Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti

Azərbaycan Respublikasının
Əmək və Əhalinin Sosial M ü dafiəsi Nazirliyi nəzdində
D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin Əsasnaməsinin
təsdiq edilməsi haqqında

Qərar № 20

Bakı şəhəri, 9 fevral 2000-ci il

«Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin təsdiq edilməsi, q ü vvəyə minməsi və bununla bağlı h ü quqi tənzimləmə məsələləri haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə» Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1999-cu il 15 aprel tarixli 122 n ö mrəli Fərmanının icrasını təmin etmək məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti qərara alır:

1. «Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial M ü dafiəsi Nazirliyi nəzdində D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin Əsasnaməsi» təsdiq edilsin (əlavə olunur).

2. «Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial M ü dafiəsi Nazirliyi nəzdində D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin yaradılması haqqında» Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanının həyata ke ç irilməsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 1997-ci il 28 aprel tarixli 31 n ö mrəli qərarının 2-ci bəndi q ü vvədən d ü şm ü ş hesab edilsin.

3. Bu qərar m ü vafiq qanuna əsasən 1999-cu il iyul ayının 1-dən q ü vvəyə minir.

Azərbaycan Respublikasının Baş naziri

A. RASİ-ZADƏ.

9 iyul 2001-ci il tarixli, 123 n ö mrəli; 18 aprel 2003-c ü il tarixli, 52 n ö mrəli; 26 sentyabr 2006-cı il tarixli, 217 n ö mrəli; 22 fevral 2008-ci il tarixli, 50 n ö mrəli qərarlara əsasən dəyişikliklər və əlavələrlə.

Azərbaycan Respublikası
Nazirlər Kabinetinin
2000-ci il 9 fevral tarixli,
20 n ö mrəli qərarı ilə
təsdiq edilmişdir

Azərbaycan Respublikasının
Əmək və Əhalinin Sosial M ü dafiəsi Nazirliyi nəzdində
D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin
Əsasnaməsi

I. ü mumi m ü ddəalar

1. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 15-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial M ü dafiəsi Nazirliyi nəzdində D ö vlət Əmək M ü fəttişliyi (bundan sonra—D ö vlət Əmək M ü fəttişliyi və ya DƏM) Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsi və əmək qanunvericiliyinə dair digər normativ h ü quqi aktların tələblərinə əməl olunmasına d ö vlət nəzarətini həyata ke ç irən icra hakimiyyəti orqanıdır. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyi m ü lkiyyət və təşkilati-h ü quqi formasından asılı olmayaraq, Azərbaycan Respublikası ərazisində fəaliyyət g ö stərən Azərbaycan Respublikasının h ü quqi şəxsləri və h ü quqi şəxs yaratmayan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxslər, eləcə də xarici h ü quqi şəxslərin filial və n ü mayəndəlikləri (bundan sonra—işəg ö t ü rənlər) tərəfindən əməyin m ü hafizəsi və əmək sahəsində digər normativ h ü quqi aktların tələblərinə əməl olunmasına d ö vlət nəzarətini həyata ke ç irir.

2. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyi ö z fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsini, digər qanunvericilik aktlarını, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanlarını, Sərəncamlarını, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarlarını, sərəncamlarını, Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial M ü dafiəsi Nazirliyinin qərarlarını, əmrlərini, sərəncamlarını, Azərbaycanın qoşulduğu Beynəlxalq Əmək Təşkilatının konvensiyalarını, əmək qanunvericiliyi sisteminə daxil olan digər normativ h ü quqi aktları və bu Əsasnaməni rəhbər tutur.

3. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin vəzifəli şəxslərinin Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin və əmək qanunvericiliyinə dair digər normativ h ü quqi aktların tələblərinə əməl olunmasına dair ö z səlahiyyətləri ç ər ç ivəsində qəbul etdikləri qərarların, g ö stərişlərin işəg ö t ü rənlər və iş ç ilər, habelə əmək m ü nasibətlərinin digər iştirak ç ıları tərəfindən icrası məcburidir.

4. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyi tərkibinə onun Mərkəzi Aparatı, Nax ç ıvan Muxtar Respublikasının D ö vlət Əmək M ü fəttişliyi, Bakı şəhəri ü zrə D ö vlət Əmək M ü fəttişliyi, b ö lgələr ü zrə D ö vlət Əmək M ü fəttişlikləri, əməyin m ü hafizəsi ü zrə stasionar və səyyar laboratoriyalar (bundan sonra—yerli orqanlar) daxildir. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyi və onun yerli orqanlarının fəaliyyəti Azərbaycan Respublikasının d ö vlət b ü dcəsi hesabına maliyyələşdirilir.

5. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyi və onun yerli orqanları h ü quqi şəxslərdir, ü zərində tam adı və Azərbaycan Respublikasının gerbi olan dairəvi m ö h ü rə, k ü nc ştampına malikdirlər və x ü susi blankı vardır.

6. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyi ö z fəaliyyətini Azərbaycan Respublikasının əmək və əməyin m ü hafizəsi sahəsində digər d ö vlət nəzarəti orqanları, həmkarlar ittifaqı və işəg ö t ü rənlərlə sıx əlaqədə qurur.

7. İstehsalatda iş yerlərinin əməyin m ü hafizəsi və əmək şəraitinə dair normalara və standartlara uyğunluğunu, zərərliliyini, ağırlığını m ü əyyənləşdirmək üçü n ö l çü lər, yoxlamalar aparmaq məqsədi ilə D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin nəzdində əməyin m ü hafizəsi ü zrə səyyar və stasionar laboratoriyalar fəaliyyət g ö stərir. Laboratoriyaların strukturu, sayı və ərazi ü zrə yerləşdirilməsi Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhəlinin Sosial M ü dafiəsi Nazirliyi tərəfindən m ü əyyənləşdirilir.

II. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin vəzifələri

8. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin vəzifələri aşağıdakılardır:

8.1. Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin və əmək qanunvericiliyinə dair digər normativ h ü quqi aktların tələblərinə əməl olunmasına, o c ü mlədən əməyin m ü hafizəsi, əmək şəraiti, əməyin ö dənilməsi, əmək m ü nasibətləri, iş yerlərinin attestasiyası, əməyin tibbi sosial m ü hafizəsi, sosial və şəxsi sığortaları, iş prosesində onların təhl ü kəsizliyi sahəsində tələblərə—iş g ü n ü n ü n davamiyyəti, əməyin təhl ü kəsizliyi, əməyin gigiyenası, maddi rifah, qadınların, əlillərin, sağlamlıq imkanları məhdud uşaqların, yaşı 18-dən az olan şəxslərin əməyindən istifadə olunması ilə bağlı qanunvericilik m ü ddəalarının təmin olunmasına və sair məsələlər ü zrə d ö vlət nəzarətini həyata ke ç irmək;

8.2. iş ç ilərin kollektiv, fərdi m ü hafizə vasitələri ilə təmin edilməsinə və onlardan istifadə olunmasına, eləcə də ağır və zərərli əmək şəraitində işləyənlərin m ü vafiq m ü alicəvi-profilaktiki qida maddələri ilə təmin olunmasına nəzarəti həyata ke ç irmək;

8.3. əlavə məzuniyyət və qısaldılmış iş g ü n ü h ü ququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və g ö stəricilərin siyahısının işəg ö t ü rənlər tərəfindən d ü zg ü n tətbiq edilməsinə və qanunvericiliyə m ü vafiq olaraq əlverişsiz əmək şəraitində işləyənlərə g ü zəştlərin və ö dənclərin verilməsinə nəzarəti həyata ke ç irmək;

8.4. istehsalatda baş verən bədbəxt hadisələrin ağırlıq dərəcəsindən asılı olmayaraq, qanunvericiliklə m ü əyyən edilmiş qaydada komissiya yaratmaq və baş vermiş bədbəxt hadisənin təhqiqatının aparılmasını təşkil etmək;

8.5. əmək və əməyin m ü hafizəsi sahəsində işəg ö t ü rənlər, iş ç ilər və yaxud həmkarlar təşkilatları arasında qarşılıqlı əməkdaşlığa k ö mək g ö stərmək;

8.6. istehsal, sosial-məişət və iaşə təyinatlı obyektlərin inşası və yenidən qurulması zamanı digər nəzarət orqanları ilə birlikdə əməyin m ü hafizəsi və təhl ü kəsizlik texnikası tələblərinə əməl olunması ü zrə nəzarəti həyata ke ç irmək;

8.7. m ü əssisə və təşkilatlarda əməyin m ü hafizəsi xidmətlərinin yenidən təşkili və ya ləğv edilməsi üçü n işəg ö t ü rənlərin razılıq almaq barədə m ü raciətlərinə baxmaq;

8.8. işəg ö t ü rənlərə və iş ç ilərə qanunvericilik aktları və onun tətbiqi barədə metodiki k ö mək g ö stərmək, eləcə də lazım gəldikdə seminarlar təşkil etmək;

8.9. səlahiyyətlərinə aid məsələlər ü zrə şikayət, məktub, ərizələrə baxmaq və qanunvericilik aktlarına uyğun olaraq, m ü vafiq tədbir g ö rməklə onlara cavab vermək;

8.10. hər ilin yekunlarında k ü tləvi informasiya vasitələrində fəaliyyətinə aid olan məsələlər ü zrə respublikadakı m ö vcud vəziyyət barədə məlumat dərc etdirmək, eləcə də Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial M ü dafiəsi Nazirliyinə və Beynəlxalq Əmək Təşkilatına hesabat hazırlamaq.

III. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin h ü quqları

9. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin aşağıdakı h ü quqları vardır:

9.1. işəg ö t ü rənlərə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin və əmək qanunvericiliyinə aid digər normativ h ü quqi aktların tələblərinə əməl olunmasına dair ö z səlahiyyətləri dairəsində qərar, g ö stəriş vermək, eləcə də qəbul edilmiş qərar və g ö stərişlərin yerinə yetirilməsinə nəzarəti həyata ke ç irmək;

9.2. səlahiyyəti ç ər ç ivəsində əmək qanunvericiliyinin pozulmasında təqsirkar şəxslərdən yol verdikləri h ü quq pozuntularının aradan qaldırılmasını tələb etmək, onları Azərbaycan Respublikasının İnzibati Xətalar Məcəlləsi ilə m ü əyyən olunmuş hallarda və qaydada inzibati məsuliyyətə cəlb etmək və digər məsuliyyətə cəlb olunması üçü n m ü vafiq orqanlar qarşısında məsələ qaldırmaq;

9.3. əməyin təhl ü kəsizliyi tələblərinə uyğun gəlməyən və iş ç ilərin sağlamlığı, yaxud həyatı üçü n təhl ü kə t ö rədən m ü əssisələrdə işin və ya istehsal vasitələrinin istismarını əməyin təhl ü kəsizliyi tələblərinə uyğunlaşdırılanadək, qanunvericiliklə m ü əyyən edilmiş qaydada dayandırmaq;

9.4. işəg ö t ü rənlər tərəfindən əməyin tibbi-sosial və gigiyena normaları pozularkən, d ö vlət nəzarətinin m ü vafiq orqanları ilə birlikdə onların aradan qaldırılmasına dair tədbirlər m ü əyyənləşdirmək;

9.5. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin nəzdində fəaliyyət g ö stərən səyyar və stasionar laboratoriyalar vasitəsilə və yaxud d ö vlət sanitariya-epidemioloci nəzarəti xidmətinin laboratoriyalarını və m ü vafiq akkreditasiya olunmuş digər laboratoriyaları cəlb etməklə nəzarət qaydasında əmək şəraitinin ekspertizasını ke ç irmək;

9.6. yeni tikilmiş və ya yenidən qurulmuş istehsal, sosial-məişət və iaşə təyinatlı obyektlərin istismara buraxılmasına razılıq verilib-verilməməsi məsələsinə baxmaq;

9.7. yeni və yenidən qurulmuş m ü əssisəyə, obyektə, istehsalat vasitəsinə qanunvericiliklə m ü əyyən olunmuş qaydada sertifikat-pasport vermək;

9.8. layihənin (n ü munənin) əməyin m ü hafizəsi və təhl ü kəsizlik texnikası normalarının tələblərinə uyğunluğunu m ü əyyən etmək məqsədi ilə, m ü vafiq təşkilatları və m ü təxəssisləri cəlb etməklə ö z hesabına onun m ü stəqil ekspertizasını, həm ç inin insanın sağlamlığına təsirini m ü əyyənləşdirmək məqsədi ilə zərərli maddələrin, xammalın, materialların texnoloci, yanğın-texniki, sanitariya-gigiyenik, tibbi-bioloci ekspertizadan və digər nəzarət n ö vlərindən ke ç irilməsini sifariş ç i və icra ç ıdan tələb etmək;

9.9. Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində əmək m ü nasibətləri prosesində iş ç iyə vurulan maddi ziyan aşkar edildikdə, bu barədə qərar, rəy, arayış vermək;

9.10. iş ç iyə əmək m ü nasibətləri prosesində dəymiş zərərin əvəzinin ö dənilməsinin vaxtında icra edilmədiyi hallarda bu məqsədlər üçü n ayrılmış vəsaitin təyinatı ü zrə xərclənməsi məsələsinə baxmaq;

9.11. q ü vvədə olan qanunvericiliyə əsasən m ü əssisə və təşkilatlarda iş ç ilərə əlavə məzuniyyət və qısaldılmış iş g ü n ü təyin edilməsi ü zrə sənədləri yoxlamaq və bu haqda qanunvericiliyə zidd olan əmr və sərəncamların ləğv edilməsi haqqında g ö stəriş vermək;

9.12. m ü əssisələrdə əməyin m ü hafizəsi tədbirlərinin maliyyələşdirilməsi üçü n ayrılan vəsaitin təyinatı ü zrə istifadə edilməsinə nəzarət etmək;

9.13. əməyin m ü hafizəsi, təhl ü kəsizlik texnikası ü zrə normativ aktların və d ö vlət standartlarının hazırlanmasında iştirak etmək.

10. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin vəzifəli şəxslərinin aşağıdakı h ü quqları vardır:

10.1. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin nəzarət dairəsinə daxil olan və ya nəzarət dairəsinə aid olmasını m ü əyyən etmək üçü n m ü əssisəyə əvvəlcədən xəbərdarlıq etmədən və sutkanın istənilən vaxtında maneəsiz daxil olmaq;

10.2. əmək şəraiti məsələləri ü zrə qanunvericiliklə tərtib olunması nəzərdə tutulmuş hər hansı sənədlərin qanunvericiliyə uyğunluğunu yoxlamaq, surətini və ya ayrı-ayrı yerlərindən ç ıxarışlar etməyi işəg ö t ü rənlərdən tələb etmək.

IV. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin vəzifəli şəxsləri

11. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin rəisi, onun m ü avinləri, ş ö bə m ü dirləri (ü mumi ş ö bə, m ü hasibat və kadr ş ö bəsindən başqa), yerli orqanların rəisləri, onların m ü avinləri və ş ö bə m ü dirləri—baş əmək m ü fəttişləri, D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin və onun yerli orqanlarının əmək və baş əmək m ü fəttişləri (texniki, sosial-h ü quq, tibbi-sosial m ü fəttişləri) D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin vəzifəli şəxsləridirlər. Onlar bu Əsasnamədə nəzərdə tutulmuş D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin nəzarət funksiyasına daxil olan b ü t ü n məsələlər ü zrə nəzarəti həyata ke ç irirlər.

12. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin vəzifəli şəxsləri xidməti m ö h ü rə malikdirlər.

13. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin vəzifəli şəxslərinin qərarından və g ö stərişlərindən məhkəməyə şikayət verilə bilər.

14. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin vəzifəli şəxslərinin borcudur:

- həm ö z vəzifələrini icra etdikləri zaman, həm də əmək m ü nasibətlərinə xitam verildikdən sonra əmək m ü nasibətlərində olduqları vaxt onlara məlum olan istehsalat və kommersiya sirlərini yaymamaq;
- məhkəmənin səlahiyyətlərinə aid olan məsələlərin həlli ü zrə fəaliyyət g ö stərməmək.

15. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin rəisi Azərbaycan Respublikasının əmək və əhalinin sosial m ü dafiəsi naziri tərəfindən qanunvericiliyə m ü vafiq olaraq vəzifəyə təyin edilir və yaxud tutduğu vəzifədən azad edilir.

16. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin yerli orqanlarının və struktur b ö lmələrinin əsasnamələrini nazirliyin kollegiya iclasında m ü zakirə edildikdən sonra təsdiq etmək, D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin rəis m ü avinlərinin, ş ö bə m ü dirlərinin, yerli orqanların rəislərinin, rəis m ü avinlərinin işə qəbul olunmaları və işdən azad edilmələri barədə əmək və əhalinin sosial m ü dafiəsi nazirinə təqdimət vermək, M ü fəttişliyin və onun yerli orqanlarının baş əmək m ü fəttişlərini, əmək m ü fəttişlərini və digər iş ç iləri nazirliyin rəhbərliyi ilə razılaşdıraraq işə qəbul etmək və işdən azad etmək D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin rəisi tərəfindən həyata ke ç irilir.

17. Nax ç ıvan Muxtar Respublikası ü zrə D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin rəisi və rəis m ü avini Nax ç ıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabinetinin təqdimatı ilə Azərbaycan Respublikasının əmək və əhalinin sosial m ü dafiəsi naziri tərəfindən, əmək və baş əmək m ü fəttişləri isə D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin rəisi və Nax ç ıvan Muxtar Respublikası əmək və əhalinin sosial m ü dafiəsi naziri ilə razılaşdırılmaqla, Nax ç ıvan Muxtar Respublikası ü zrə D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin rəisi tərəfindən işə qəbul və işdən azad edilirlər.

18. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin rəisi:

- D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinə tapşırılmış vəzifələrin yerinə yetirilməsinə şəxsən məsuliyyət daşıyır;
- D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin struktur və ştat cədvəli layihələrini hazırlayıb, təsdiq edilmək üçü n Azərbaycan Respublikasının əmək və əhalinin sosial m ü dafiəsi nazirinə təqdim edir;
- D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin vəzifəli şəxslərinə və iş ç ilərinə icrası məcburi olan əmrlər və sərəncamlar verir və hesabatlarını dinləyir;
- D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin rəis m ü avinlərinin, struktur b ö lmələrinin və yerli orqanların rəhbərlərinin iş b ö lg ü s ü n ü m ü vafiq qaydada m ü əyyən edir;
- D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin vəzifəli şəxslərinin qəbul etdikləri qərarlardan verilmiş şikayətlərə baxır və əsas olduqda onları dəyişdirmək və yaxud ləğv etmək barədə qərar qəbul edir;
- D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin və yerli orqanların iş ç ilərinin təlimatlandırılmasını və ixtisaslarının artırılmasını təşkil edir.

V. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin Şurası

19. D ö vlət Əmək M ü fəttişliyində Şura yaradılır. Şuranın tərkibinə rəis (şuranın sədri), rəis m ü avinləri (vəzifələrinə g ö rə), həm ç inin D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin digər rəhbər iş ç iləri daxil edilir.

19.1. Şuranın ü zvlərinin sayı və tərkibi rəisin təqdimatı əsasında Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial M ü dafiəsi Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilir.

19.2. Şurada D ö vlət Əmək M ü fəttişliyinin əsəs fəaliyyəti və işinin təkmilləşdirilməsi məsələsinə baxılır, əmək və əməyin m ü hafizəsi məsələlərinə D ö vlət nəzarətinin həyata ke ç irilməsi problemləri, ö z qərarlarının icrası, kadrların se ç ilməsi, yerləşdirilməsi m ü zakirə edilir, tabeliyində olan struktur b ö lmələrinin fəaliyyəti m ü zakirə edilir və m ü vafiq qərarlar qəbul olunur. M ü zakirələr zamanı, lazım gələrsə, işəg ö t ü rənlərin və ya həmkarlar ittifaqının səlahiyyətli n ü mayəndələri şuraya dəvət oluna bilərlər.

Şuranın qərarları protokolla rəsmiləşdirilir və rəisin əmri ilə həyata ke ç irilir.

19.3. Qərarın qəbul olunması və həyata ke ç irilməsi barədə şuranın sədri ilə ü zvlər arasında fikir ayrılığı olduqda, sədr ö z qərarını həyata ke ç irir və yaranan fikir ayrılıqları haqqında Azərbaycan Respublikasının əmək və əhalinin sosial m ü dafiəsi nazirinə məlumat verir.