Musiqimizə möhrünüu vuran mahnı

Arif Qazıyev: Cücələrimi ifa edəndə mənim 8 yaşım vardı

 

Mahnılar Onların da taleyi insanlarınkı kimidir. Onların da öz qisməti, öz taleyi, öz bioqrafiyası var. Bəzən bir mahnını yada salanda dərhal sənə doğma olan insanların surəti ilə qarşılaşırsan. Bir mahnı ömrü ömürlərə qatılır. Bir mahnı ömrü neçə-neçə insanın, bəzən isə bir millətin mədəniyyətinin tarixinə çevrilir. Mahnını yaradan dünyadan köçür onun yaratdığı mahnı həmin şairin, bəstəkarın ömrünə ömür qatır, onu yaşadır, unudulmağa qoymur. Belə unudulmaz mahnılardan biri Cücələrim mahnısıdır. O Cücələrim ki, qanadında öz yaradıcıları olan əməkdar incəsənət xadimi, tanınmış şair Tofiq Mütəllibovla Qənbər Hüseynlini bütün dünyanı dolaşdırıb. O Cücələrim ki, Azərbaycanın vizit kartına çevrilib.

O Cücələrim ki, bir vaxtlar cip, cip, cücələrim yazan şair Tofiq Mütəllibovun qələmindən çıxaraq millətin varlığına hopub. Çox az adama tale yazdığı mahnısı ilə təkcə doğma vətənində deyil, vətən hüdudlarından kənarda da əbədiyaşarlıq qazanmaq nəsib olmuşdur. Məhz Cücələrimlə Tofiq Mütəllibov doğma xalqımızın mədəniyyət tarixində əvəzsiz xidməti ilə solmayan cığırlar açmışdır. Mahnıya dönərək dillər əzbəri olan Cücələrim sərhədləri aşdı. Sonra Gənc Tamaşaçılar Teatrında Cücələrim adlı tamaşa oynanıldı. Hər tamaşası anşlaqla keçən bu əsər əfsuslar olsun ki, müəllifi dünyadan köçəndən sonra bir daha balacaların ixtiyarına verilmədi.

Cücələrim Özbəkistana qanad açdı və orada Əməkdar İncəsənət Xadimi şair Tofiq Mütəllibovun çuçaxo, yəni Cücələrim adlı kitabı 1967-ci ildə özbək dilində işıq üzü gördü.

Adətən musiqini təbiətin nitqi adlandırırlar. Bu, həqiqətən də belədir. Məgər Cücələrim uşaqların qəlbinin, ana-bala məhəbbətinin, təbiətdəki səs çalarlarının əks-sədası deyilmi? Günəşsiz, havasız həyat olmadığı kimi, mahnısız da həyat qeyri-mümkündür. Uşaq yaşlarımızdan bizlər Cücələrimi munis bir duyğularla uduruq, canımız şirələnir. Bizlər bu mahnını şəffaf bulaq suyutək içirik. İllər bir-birini əvəz edir. Sanki Cücələrim bizlərin əlimizdən tutaraq pillə-pillə həyatı adladır. Ata-ana oluruq, övladlarımız ana laylası ilə yanaşı bu mahnının sədaları altında böyüyür. Yaşımızdan asılı olmayaraq bu mahnını eşidəndə dodaqlarımız xəfifcə gülümsəyir, baxışlarımız ötən uşaqlıq illərinə boylanır. O uşaqlıq illərinə ki, bizlərə nağıl dünyanı xatırladır. O dünyanın Məlikməmmədi, göyçək Fatması, səxavətli Hatəmi çox, divi, təpəgözü yox idi. Əvəzində bizləri hər dərddən, bəladan hifz edən, istəklərimizi bir göz qırpımında yerinə yetirən Simurq quşu valideynlərimiz var idi. Nağıllarda olduğu kimi, qa deyəndə suyumuzu, qu deyəndə ətimizi hazır edirdilər. Cücələr analarına sığındığı kimi, bizlər də valideynlərimizə sığınırdıq. Dünyanın dörd bir tərəfini dolaşan Mənim qəşəng cücələrim, tükü ipək cücələrim sədaları altında hər gün bir buğda boyu artır, ayları, illəri yola salırdıq.

Muğam Teatrının direktoru, tanınmış rejissor Arif Qazıyev də Cücələrimin ilk ifaçılarından olub. Milli musiqimizin təəssübünü çəkən Arif Qazıyevdən bu mahnının tarixi ilə maraqlandıq. O, uşaqlıq illərinin ən unudulmaz anlarını belə çözələdi: Cücələrimi ifa edəndə mənim 8 yaşım var idi. Filormoniyada Yay Olimpiyadası keçirilirdi. Cücələrim adlı böyük bir kompozisiya hazırlanmışdı və mən Cücələrimi oxudum. Bu mənim incəsənət aləmində atdığım ilk uğurlu addımlarımdan biri idi. Həmin alqış səslərini bu günunuda bilmirəm.

Beləcə Cücələrim dillərə düşdü 1959-cu ildə hamımızın Ulduz filmindən Yetər obrazı kimi tanıyıb sevdiyimiz Suğra Bağırzadə Moskvada Cücələrimi oxudu. Beləcə, Arif Qazıyev ilə Suğra Bağırzadənin ifasında bu mahnı dillər əzbərinə çevrildi. Səslər sehrində Cücələrim boy atdı, anasına çatdı və bütün dünyanı gəzdi, dolaşdı, dildən-dilə düşdü.

Beşik nəğməmiz qədər əziz oldu hər kəsə Cücələrim. 60 ildən artıqdır ki, azərbaycanlı körpələrin dilində cip-cip cücələrim, tükü ipək cücələrim millətindən, dilindən, dinindən, irqindən asılı olmayaraq dünyanın demək olar ki, bütün xalqlarının körpələri də səs verib, öz dillərində bu gözəl, sevimli uşaq mahnısını ifa edirlər. Cücələrim artıq bir xalqa aid uşaq mahnısı anlayışından çıxaraq beynəlmilləşib, bəşəriləşib.

Ecazkar ifa tərzi, aydınlığı ilə, şirin və qəlbəyatımlı sözləri, musiqisi ilə seçilən Cücələrim mahnısı dünyanın bütün uşaqlarının dilində sevə-sevə oxunaraq onları bir-birinə yaxınlaşdırır, sevdirir. Bu gözəl uşaq mahnısı uzun illərdir ki, dünyada xalqımızı təmsil edir. Tofiq Mütəllibov da yazdığı misralarıyla hər bir evin sevimli qonağı olur, hər bir körpənin qəlbində özünə yer tapıb.

Bildiyimiz kimi, Qəmbər Hüseynli Cücələrim mahnısını ilk dəfə olraq Abbas Səhhətin sözlərinə bəstələmişdi. Lakin həmin mahnı o qədər də uğur qazana bilməmiş, beynəlmiləl olmamışdı. Əməkdar incəsənət xadimi, şair Tofiq Mütəllibovun sözlərinə yazılmış Cücələrim isə bütün dünyanı gəzdi, gəzir və gəzəcəkdir. Elə bir mahnı yoxdur ki, bütün dünyanı dolaşsın və hətta uşaqların ən sevimli cizgi filmi olan Nu poqadiyə də öz möhrünü vura bilsin.

 

Oktay

Xalq Cəbhəsi.- 2012.- 7 fevral.- S.14.