E L E K T R O N   M Ə L U M A T   B A Z A S I

  “TÜRK XALQLARININ TARİXİNİ ÖYRƏNMƏYİN MÜASİR VƏZİYYƏTİ VƏ YAXIN VƏZİFƏLƏRİ” MƏRUZƏLƏRİ ÜZRƏ QƏTNAMƏ


    

   Komissiya məruzələrə diqqət yetirdikdən sonra komissiya iclasına aşağıdakı fikir mübadiləsini təklif etmişdir:
1. Sovet Sosialist Respublikalar İttifaqındakı türk xalqlarının yazılı mədəniyyət abidələrinə ciddi şəkildə fikir vermək lazımdır. Birinci növbədə qədim yazılı abidələrin siyahısının uçota alınmasını keçirtmək
lazımdır. Çoxlu tarixi abidələr dağıdıldığına görə lazımdır ki, təcili tədbir görülsün və onlar qorunsun. Onlardan ən iriləri qoruq yeri elan
olunmalıdır.
2. Bütün şərq respublikalarında və vilayətlərində qazıntı işlərini inkişaf etdirmək, onu məlum plan üzrə aparmaq lazımdır. Birinci növbədə yaxşı olardı ki, Orta Asiyadan Qara dənizə qədər və İrandan Volqanın mənbəsinə, eləcə də Xəzər dənizi boyunca arxeoloji yoxlama aparmaq üçün ticarət karvanı göndərilsin. Yaxşı olardı ki, arxeoloji plan yaxın 5 il üçün tərtib olunsun.
3. Arxeoloji ekspedisiyanı təşkil edərkən yerli əhalidən, yerli işçilərdən daha çox cəlb edilməlidir.
4. Arxeoloji ekspedisiya ilə yanaşı yazılı materialları toplamaq üçün arxeoqrafik ekspedisiya da olmalıdır.
5. Türk xalqlarının tarixini öyrənmək sahəsində monoqrafik tədqiqatları da gücləndirmək lazımdır, necə ki, sosioloji izahla ümumi tarixi icmallar tərtib edilir.
6. Türk xalqlarının tarixini öyrənməkdə yeni araşdırmalara diqqət yetirmək lazımdır. Xüsusilə, iqtisadi və sosial tarix hələ də az işlənilmişdir.
7. Türk xalqları arasında xalq və inqilabi hərəkatın öyrənilməsinə ciddi fikir vermək lazımdır. İnqilabi hadisələri müayinə etmək də son dövrlər lazımdır. Bu sırada müxtəlif səpgili yazılı abidələr inqilab iştirakçılarını dindirməklə toplanmalıdır.
8. Türk xalqlarının mədəniyyəti ilə bağlı aparılmış ekspedisiyaların nəticələrini çap etmək lazımdır. Şərq respublikalarında, vilayətlərində və Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqında siyahıya alınmış abidələr, arxeoloji xəritələr çap edilməlidir.

9. Türk xalqlarının tarixinə dair ən vacib mənbələrin çapına ardıcıl surətdə başlamaq lazımdır. Hələ də çap olunmamış arxiv materialları yerli türk xalqlarının dilinə tərcümə edilərək çap olunmalıdır. Müxtəlif
dağıdılmış salnamələr toplanmalıdır.
10. Türk xalqlarının tarixinə dair arxiv materiallarının göstəricilərini tərtib etmək vacibdir.
11. Türk xalqlarının tarixinə dair rus və xarici alimlərin ən vacib işlərini türk dillərinə tərcümə etmək lazımdır.
12. İkinci türkoloji Qurultaya qədər arxeoloji ekspedisiyalar keçirmək və tarixi materialları bütün şərq respublikalarında və türk əhalisi olan İttifaq vilayətlərində çap etdirmək lazımdır.


<<  Geri