amma bu dəfə Rza Təhmasibə kurs
yığırdılar. İçəri
girdim. Mənim də boy-buxunum yaxşı
idi, Adil müəllim belə şeylərə fikir verirdi.
Baxdı mənə dedi ki, “Qadam, deyəsən ordundan qozu
çıxartmısan”. Adil müəllimin məni
tanımağı ləzzət elədi, mənə qol-qanad verdi. Qabiliyyət imtahanında da hər şey
məqbuldur, nə edirsən et, təki
qiymət al. Mən də fikirləşdim ki, bu kişiyə
bir az şirinlik edim. Dedim, Adil müəllim, əgər siz bu
dəfə də mənə “2” verib imtahandan kəssəniz,
bu mənə bir o qədər də təsir etməz, əsas
odur ki, mən sizin yadınızda qalmışam.
Belə deyəndə,
məşhur 37-ci otağın səhnəsini göstərib
dedi ki, “Qadam, gopa basma, çıx səhnəyə”. Yəni demək istədi ki, belə söhbətlər
mənə keçmir, qabiliyyətini göstər. Mən də keçən ilki kimi kənddən gələn
utancaq Azad deyildim, çox yaxşı
hazırlaşmışdım. Bütün qabiliyyətimi
göstərdim, şeir dedim, təmsil söylədim,
mahnı oxudum, rəqs elədim. Bir sözlə
səhnədə oyun çıxarıram. O vaxtı ən
yüksək olan qiyməti verdilər, bir “4” və iki “5” qiyməti.
Bu o demək idi ki, sən universitetə girəcəksən,
o biri imtahanlardan da kömək edəcəklər. Nəhayət mən universitetə daxil oldum”.
“Mama, sən
kənara dur, qoy atam bizə dadlı yemək bişirsin”
Tələbəlik illərindən, Rza müəllimdən
çox böyük maraqla bəhs edən əməkdar artist
deyir ki, Rza müəllim böyük şəxsiyyət,
böyük pedaqoq idi. Rza müəllimi geniş oxucu, tamaşaçı kütləsi “Mehman”
filmindəki Qaloş obrazı ilə yadda saxlayıb: “Biz
onunla təxminən üçüncü kursun ortalarına qədər
birlikdə işlədik, sonra rəhmətə getdi. Bundan
çox stress keçirdik, çox pis olduq. Çünki
o bizimlə ata-oğul kimi rəftar edirdi, dərdimizə
qalırdı.
Sonra kursu Əliabbas müəllim axıra
çatdırdı. Tələbəlik illərində
yataqxanada qalırdım. Öz işlərimi
görməyi bacarırdım. Paltarlarımı yuyurdum,
ev işlərini görürdüm,
çox dadlı yeməklər bişirirdim. Bir
qadın irəli dursun, mənim kimi piti bişirsin
görüm, inanmıram. Hətta
uşaqlarım balaca vaxtlarında bazar günü evdə
olanda zarafatla həyat yoldaşıma deyirdilər ki, mama sən
kənara dur, qoy atam bizə dadlı yemək bişirsin.
Bütün tələbəlik boyu işləmişəm. Çünki
imkansızlıq idi, tələbə təqaüdü ilə
dolanmaq olmurdu. Amma heç vaxt dərsə
hazırlıqsız getməmişəm. Zəif
hazırlaşsam belə hər zaman dərslərimə
hazır getmişəm. Universiteti fərqlənmə
diplomu ilə bitirmişəm. Hazırda həmin
universitetdə müəllim işləyirəm”.
“Saxlayanda
gördüm ki, maşın komandirindir”
A.Şükürov universiteti bitirəndən sonra təyinatı
Lənkəran Dövlət Teatrına yazılıb. Lakin burda bir gün belə
işləyə macal tapmamış əsgərliyə
aparıblar: “Əsgərlik illərim Odessada keçib. Orda olanlar bilirlər, Odessanın “Privoz” deyilən mərkəzi
var, hərbi hissəmiz orda idi. Bütün
mədəni tədbirlərə kömək edirdim, rejissorluq
edirdim, tədbirlər hazırlayırdım. Mənə Odessanın Teatrlarına gedib baxmağa
icazə verirdilər. Odessanın Opera
Teatrı çox məşhur idi.
Deyilənə görə, hətta Hitler o vaxtı
Odessaya hücum edəndə tapşırıq verib ki, o
teatrı dağıtmayın. O dərəcədə gözəl
bir teatrdır. Teatr tamaşaçılardan
qat-qat artıq turistlərdən pul qazanır. Çünki Odessaya gələn bütün turistlər
bilet alıb həmin teatra gəzintiyə gedirlər. Hərbi hissəmizin müxtəlif kilometrlərlə
məsafədə yerləşən bölmələri var
idi. Tez-tez ora gedib aylarla qalırdıq.
Bir dəfə məni orda rabitə işinə
baxmağa göndərmişdilər.
Eyni
zamanda gündə bir dəfə gedib yaxındakı qəsəbədən
poçtu gətirirdim. İstər-istəməz
qəsəbə camaatı ilə münasibətim
yaranırdı. Qəşəng
qızlarla demirəm ha (Gülür). Özümə
çox yaxşı bir əsgərlik forması düzəltmişdim,
xlora salıb çıxartmışdım, rəngi
ağappaq olmuşdu. Çox maraqlı bir
paltar alınmışdı. Axşamlar bu
paltarı geyinib meşənin içi ilə həmin qəsəbəyə
rəqs etməyə gedirdim.
Bir dəfə rəqs çox gec qurtardı. Gecə saat
2-də meşənin içindəki yolun kənarı ilə
hərbi hissəyə gəlirəm. Gördüm
ki, uzaqdan hərbi hissəyə tərəf maşın gəlir.
Düşündüm ki, əşi gecə
vaxtı yəqin kimsə kəndin adamlarından olar, minim hissəmizə
tez gedim çatım. Amma adətən belə
məqamlarda maşın gələndə meşənin
içinə girirdik ki, görünməyək. Maşına əl elədim, saxladı. Qaranlıq olduğu üçün əvvəl
görmədim, saxlayanda gördüm ki, komandirin
maşınıdır. Pəncərədən
başını çıxartdı ki, serjant, gəl otur.
Özü arxada əyləşmişdi, mənə
qabaqda yer göstərdi. Mən də ədəb-ərkanla
oturdum, olan-olub, keçən-keçib.
Hərbi hissəyə çatdıq, heç
nə demədi. Mən də heç nə olmamış kimi
sakitcə yerimə girib yatdım. Səhər tezdən yuxudan
durduq, hamı sıraya düzülüb. Komandir dedi ki, get
formanı gətir. Formanı gətirəndən sonra dedi ki,
vanna ilə salyarka gətir, bu paltarı yandır. O paltarımı
yana-yana yandırdım. Dedi ki, “Yoldaşlar, mən
Naxçıvanda hərbi xidmətdə olmuşam. Ona görə
də az-çox azərbaycanlıların xasiyyətinə bələdəm.
Bilirəm ki, onlar cin görəndə lənət duası
oxuyurlar. Mən də bu gecə cinə rast gəlmişəm”.
Paltarım ağ olduğu üçün mənə cin deyirdi. Təbii ki
üç günlük cəza aldım”.
“İkimizində valideynləri həyatda
olmadıqları üçün toyumuzu özümüz
etdik”
Müsahibimiz əsgərlikdən
qayıtdıqdan sonra Lənkəran Teatrına gəlib və
neçə illər burda fəaliyyət göstərib:
“Burda insanlarla çox mehriban, səmimi münasibət
yarandı. İndinin özündə də Lənkəranda
elə qapılar var ki, ürəklə aça bilirəm.
Orda çox yaxşı yaradıcı mühit var idi,
böyük-kiçik münasibətləri vardı.
Ümumiyyətlə, o zonanın adət-ənənələri
məndə çox dərin iz buraxdı. Dinə xüsusi
münasibətləri vardı.
1984-cü ilə qədər burda
çalışdım. Sonra mənə Bakıda universitetdən
müəllimlik təklifi gəldi. Bura gəldim. Bakıya gələndən
sonra artıq bilirdim ki, ailə qurmaq lazımdır.
Çünki 28 yaşım var idi. Amma aktyor məvacibi ilə
ailə qurmaq çətin idi. Mən zəhməti sevən
adam idim, müəyyən məclislərə gedirdim,
qazanırdım. Bir dəfə Buzovna qəsəbəsində
olan qrup yoldaşımgilə getmişdim, həyat
yoldaşımla orda tanış olduq. O, tələbə
yoldaşımlaorta məktəbdə sinif yoldaşı
olmuşdu. Sonra gördük ki, biz ailə qura bilərik. Ailə
həyatı qurduğum qadının anası da Lənkəranda
çox məşhur olan Mirsalayevlər nəslindən idi.
İkimizin də valideynləri həyatda
olmadıqları üçün hər işimizi
özümüz etdik. Kənddə toy etdik, bu gün iki
övladımız var, bir qız, bir oğlan. Qızım ailəlidir, iki
uşağı var, hazırda ADA Universitetində işləyir.
Oğlum isə İT sahəsindədir, hazırda Polşada
Amerika şirkəti olanda “Cisco”da işləyir.
İndiyoldaşımla ikimiz tək yaşayırıq. Həyatdır
də… Arada gedib nəvələrimizlə oynayırıq”.
Könül Oruc
Üç nöqtə.-
2019.- 2 iyul.- S.12