Azərbaycan mİllİ kİtabxanası

ELEKTRON KİTABXANA

ELEKTRON KATALOQ VƏ ELEKTRON KİTABXANA

AÇIQ KİTABXANA

ELEKTRON MƏLUMAT BAZALARI

MUSİQİ KİTABXANASI

İLİN YEKUNLARI

Azərbaycan Milli Kitabxanasının

2018-ci il fəaliyyəti haqqında

 

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi Sistemində xüsusi yeri olan M.F.Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanası ölkənin milli maraqlarını qoruyan, bəşəriyyətin biliklərini özündə əks etdirən, mühüm elmi-mədəni, ictimai-siyasi, tarixi, iqtisadi informasiya resurslarını mühafizə edən və cəmiyyət üzvlərinin informasiya təminatını ödəyən, əhalidə mütaliə vərdişlərini kütləviləşdirən zəngin informasiya mərkəzi, elm məbədidir.

Azərbaycan Milli Kitabxanası 2018-ci il ərzində öz fəaliyyətini Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin mədəniyyət, elm, təhsil, informasiya texnologiyaları və digər müvafiq sahələrə dair imzaladığı fərman və sərəncamlar, Nazirlər Kabinetinin, Mədəniyyət Nazirliyinin verdiyi göstəriş və tapşırıqlar, eləcə də mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq qurmuş, ölkədə elm, təhsil, mədəniyyətin inkişafı, milli-mənəvi dəyərlərimizin, kitab və mütaliənin təbliği ilə əlaqədar bir sıra əhəmiyyətli layihələr həyata keçirmiş, Azərbaycan gerçəkliklərinin dünyada tanıdılması istiqamətində mühüm nəticələrə nail olmuşdur. Ötən illərdə olduğu kimi, bu il də ölkəmiz üçün uğurlu və yaddaqalan il olmuş, Azərbaycan Milli Kitabxanası üçün də fəaliyyətinin əsas prioritetləri olan oxuculara xidmət proseslərinin tam avtomatlaşdırılması, yeni texnologiyaların tətbiqi istiqamətində əhəmiyyətli tədbirlərin təşkili, kitabın təbliği, oxucularda informasiya və mütaliə mədəniyyətinin formalaşdırılması və inkişafı, oxuculara xidmət işində yeniliklərin tətbiqi istiqamətində əlamətdar il hesab edilmiş və bu istiqamətdə mühüm işlər görülmüşdür.

Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi haqqında” 16 may 2017-ci il, respublikamızda 2018-ci ilin “Azərbycan Xalq Cümhuriyyəti ili” elan edilməsi haqqında 10 yanvar 2018-ci il və “Görkəmli Azərbaycan bəstəkarı Qara Qarayevin 100 illik yubileyi haqqında” 17 oktyabr 2017-ci il tarixli sərəncamlarına müvafiq olaraq geniş miqyaslı tədbirlər təşkil edilmişdir. Milli Kitabxana da öz növbəsində müvafiq sərəncamlarla əlaqədar nəşriyyat fəaliyyətinə əsasən nəfis tərtibatda fundamental biblioqrafik vəsaitlər – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasını, fəaliyyətini və süqutunu, onun ictimai-siyasi xadimlərinin həyat və fəaliyyətini əks etdirən kitablar, məcmuələrdə və dövri mətbuatda nəşr edilmiş materialları özündə əks etdirən “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” adlı mövzu biblioqrafiyasını, “Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri” seriyasından Qara Qarayevin 1937-ci ildən 2018-ci ilə kimi çap olunmuş not əsərləri, əlyazmaları, səsyazıları, həyat və yaradıcılığının əsas tarixləri, Qara Qarayev haqqında görkəmli şəxsiyyətlərin fikirləri, kinofilmlərə və dram tamaşalarına yazdığı musiqi əsərləri, eləcə də haqqında dərc olunmuş materiallar və bütövlükdə 4 mindən çox sənədin əks olunduğu “Qara Qarayev” adlı biblioqrafiyanı nəşr edərək ictimaiyyətə təqdim etmişdir. Bununla yanaşı, “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” və  “Qara Qarayev 100” adlı elektron məlumat bazaları da yaradılmışdır ki, bu da milyonlarla insana dünyanın istənilən yerindən lazımi informasiyanı əldə etməyə, bazadakı sənədlər toplusunun tam mətnlərini oxumağa imkan yaradır.

Eyni zamanda Milli Kitabxananın ən mühüm vəzifələrindən biri də Azərbaycan həqiqətlərinin ölkə xaricində daha geniş təbliğində fəal iştirak etmək, ölkəmizi lazımınca tanıtmaq məqsədilə milli dəyərlərimizi, dövlətçilik tariximizi, mədəniyyətimizi əks etdirən zəngin nəşrlərlə beynəlxalq kitab sərgilərində, kitab təqdimatlarında Azərbaycanla bağlı nəşrləri nümayiş etdirməkdir.

Həm Respublika prezidenti tərəfindən 2018-ci ilin “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ili”, həm də TÜRKSOY tərəfindən “Qara Qarayev ili” elan edilməsi ilə əlaqədar Türkiyənin Ankara şəhərində TÜRKSOYun iqamətgahında, Qazi Universitetində, İstanbul Beynəlxalq Kitab Sərgisində, Almaniyanın Frankfurt şəhərində keçirilən Beynəlxalq Kitab Sərgisində Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin və Qara Qarayevin 100 illik yubileyləri münasibətilə Milli Kitabxananın fondundan sərgilər nümayiş edilmiş, “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti: biblioqrafiya”, “Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri” seriyasından “Qara Qarayev: biblioqrafiya”, Lalə Kazımovanın “Qara Qarayevin yaradıcılığı haqqında qısa oçerk” kitablarının və kitabxananın əməkdaşları tərəfindən hazırlanmış Qara Qarayevin əsərlərindən ibarət disklərin təqdimatı keçirilmişdir. Milli Kitabxananın zəngin fondunun və nəşrlərinin beynəlxalq səviyyədə sərgilərdə, tədbirlərdə nümayişi dövlətçilik tariximizin, mədəniyyətimizin ölkə hüdudlarından kənarda təbliğ olunmasında, dünyada tanıdılmasında əvəzsiz xidmətləri olmuşdur.

Bu il kitabxananın tarixində Azərbaycan Milli Kitabxanasının yaranmasının 95 illiyinin qeyd edilməsi ilə də əlamətdar olmuşdur. Belə ki, yubiley çərçivəsində “Milli Kitabxanalarda innovasiyalar – dəyişiliklərin əsası və inkişafın istiqaməti kimi” adlı Beynəlxalq Elmi-Praktik Konfrans keçirilmiş və tədbirə 12 ölkənin 15 nümayəndəsi – Türkiyə, Qətər, Litva, Slovakiya, Bosniya və Hersoqavina, Tacikistan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Başqırdıstan, Belorus Milli Kitabxanalarının və Rusiya Milli və Rusiya Dövlət Kitabxanasının direktor və direktor müavinləri, TÜRKSOYun, Şimali Qazaxıstan Vilayətinin İcra Hakimiyyətinin nümayəndələri, habelə 20-ə yaxın respublika əhəmiyyətli kitabxanaların əməkdaşları da iştirak etmişlər. İki gün ərzində keçirilən beynəlxalq elmi-praktik konfransda “Rəqəmsal əsrdə milli kitabxanaların elektron resursları: formalaşdırılması və istifadəsi”, “Müasir milli kitabxanalar üçün uğurun şərti – kreativlik”, “Dünya kitabxana təcrübəsində yeniliklərin tətbiqi məsələsi”, “İnnovativ kommunikasiyaların yaradılması innovativ fəaliyyətə dəstək üsulu kimi”, “Kitabxana personalının yaradıcı fəaliyyətinin, innovativ potensialının artırılması yolları” mövzuları üzrə məruzələrlə çıxışlar edilmiş və prezentasiyalar təqdim edilmişdir. Həmin konfransın materialları əsasında “Azərbaycan Milli Kitabxanasının Elmi Əsərləri”nin X buraxılışı nəşr edilmişdir.

Həmçinin tədbir çərçivəsində Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi, Azərbaycan Milli Kitabxanası və TÜRKSOY-la  birgə dahi qazax şairi Mağcan Cumabayın anadan olmasının 125 illiyinə həsr olunmuş tədbir və “TÜRKSOY kitabxanası seriyası”ndan Ankarada çap olunmuş “Mağcan Cumabay. Türküstan” və “Mağcan Cumabay Şiirleri” adlı kitabların təqdimat mərasimi də keçirilmişdir. Tədbirə qatılmış qonaqlar tariximizlə, mədəniyyətimizlə, incəsənətimizlə, ədəbiyyat xadimlərimizi yaxından tanıtdırmaq məqsədilə şəhərimizin bir sıra yerlərini, muzeylərini, qalereyalarını, o cümlədən görkəmli yazıçı, alim-pedaqoq Mir Cəlal Paşayevin bir vaxtlar yaşadığı İçərişəhərdəki “Ədibin evi”ni, “Bakı Kitab Mərkəzi”ni ziyarət etmiş, Bakı şəhərinin tarixi-memarlıq abidələri ilə tanış olmuşlar.

Milli Kitabxanaya dəvət olunmuş dünya Milli Kitabxanalarının əməkdaşları, eləcə də VI Qlobal Bakı Forumunun iştirakçıları kitabxananın iş prinsipləri ilə tanış olmuş, 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi ilə Milli Kitabxananın birgə layihəsi əsasında yaradılmış “Mən oxudum, sən də oxu” devizi altında vətəndaşlara fasiləsiz kitabxana xidmətini həyata keçirən “Açıq kitabxana” layihəsi ilə maraqlanmışlar. Qonaqlar Açıq kitabxananın saytı (http: www.anl.az/AK), elektron kitabxanası, “Mən oxudum, sən də oxu”, “Milli musiqi”, “Dövri mətbuat”, “Uşaq” guşələri, “Kitab satışı mərkəzi” və oxuculara göstərilən digər onlayn xidmətlər və yeni iş formaları ilə tanış olmuş, bu layihənin dünya Milli Kitabxanalarında da tətbiq edilməsini zəruri hesab etmişlər. Qonaqların Açıq Kitabxana ilə bağlı arzu və istəkləri “Rəy və təkliflər” kitabında öz əksini tapmışdır.

İl ərzində Açıq kitabxanada şəhər əhalisinin və şəhərimizin qonaqlarının asudə vaxtının təşkili, uşaq və yeniyetmələrin mədəniyyət müəssisələrinə, kitabxanalara cəlb olunması məqsədilə oxuculara yeni xidmət növləri təqdim edilmiş, həyata keçirilən “Gəlin kitab oxuyaq”, “Evlərə kitab ataq”, “Ən çox oxunan kitablar” layihələri sırasına “Kitab və biz” layihəsi də əlavə edilmiş, kiçikyaşlı oxucular üçün “Ən çox kitab oxuyan oxucu” müsabiqəsi  həyata keçirilmişdir. İl ərzinə Açıq kitabxananın fəallarından olan “Könüllülər qrupu”nun üzvlərinin iştirakı ilə fiziki qüsurlu və əlilliyi olan oxuculara mütaliə üçün kitablar aparılmış, görmə qabiliyyəti məhdud olan oxuculara audio kitablar təqdim edilmişdir.

Açıq səma altında poeziya günləri, mütaliə axşamları, ayrı-ayrı yazıçı və şairlərlə görüşlər, təqdimat mərasimləri, imzalı görüşlər keçirilmiş, “Milli Kitabxanada Bir gün” adlı layihə çərçivəsində kitabxana ilə tanışlıq məqsədilə lisey, orta məktəb şagirdlərinin, universitet tələbələrinin ekskursiyaları təşkil edilmiş, Açıq kitabxanada keçirilən “Beynəlxalq kitab bağışlama günü”, “Oxu günü”, “Beynəlxalq Kitab Günü”ndə fəal iştirak etmişlər. Bu ekskursiyalar müəllim və şagird heyəti tərəfindən maraqla qarşılanmış, kitaba, mütaiəyə həvəsli gəncliyin formalaşmasına, Milli Kitabxananın potensial oxucularının yetişdirilməsinə müsbət təsir göstərmişdir.

2018-ci ildə kitabxanaya 21 421 nəfər yeni oxucu üzv yazılmış, ümumilikdə oxucuların sayı 165 048 nəfərə çatmışdır. Milli Kitabxananın fondunda 4 601 066 nüsxə ədəbiyyat toplanmışdır ki, bunun da 2 390 254 nüsxəsi kitab və kitabçalar, 2 210 812 nüsxəsi isə digər sənədlərdir. Oxucu  davamiyyəti 314 187 nəfər, kitab verilişi isə 5 457 319 nüsxəyə çatmışdır. 2018-ci ildə kitabxanaya 22 766nüsxə ədəbiyyat daxil olmuşdur. Daxil olan ədəbiyyatın 15 147 nüsxəsi kitab, 7 619 nüsxəsi isə digər sənəd növləridir. Ədəbiyyatın 13 467nüsxəsi Azərbaycan, 3 987 nüsxəsi rus, 5 312 nüsxəsi isə xarici dillərdə olmuşdur. Yeni ədəbiyyat dərhal kitabxananın saytının “Yeni kitablar” (http://anl.az/yeni.php) bölməsində yerləşdirilmiş və Sərgi zalında “Yeni kitablar” bölməsində əyani şəkildə nümayiş olunmuşdur. Qeyd edək ki, ədəbiyyat seçimində oxucuların tələbatları nəzərə alınmışdır. İl ərzində fiziki cəhətdən yararsız hala düşmüş, köhnəlmiş, aktuallığını itirmiş 13 653  nüsxə ədəbiyyat silinmişdir  ki, bu ədəbiyyatın 5404 nüsxəsi jurnallar, 8 249 nüsxəsi isə kitablar olmuşdur.

Milli Kitabxananın daim yenilənən saytında (http:www.anl.az) xidmətin operativliyini artırmaq məqsədilə oxuculara elektron resurslar, yeni məlumat bazaları təqdim edilir. İl ərzində 10 elektron məlumat bazası (“Heydər Əliyev 95”, “Mir Cəlal 110”, “Zərifə Əliyeva 95” yenilənmiş, “Qara Qarayev 100”, “Ramiz Mehdiyev 80”, “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti 100”, “Naxçıvan İslam Həmrəyliyinin paytaxtı 2018”, “Elçin 75”, “Mikayıl Müşfiq 110”, “İnsan alverinə son qoyaq”), 80 484 elektron resurs (kitab, dövri mətbuat, dissertasiya və avtoreferat, not) yaradılaraq elektron kitabxanaya daxil edilmişdir ki, bunun 29601-i analitik-biblioqrafik tammətnli elektron resursdur. Ümumilikdə kitabxananın 503 256 elektron resursu (kitab, dövri mətbuat, dissertasiya və avtoreferat, not) hazırlanaraq bazaya əlavə edilmişdir. Elektron kataloqa isə VİRTUA proqramı vasitəsilə ümumilikdə 53 354 adda biblioqrafik yazı daxil edilmişdir. Bunun nəticəsidir ki, virtual oxucuların sayı artaraq 1 milyondan çox, saytımıza və  elektron bazalarımıza girişisə 3 627 331 olmuşdur.

Azərbaycanın görkəmli elm və mədəniyyət xadimləri, görkəmli şəxsiyyətlərin yubiley tədbirləri, ölkə üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən əlamətdar və tarixi hadisələrlə bağlı, hərbi vətənpərvərlik tərbiyəsi üzrə təbliğat işinin təşkilində müxtəlif istiqamətlərdə kütləvi tədbirlərdən istifadə edilir. Hesabat ilində Milli Kitabxanada 100-dən artıq müxtəlif kütləvi tədbir keçirilmişdir.

“Unudulmaz bəstəkar Qara Qarayev”, “21 fevral  - Beynəlxalq Ana Dili günüdür”, Mir Cəlal Paşayev – 110”, “Zərifə Əliyeva – qaranlığa nur saçan zəka”, “Azərbaycanın özü qədər əbədi olan şəxsiyyəti - Heydər Əliyev”, “Qarabağın tacı Şuşa”, “Milli Kitabxana – 95”, “18 sentyabr - Milli musiqi günü” və  digər mövzularda kitab sərgiləri təşkil olunmuşdur. Eyni zamanda Rumıniyanın Azərbaycandakı Səfirliyi ilə birlikdə Rumıniyanın Böyük Birliyinin 100 illiyi münasibətilə “Böyük Birlik. I Dünya Müharibəsindəki Qələbədən Böyük Rumıniya Hökmdarlarının Taclandırılmasına qədər” adlı foto sərgi, “Moldova ədəbiyyatı günləri” çərçivəsində yazıçı İqor Vonitskinin Mənə ölməyi öyrət” romanının, Xalq yazıçısı Elçinin Misir Ərəb Respublikasında ərəb dilində nəşr olunmuş “Baş” romanının, Nizami Cəfərovun “Mir Cəlalın milli idealları” kitabının, Eleonora Borisovna Kantemirin “Dəmir qan. Dimitri Kantemir xanədanlığının 300 illiyi” adlı kitabın, professor Qəzənfər Paşayevin tərtibçisi olduğu “İmadəddin Nəsimi. İraq divanı”nın latın qrafikalı əlifba ilə nəşrinin, İLESAM təşkilatı tərəfindən toplanaraq Azərbaycana gətirilən və Azərbaycan kitabxanalarına hədiyyə edilən on beş min nüsxə türk dilində kitabların, eyni zamanda Milli Kitabxananın əməkdaşları tərəfindən tərtib olunmuş “Qəzənfər Paşayev. Biblioqrafiya”, “Mir Cəlal. Biblioqrafiya”, “Zərifə Əliyeva. Biblioqrafiya”, Akademik Ramiz Mehdiyev. Biblioqrafiya”, “Heydər Əliyev. Biblioqrafiya”, “Mikayıl Müşfiq. Biblioqrafiya” kitablarının, eləcə də “Mir Cəlal Paşayev  – 110”, “Zərifə xanım Əliyeva – 95”, Akademik Ramiz Mehdiyev”, “Heydər Əliyev. Mədəniyyətimizin hamisi”, “Mikayıl Müşfiq – 110”, “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti 100”, “Naxçıvan İslam Həmrəyliyinin paytaxtı 2018” adlı elektron məlumat bazalarının təqdimatı keçirilmişdir. Bununla yanaşı 2018-ci il üçün aktual olan “Yeni kitablar”, “Yaddan çıxmaz Qarabağ”, “Bakı  prosesi”, “Naxçıvan  İslam Mədəniyyətinin paytaxtı-2018”, Azərbaycan Respublikasında 2018-ci ilin “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İli” elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq sərəncamına əsasən “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti-100” adlı il boyu davam edən daimi mövzu sərgiləri təşkil edilmişdir ki, bu da oxucuların lazımi kitablarla təmin edilməsini asanlaşdırmışdır.

Milli Kitabxanada keçirilən elmi konfransların, dəyirmi masanın önəmi xüsusi qeyd edilməlidir. Bunlara “Elmi-tədqiqat ili” çərçivəsində “Tədris və akademik kommunikasiyanın təminatında elmi nəşrlər və kitabxanaların rolu: beynəlxalq standartlar və UNEC təcrübəsi”, “Mütaliəyə münasibətdə Heydər Əliyev nümunəsi”, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi çərçivəsində Salyan rayon Tarix Diyarşünaslıq Muzeyində Azərbaycan ədəbi, ictimai fikrinin görkəmli nümayəndəsi Əli bəy Hüseynzadəyə həsr olunmuş “İstiqlal aşiqi”, VI Qlobal Bakı Forumu çərçivəsində “Kitab və mütaliə” mövzusunda keçirilmiş Beynəlxalq dəyirmi masanı nümunə göstərmək olar. Azərbaycan Milli Kitabxanasının 95 illiyi ilə əlaqədar olaraq keçirilən “Milli Kitabxanalarda innovasiyalar – dəyişiliklərin əsası və inkişafın istiqaməti kimi” adlı Beynəlxalq Elmi-Praktik Konfransda yeni innovativ xidmət növləri, müasir səviyyədə qurulmuş dünya Milli Kitabxanalarında tətbiq olunan yeniliklərin təhlil edilmişdir. Bu tədbirlərdə kitabxananın gənc oxucu kontingenti də iştirak etmiş, müvafiq mövzular üzrə diskussiyalar, müzakirələr təşkil olunmuşdur.

Azərbaycan Milli Kitabxanası və Respublika Mədəniyyət Müəssisələri İşçilərinin Hazırlıq və İxtisasartırma Mərkəzinin birgə layihəsi əsasında respublikanın şəhər və rayonlarından İxtisasartırma Mərkəzinə tədris keçmək üçün gələn kitabxana işçilərinə Milli Kitabxananın Treninq Mərkəzində kitabxananın trenerləri tərəfindən “İnnovasiya texnologiyalarının kitabxanaların işinə tətbiqi”, “ALİSA proqramının tətbiqi və elektron xidmətlərdən istifadə imkanları”, “Milli Kitabxananın innovativ onlayn xidmətləri” mövzularında treninqlər keçirilmişdir.

İl ərzində Bərdə rayonunda region kitabxana işçiləri üçün “Kitabxana işinin təşkilində innovasiyaların tətbiqi” mövzusunda regional seminar-treninq təşkil edilmiş, mütəxxəssislər tərəfindən mövzu ilə bağlı mühazirələr edilmiş və təcrübi məşğələlər aparılmışdır.

25-26 oktyabr 2018-ci il tarixində Bakıda keçirilən VI Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumu çərçivəsində Milli Kitabxanada ilk dəfə olaraq Rusiya Federasiyasının Sankt-Peterburqdakı B.Yeltsin adına Prezident Kitabxanası, Azərbaycan Milli Kitabxanası və Azərbaycan Respublikasının Prezident Kitabxanası birlikdə “Azərbaycan-Rusiya: Ümumi tarixin səhifələri” mövzusunda hazırlanmış kitab kolleksiyasının təqdimatına həsr olunmuş virtual telekonfrans keçirilmişdir. Tədbirdə hər üç kitabxananın mütəxəssisləri tərəfindən mövzu üzrə fondlarında olan nadir kitabları əhatə edən elektron məlumat bazalarının təqdimatı həyata keçirilmişdir. Telekonfransın sonunda tədbir iştirakçıları arasında mövzu üzrə qarşılıqlı fikir mübadiləsi aparılmış və belə telekonfransların kitabxana işinin müasir problemlərinə - kitabxana proseslərinin avtomatlaşdırılması və oxuculara virtual xidmətin təşkili, elektron resursların yaradılması və digər məsələlərə dair mövzuların mütəmadi olaraq keçirilməsi barədə razılıq əldə olunmuşdu. Telekonfransın təşkilində yüksək keyfiyyətli veb kamera quraşdırılaraq WEBEX adlı proqram təminatı üzərindən həyata keçirilmişdir. Milli Kitabxananın ictimai-siyasi fəaliyyətində belə layihələrin tətbiqi  xüsusi önəm daşıyır.

Milli Kitabxananın yerinə yetirdiyi ən vacib missiyalardan biri də beynəlxalq əlaqələrin daha da genişləndirilməsi  və möhkəmləndirilməsidir. Cari ildə ABŞ-ın və dünyanın ən nüfuzlu universitetlərindən olan Kaliforniyanın Los-Anceles Universitetinin (UCLA) kitabxanası və Qətər Milli Kitabxanası ilə Azərbaycan Milli Kitabxanası arasında Anlaşma Memorandumu imzalanmışdır.

Bakıda fəaliyyət göstərən xarici ölkələrin səfirləri, Milli Kitabxana və digər kitabxana direktorları, mədəniyyət mərkəzlərinin rəhbərləri ilə, Rumıniyanın Azərbaycandakı Səfiri cənab Dan İanku, Rumıniyanın Kotroçeni Muzeyinin Baş Direktoru Liviu Sebastian Jikman, Çexiya Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı Səfirinin müavini cənab Petr Vaqner, İsrail-Azərbaycan Beynəlxalq Assosiasiyasının (AZIZ) direktoru Lev Spivak, ABŞ-ın Kaliforniya ştatının San Fransisko şəhərində fəaliyət göstərən “İnternet Arxivi” kitabxanasının müdiri Bryuster Keyl, Kanadanın Kvebek Milli Kitabxanası və Arxivinin yeni təyin olunmuş baş direktoru cənab Jean Louis Roy, Rusiya Milli Kitabxanasının Kitabxana işləri üzrə baş direktorun müavini Tixonova Elena Valeryevna və Sankt-Peterburq Mədən Universitetinin “Rus dili və ədəbiyyatı” şöbəsinin müdiri filologiya elmləri doktoru, prof. Şukina Darya Alekseyevna, Beynəlxalq Teatr Konfransının iştirakçısı olan İran İslam Respublikasının Təbriz şəhərinin Mədəniyyət və Kitabxanalar üzrə baş müdiri Dr. Məhəmməd Pur, İLESAM təşkilatının prezidenti Nuri Mehmet Parmaksız, Bakı Qlobal Forumunun iştirakçıları olan kitabxana işçiləri - IFLA-nın sabiq prezidentləri Klaudiya Lyuks və Parent İnqrid, ABŞ-ın Konqres Kitabxanasının Afrika və Orta Şərq bölməsinin müdiri Meri-Ceyn Dib, Bolqarıstan Milli Kitabxanasının direktoru Krasimira Aleksandrova, Bolqarıstan Milli Kitabxanasının Beynəlxalq əməkdaşlıq üzrə eksperti Mariya Karşiyska, İngiltərənin Lafboro Universitetinin əməkdar professoru Paul Sturges, Fransa Milli Kitabxanasından Gerald Qrunberq, Misirin İskəndəriyyə Kitabxanasının kitabxana sektorunun müdiri Lamiyə Abdülfəttah, İskəndəriyyə Kitabxansının əməkdaşı Raniya Kalavi, Afrika Kitabxana və İnformasiya Assosiasiyasının direktoru Joel Sam və digərləri Azərbaycan Milli Kitabxanasında olmuşlar.

Cari ildə Milli Kitabxananın əməkdaşları  xarici ezamiyyələrdə olmuş, beynəlxalq kitab sərgilərində, seminar və konfranslarda, milli kitabxanaların yubiley tədbirlərində Azərbaycan Milli Kitabxanasını təmsil etmişlər. Almaniyada keçirilən Frankfurt Beynəlxalq Kitab Sərgisinin Azərbaycan ekspozisiyasında, Türkiyədə İstanbul Beynəlxalq Kitab Sərgisində, TÜRKSOY-un iqamətgahında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin və Qara Qarayevin 100 illik yubileylərinə həsr olunmuş sərgilər təşkil edilmiş, ABŞ-ın Kaliforniya ştatının Los-Anceles Universitetinin (UCLA) kitabxanasında, Qətər Milli Kitabxanasının yeni binasının açılış mərasimində, Rusiya Dövlət Kitabxanasında “Avrasiya Kitabxanalar Asssambleyası üzvlərinin  növbəti 21-ci ümumi iclası” və  “MDB-yə üzv ölkələrin Kitabxanalararası abonement üzrə Bölməsinin 9-cu yığıncağında”, Müqədəs Kiril və Mefodiy adına Bolqarıstan Milli Kitabxanasının 140 illik yubiley tədbirlərində iştirak etmişlər.

Milli Kitabxananın son illər ərzində dünya kitabxanaları ilə bağladığı qarşılıqlı əməkdaşlığa dair memorandumlar sayəsində bu gün kitabxana 60-dan çox dünya kitabxanası ilə beynəlxalq kitab mübadiləsi işini həyata keçirir. İl ərzində Milli Kitabxanaya xarici ölkə kitabxanalarından 716 nüsxə ədəbiyyat daxil olmuş, xarici ölkə kitabxanalarının kataloqlarında axtarış aparılaraq Azərbaycana aid  Çexiya və Slovakiya Milli Kitabxanalarından 2 ədəbiyyatın surəti alınmışdır. Eyni zamanda Azərbaycan həqiqətlərini dünya ictimaiyyətinə təqdim etmək üçün tariximizə, mədəniyyətimizə, iqtisadiyyatımıza, daxili və xarici siyasətimizə, Dağlıq Qarabağ məsələsinə və digər mühüm sahələrə dair 4 953 nüsxə ədəbiyyat dünyanın milli kitabxanalarına, səfirliklərə, universitetlərə, Frankfurt-Mayn, İstanbul, Turin şəhərlərində keçirilən beynəlxalq kitab sərgi yarmarkalarına və digər təşkilatlara göndərilmişdir.

Milli Kitabxana artıq neçə illərdir ki, ölkə prezidenti cənab İlham Əliyevin 12 yanvar 2004-cü il tarixli “Azərbaycan dilində latın qrafikası ilə kütləvi nəşrlərin həyata keçirilməsi haqqında” sərəncamı ilə nəşr edilən kitabların, Mədəniyyət Nazirliyinin vəsaiti hesabına nəşr olunmuş kitabların, Milli Kitabxananın nəşrlərinin şəhər və kənd kitabxanalarına, bir sıra idarə və təşkilatlara göndərilməsi işini də həyata keçirir. 2018-ci ildə 16 511 belə nəşr müxtəlif kitabxanalara göndərilmiş və bunlar əsasən Azərbaycanın tarixi, mədəniyyəti, incəsənəti, elmi, iqtisadiyyatı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən nəşrlər olmuşdur.

“Kitabxana işi haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununu rəhbər tutaraq Milli Kitabxana kitabxanaşünaslıq, biblioqrafiya və kitabşünaslıq sahəsində elmi-tədqiqat işləri üzrə aparıcı müəssisə və əlaqələndirici, ölkənin bütün kitabxanaları üçün metodik mərkəz, oxuculara kompleks kitabxana-biblioqrafiya və informasiya xidməti göstərmək, kitabxanalararası abonement, milli və tövsiyə biblioqrafiyası, beynəlxalq və ölkədaxili depozitar mərkəz funksiyalarını yerinə yetirir. Qeyd edək ki, hesabat dövründə milli, tövsiyə və şəxsi biblioqrafik nəşrlərin hazırlanması istiqamətində “Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri” seriyasından “Heydər Əliyev”, “Akademik Ramiz Mehdiyev”, “Mir Cəlal”, “Zərifə Əliyeva”, “Akademik İsa Həbibbəyli”, “Qara Qarayev”, Lalə Kazımovanın “Qara Qarayevin həyat və yaradıcılığı haqqında qısa oçerk”, Nizami Cəfərovun “Mir Cəlalın milli idealları”, ümumi biblioqrafik nəşrlərdən “Birillik Azərbaycan Kitabiyyatı - 2017”, iki kitabdan ibarət “Azərbaycan kitabı”nın V cildi, “Yeni kitablar” (2017-ci ilin IV buraxılışı, “2018-ci ilin I,II,III buraxılışları), mövzu xarakterli “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” biblioqrafiyaları nəşr edilmişdir. Eyni zamanda cari ildən Milli Kitabxana tərəfindən  Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətlərinə dair tanıtım nəşrləri layihəsinin icrasına başlanılmışdır. Bu layihəyə əsasən görkəmli şəxsiyyətlərin, alim və ziyalıların heç zaman çap olunmayan əsərləri, habelə onların dünyada tanıdılmasına xidmət edən bioqrafik materialların nəşri nəzərdə tutulur. Həmin seriyadan “Mir Cəlal. Publisistika (1926-1977)” və “Mir Cəlal. Ədəbi-tənqid (1931-1974) adlı kitabları ilk dəfə nəşr olunaraq oxucuların istifadəsinə verilmişdir. Tədqiqatçı-alimlər, kitabxanaçı-biblioqraflar və geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulan bu nəşrlərin nəşri həm oxucuları ölkə ərazisində nəşr edilən yeni kitablar haqqında, həm də görkəmli şəxslər, onların elmi, ədəbi irsi haqqında məlumatlandırır, yeni elmi tədqiqatların aparılmasında yaxından köməklik göstərir.

Azərbaycan Milli Kitabxanası ölkənin bütün kitabxanaları üçün metodik mərkəz funksiyasını yerinə yetirir və respublikada mövcud olan Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemlərinə və kütləvi kitabxanalara mütəmadi olaraq metodik tövsiyələr verir. Bu məqsədlə  Milli Kitabxananın əməkdaşları həm yerlərə gedişlər-ezamiyyələr təşkil edir, həm də kitabxana işinin ayrı-ayrı problemləri üzrə metodik vəsaitlər nəşr etdirir. Ezamiyyələrin məqsədi region kitabxanalarının fəaliyyətinin yaxşılaşdırılması, innovasiyaların kitabxana təcrübəsinə tətbiqi, kitabxanaçılarda yeni texniki vasitələrdən istifadə vərdişlərinin təkmilləşdirilməsi, oxuculara innovativ elektron xidmətlər göstərilməsinə kömək etməkdən ibarət olmuşdur. İl ərzində Milli Kitabxana tərəfindən respublikanın 11 rayon mərkəzi kitabxanasına, 30 kənd filialına elmi-metodik köməklik göstərilmiş, “Əlamətdar və tarixi günlər təqvimi – 2019", “Mart soyqırımı - 100”, “Nurlu ömrün salnaməsi – Zərifə Əliyeva 95”, “Heydər Əliyev irsinin kitabxanalarda təbliği”, “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti – 100”, “Naxçıvan İslam mədəniyyətinin paytaxtıdır”, “Azərbaycan poeziyasının Mikayıl Müşfiq zirvəsi”, “Elçin. Ömrün 75-ci baharı” adlı metodik nəşrlər çap olunmuşdur.

Eyni zamanda kitabxanada “Mədəniyyət, incəsənət, turizm, bədii ədəbiyyat və ədəbiyyatşünaslıq” adlı cari biblioqrafik informasiya göstəricisi hazırlanaraq ayda bir dəfə nəşr edilir. Cari ildən Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirinin göstərişinə əsasən nazirliyin tabeliyində olan bütün aidiyyatı qurumlara çatdırmaq məqsədilə həmin göstəricinin tirajı 50 nüsxədən 150 nüsxəyədək artırılmışdır. Göstəricidə materiallar kitabxana biblioqrafiya təsnifatına uyğun olaraq yarımrubrikalara ayrılmışdır. Vəsaitin hazırlanmasında əsas məqsəd Mədəniyyət Nazirliyinin, onun strukturunda olan kitabxana, muzey, teatr və digər idarə-müəssisələrin rəhbər işçilərinə, aparıcı mütəxəssislərinə Azərbaycan və rus dillərində kitabxanaya daxil olan dövri mətbuatda müvafiq mövzular üzrə dərc edilən məqalələr haqqında operativ məlumat verməkdir. Biblioqrafik informasiya göstəricisində materialların tam elektron mətnini Milli Kitabxananın saytı (http://www.anl.az) və elektron kataloqu vasitəsilə açıb oxumaq mümkündür.

Ümumilikdə 2018-ci il ərzində Milli Kitabxana tərəfindən 43 adda  8 260   nüsxə  736, 9 çap vərəqi həcmində biblioqrafiya və biblioqrafik vəsaitlər, məlumat kitabları və informasiya bülletenləri, metodik materiallar və b. vəsaitlər nəşr edilmişdir. 

Milli kitabxananın çap etdiyi bütün nəşrlər respublikanın MKS-lərinə və Bakı şəhər kitabxanalarına operativ surətdə çatdırılmış və Elektron kitabxanada və Milli Kitabxananın saytında (anl.az) “Kitabxanamızın nəşrləri” bölməsində yerləşdirilmişdir.

Azərbaycan Milli Kitabxanasının fəaliyyətinin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirmək, elmi tədqiqat və nəşriyyat fəaliyyətinin perspektivlərini müəyyən etmək, kitabxananın işinin və strukturunun dövrün tələblərinə uyğun qurulmasına kömək məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin 09 aprel 2014-cü il tarixli 183 saylı Əmri ilə Milli Kitabxanada Elmi Şura yaradılmışdır.

            Cari ildə Elmi Şuranın üç iclası keçirilmiş, qarşıda duran məsələlər müzakirə edilmişdir. Elmi Şurada müzakirəyə çıxarılmış məsələlərdən biri Azərbaycan ədəbiyyatının arxivi şöbəsində rus dilində ədəbiyyat fondunda kitabların sıralanmasının nizama salınması və aşkar olunan nöqsanların aradan qaldırılması məqsədilə yoxlamaların aparılması olmuş, eyni zamanda Azərbaycan ədəbiyyatının arxivi şöbəsinin “Azərbaycan kitabı 1831-2018-ci illərədək, dövri mətbuat – jurnal, qəzet və elmi əsər fondu”nun ciddi nəzarət altında tam olaraq yeni mobil rəflərə köçürülməsi məsələsi müzakirə edilmiş və fondun köçürülməsi ciddi mühafizə olunaraq icra edilmişdir. Elmi Şuranın müzakirəsinə təqdim edilən digər məsələlər də Kitabxananın fondunda olan dövri mətbuat materiallarının (ardı davam edən nəşrlərin) elektron kataloqa daxil olunmasının təmin edilməsi məqsədilə jurnal fondlarında paralel yoxlamaların aparılması, çatışmayan nömrələrin aşkar edilməsi və kitabxana işinə dair dövri mətbuat materiallarının (jurnal və elmi əsərlərinin) analitik biblioqrafik bazasının yaradılması işinə başlanması, eyni zamanda Not nəşrləri və səsyazmaları şöbəsinin fondundan Azərbaycan ədəbiyyatı arxivi şöbəsinə verilən not əlyazmalarının kitabxana qaydası ilə işlənməsi müzakirə edilmişdir. Elmi Şurada müzakirəyə qoyulmuş və gündəlikdə duran hər bir məsələ öz həllini tapmış, Milli Kitabxananın fəaliyyətinin daha da yaxşılaşdırılmasına, oxuculara xidmətin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə xidmət etmişdir.

Milli Kitabxana il ərzində kitabxanaşünaslıq, biblioqrafiya və kitabşünaslıq sahəsində elmi tədqiqat işləri üzrə “Kitabxanalarda sosioloji tədqiqatların təşkili” (AMK-nın təcrübəsi əsasında: 2010-2017); “Azərbaycan Milli Kitabxanasının fəaliyyətinin elmmetrik tədqiqi” (elmi fəaliyyət istiqamətlərinin, əməkdaşların elmi yaradıcılığının statistik analizi, infoqrafik cədvəllər əsasında elmmetrik araşdırma); “Azərbaycan Milli Kitabxanasının fondunda olan xarici not nəşrlərinin tədqiqi” (müxtəlif dillərdə olan not nəşrlərinin dil (yaxud ölkə), xronoloji aspektdən öyrənilməsi); “AMK tərəfindən tərtib edilmiş metodik vəsaitlərin regionlarda istifadəsi səmərəliliyinin öyrənilməsi” (AMK-nın metodik fəaliyyəti, sorğu əsasında vəsaitlərdən istifadənin araşdırılması) adlı elmi-tədqiqat işlərini davam etdirir. Sosioloji tədqiqat işi kimi “Oxucuların mütaliə səviyyəsi” adlı anket-sorğu keçirmiş, nəzarət buraxılış məntəqəsində yerləşən “Fikriniz bizim üçün dəyərlidir” adlı  qutudan 31 oxucu məktubu götürülmüş, oxucular tərəfindən yazılan təkliflər, tövsiyə və iradlar müntəzəm olaraq araşdırılmışdır.

İKT-dən istifadə imkanlarının genişləndirilməsi, bilik və bacarıqlarının yüksəldilməsi məqsədilə Milli Kitabxanada mövcud İKT sisteminin təkmilləşdirilməsi istiqamətində işlər davam etdirilmiş, oxuculara xidmətin keyfiyyəti artırılmış, mövcud texniki bazası gücləndirilmişdir. Virtua Sisteminin təkmilləşdirilməsi sahəsində, “Chamo” elektron kataloq-axtarış sistemində axtarış sürətinin və keyfiyyətinin artırılması üçün müəyyən işlər görülmüş, elektron məlumat bazalarının saxlanması və nüsxələrin çıxarılması məqsədilə serverlərdə fiziki və operativ yaddaş artırılmışdır. Oxucular fasiləsiz internetlə təmin olunmuş, oxucu biletlərinin oxucu kartları ilə əvəz olunması prossesi davam etdirilmişdir. Milli Kitabxananın oxu zallarında, Açıq kitabxanada oxucuların internetdən rahat istifadəsi üçün fasiləsiz Wi-Fi şəbəkəsi ilə təmin edilmiş, Açıq kitabxanada quraşdırılmış İnfoTuch panelləri vasitəsi ilə oxucuların kitabxana haqqında məlumat almaq, bütün elektron resurslardan istifadə etmək və həmçinin kitab sifariş etmək imkanlarından yararlanmışlar.

Kitabxananın fəaliyyəti müxtəlif informasiya vasitələrində – televiziya kanallarında, mətbuatda, internet səhifələrində geniş işıqlandırılmışdır. Dövri mətbuat səhifələrində Milli Kitabxana haqqında 200-dən çox materiallar dərc olunmuş, bir çox kitabxana əməkdaşının məqalələri müxtəlif yerli və xarici mətbu orqanlarda işıq üzü görmüşdür.

Milli Kitabxanada kadrlarla işdə əsaslı islahatlar aparılmış, “Analitik biblioqrafik resursların yaradılması” şöbəsi “Diyarşünaslıq və analitik biblioqrafik resursların yaradılması” şöbəsinin tərkibindən ayrılaraq yeni şöbə kimi fəaliyyətə başlamışdır. Bu da şöbənin fəaliyyətində yeni iş növlərinin tətbiq edilməsinə, ixtisasla bağlı (kitabxanaşünaslıq, biblioqrafiyaşünaslıq və kitabşünaslıq) Azərbaycan və rus dillərində olan jurnal məqalələrinin biblioqrafik yazısının tərtibinə başlanmasına imkan yaratmışdır.

Milli Kitabxananın əldə etdiyi uğurlarda kadr potensialının rolu xüsusi qeyd edilməlidir. Kitabxanada fəaliyyət göstərən 26 şöbədə 359 nəfər işçi çalışır.  Bunlardan 144 nəfəri ali ixtisas təhsilli olmaqla, ümumilikdə 222 nəfəri ali təhsilli işçilərdir. Bu kadrlar həm yerli, həm də xarici beynəlxalq treniniq, seminar, vorkşop və digər tədbirlərdə müntəzəm şəkildə iştirak edir, bilik, bacarıq və səriştələrini artırır, yeni qabaqcıl təcrübə əldə edirlər. Milli Kitabxananın 95 illik yubileyi ilə əlaqədar bir qrup əməkdaşmız Mədəniyyət Nazirliyinin mükafatları ilə təltif edilmişdir.

Hesabat ilində kitabxananın Oxuculara xidmət işləri üzrə direktor müavini, AMEA-nın M.Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun doktorantı Ədibə İsmayılovanın “Kitabxana informasiya xidmətinin elektronlaşdırılması: müasir vəziyyəti və perspektivləri” (M.F.Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanasının təcrübəsi əsasında) mövzusundakı  və Elmi işlər və beynəlxalq əlaqələr üzrə  direktor müavini, Bakı Dövlət Universiteti Kitabxanaşünaslıq kafedrasının dissertantı Mələk Hacıyevanın “M.F.Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanasının beynəlxalq əlaqələri: inkişafı və müasir vəziyyəti (1923-2017-ci illər)” mövzusundakı dissertasiya işinin ilkin müzakirəsi müvəffəqiyyətlə keçirilmişdir. Kitabxanaların metodik təminatı şöbəsinin müdiri Adilə Abdullayeva M.Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun elmlər doktoru hazırlığı üzrə doktoranturaya qəbul olunmuş, hal-hazırda “Azərbaycan ədəbiyyatının qlobal informasiya mühitinə inteqrasiyası: biblioqrafik və analitik təhlil”  mövzusu üzrə tədqiqat işini davam etdirir.

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Milli Kitabxanada fəaliyyət göstərən Ekspert Komissiyası tərəfindən çap məhsullarının xaricə aparılmasına 7 icazə sertifikatı: sərgidə nümayiş olunacaq ədəbiyyatlar üçün (qaytarılmaq şərtilə) 4 sertifikat, tədbirlərdə paylanmaq və beynəlxalq kitab sərgilərində nümayiş olunmaq üçün isə 3 sertifikat verilmişdir. Mühüm tarixi əhəmiyyət kəsb etməsi, elmi dəyərinin müəyyənləşdirilməsinə görə kitabların respublikadan kənara çıxarılmaması barədə1 ekspertiza rəyi verilmişdir.